بىرىنشىدەن, ءار سەگىز-ون جىلدا داعدارىستى باسىنان وتكىزەتىن الەمدىك ەكونوميكا قيىندىقتارعا قاراماستان وسەدى. جۋىردا سالىق رەفورماسى تۋرالى زاڭ قابىلداعان اقش ەكونوميكاسى دا نىعايادى. قىتاي ءۇشىن ەكونوميكالىق رەفورمالاردى جۇرگىزۋدىڭ ماڭىزى ارتىپ, سىرتقى قارىز كۇن تارتىبىندە بولادى. مۇناي باعاسىنىڭ ورتاشا قۇنى 57 اقش دوللارى كولەمىندە تۇراقتاپ, جىلدىڭ العاشقى التى ايى ءۇشىن وسپەۋى مۇمكىن.
ەۋروپادا ۇلىبريتانيا Brexit شەڭبەرىندە ەۋروپادان بولەكتەنۋ جولىندا كەلىسسوزدەر وتكىزۋمەن بولسا, گەرمانيا ەكونوميكاسى ەداۋىر نىعايىپ, فرانتسيانىڭ حالىقارالىق ساياساتتاعى, اسىرەسە افريكا مەن تاياۋ شىعىستاعى ءرولى ارتا تۇسەدى. يتاليادا سايلاۋ بولاتىندىقتان, ەكونوميكاعا از كوڭىل بولىنەدى. جالپى, الەمدە برازيليا, مەكسيكا, ءۇندىستان, رەسەي, يتاليا, اقش سياقتى ءىرى مەملەكەتتەر, سونداي-اق مىسىر, ليۆان, يراك, ليۆيا ەلدەرى پرەزيدەنتتىك, پارلامەنتتىك نەمەسە جەرگىلىكتى سايلاۋلار وتكىزۋگە دايىندالادى. سايلاۋلار اتالعان ەلدەردى ىشكى ماسەلەلەرگە كۇش-جىگەر جۇمساۋعا يتەرمەلەيدى.
ءۇندىستان ۇلىبريتانيا مەن فرانتسيا ەكونوميكالارىن ىعىستىرىپ, الەمنىڭ ەڭ ءىرى بەسىنشى ەكونوميكاسىنا اينالادى.
2018 جىلى د.ترامپ, ر.ەردوعان, ۆ.پۋتين سياقتى ساياسي كوشباسشىلاردىڭ ىقپالى ازايمايدى. ونىڭ سەبەبى, قارجى داعدارىسىنىڭ اسەرلەرى مەن جىلدام وزگەرىستەرگە جاۋاپ بەرەتىن ساياساتتىڭ بولماۋىندا جاتىر. جالپى, الەمدە پوپۋليستىك ۇلتشىلدىقتىڭ كۇشەيۋىمەن ەرەجەلەرگە ارقا سۇيەگەن اشىق ليبەراليزمنىڭ ىقپالىنا قاۋىپ تونەدى.
ترامپ وقشاۋلانۋ (يزولياتسيونيزم) جانە قورعاۋ (پروتەكتسيونيزم) ساياساتىنىڭ الەمدەگى كوشباسشىسىنا اينالسا, ماكرون ەۋروپا وداعى مەن جاھاندانۋ ۇردىستەرىن قولداۋشىلاردىڭ باسىندا تۇر. 2018 جىلى بۇل ەكى نەگىزگى باعىتتى ۇستاناتىن ەلدەر ساياساتىندا قايشىلىق پەن باسەكەلەستىك بولادى.
دەگەنمەن, جۋىردا قابىلدانعان ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ستراتەگياسىنا سايكەس اقش الەمدەگى ەكونوميكالىق جانە اسكەري ىقپال ءۇشىن وزگە كۇش-
تەرمەن كۇرەسۋگە دايىن ەكەنىن ءبىلدىرىپ, رەسەي مەن قىتايدى باسەكەلەس ەلدەر رەتىندە اتاۋى زاڭدى. اقش پەن قىتاي اراسىنداعى كەلىسسوزدەرگە بايلانىستى سولتۇستىك كورەيادا قالىپتاسقان ستاتۋس-كۆو وزگەرىپ, اقش پەن رەسەي كەلىسىمى شەڭبەرىندە تاياۋ شىعىستا بەلگىلى دەڭگەيدە قاداعالاۋعا بولاتىن شارتتى تۇراقتىلىققا باعىتتالعان جاڭا تەپە-تەڭدىك ورناۋى مۇمكىن.
تاياۋ شىعىس
2018 جىلى تاياۋ شىعىس پەن يزرايل الەمدىك ساياساتتىڭ نازارىندا بولادى. اقش ايماقتىق ستراتەگياسى اياسىندا يراندى ديپلوماتيالىق جاعىنان تەجەۋدى جالعاستىرادى. يراكتا اقش, سيريادا رەسەيدىڭ ىقپالى ساقتالادى دەپ بولجاۋعا بولادى. پالەستينا ماسەلەسى قايتادان الدىڭعى قاتارداعى ماسەلەلەردىڭ بىرىنە اينالىپ, اراب ەلدەرى اقش-تىڭ يرانعا قاتىستى ساياساتىنا بايلانىستى پراگماتيزمدى باسشىلىققا العان ساۋد ارابياسى, مىسىر, ءباا جانە كاتار, ليۆان, حاماس ۇيىمى سياقتى ەكى توپقا ءبولىنۋى مۇمكىن. ايماقتا يراننىڭ يدەولوگيالىق جانە مىسىردىڭ ديپلوماتيالىق بەلسەندىلىگى ارتا تۇسەدى. قىتاي تاياۋ شىعىس ماسەلەسىنە اسىقپاي ارالاسۋ ساياساتىن جۇرگىزە بەرەدى. پارسى شىعاناعىنداعى شيەلەنىس ءباا توڭىرەگىنە ويىسىپ, كاتار داعدارىسى كۇردەلەنۋى ىقتيمال.
سيرياداعى كۇردتەر اقش قولداۋىمەن ەلدىڭ ساياسي كەلەشەگىنە قاتىستى جەنەۆا كەزدەسۋلەرىنە قاتىسۋى مۇمكىن. كۇردتەردىڭ ايماقتاعى اقش-تىڭ ىقپالىن ساقتاۋ ءۇشىن ماڭىزى تومەندەمەيدى. سوچي كەزدەسۋلەرى ءساتسىز اياقتالۋ ىقتيمالدىعى جوعارى بولعاندىقتان, استانا بەيبىت كەزدەسۋلەرىن جوعارى ديپلوماتيالىق دەڭگەيدە جالعاستىرۋ تۋرالى حالىقارالىق ۇسىنىس ءتۇسۋى ىقتيمال دەپ ويلايمىز.
ساراپشىلار رەسەيدىڭ سيرياداعى ساياسي جانە ەكونوميكالىق جاعدايلاردى قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەسىندە, اقپارات كوزدەرىندە ايتىلعانداي, ۇلكەن ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزبەۋى مۇمكىندىگىن ايتادى. سونىمەن قاتار, سيريا ماسەلەسىنىڭ ساياسي اسپەكتىلەرىنە بايلانىستى وپپوزيتسيانى قولدايتىن كۇشتەردىڭ پايداسىنا بەلگىلى دەڭگەيدە شەگىنىس جاساۋى مۇمكىندىگى دە بولجانۋدا.
جانات مومىنقۇلوۆ,
ساراپشى
