– عالىمجان, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى قاراپايىم قازاق بالاسى ءۇشىن باعىندىرماس بەلەس سەكىلدى. ال الەمگە ايگىلى ۇيىمدا قىزمەت ەتۋ مۇمكىندىگىنە قالاي يە بولدىڭىز؟
– جالپى, بۇۇ-عا جۇمىسقا شاقىرۋ تۋرالى اقپارات وتە كوپ. ۇيىم ءوزىنىڭ سايتىندا بوس ورىندارعا بايقاۋ جاريالاپ تۇرادى. وندا جۇمىسقا الۋ ءتارتىبى قالاي جۇرەتىنى جايلى مالىمەتتىڭ ءبارى ەسكەرىلگەن. بىراق بوس ورىندار جونىندەگى اقپاراتتى بىلايعى جۇرت كوپ بىلە بەرمەيدى. ويتكەنى قازاقستاندا بۇۇ-داعى بوس ورىندارعا قاتىستى اقپارات تىم از. اقش-تا وقىپ جۇرگەندە ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ستۋدەنتتەرى بۇۇ-عا تاجىريبەدەن وتۋگە بارىپ تۇراتىن. ول جاقتان ءتۇرلى سالاداعى ساراپشىلار مەن ماماندار كەلىپ, لەكتسيا وقيتىن. قوعامدىق شارالارعا قاتىسىپ, ءوزارا تىعىز ارىپتەستىك ورناتقان. سونىڭ ناتيجەسىندە ستۋدەنتتەر بۇۇ-عا جۇمىسقا ورنالاسۋعا مۇمكىندىك الاتىن.
ءبىلىمىمدى ۇشتاۋ ماقساتىندا اقش-قا ماگيسترلىك ءبىلىم الۋعا اتتاندىم. كەيىنىرەك دوكتورانتۋرادا وقىپ جۇرگەنىمدە بۇۇ-دا وندىرىستىك تاجىريبەدەن ءوتۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. ۇيىمنىڭ باس عيماراتىندا جاڭادان قۇرىلعان «بۇۇ-نىڭ بەيبىتشىلىكتى قولداۋ ميسسياسى جونىندەگى جوعارى دەڭگەيلى تاۋەلسىز پانەلىندە» بىرنەشە اي وندىرىستىك تاجىريبەدەن ءوتتىم. پانەلدىڭ مىندەتى – بەيبىتشىلىكتى قولداۋ جونىندەگى دەپارتامەنتتىڭ جۇمىس ءتارتىبىن, جوسپارىن جاقسارتۋ جانە رەفورما ۇسىنۋ. وسى كەڭسەنىڭ حاتشىلىعىندا جۇمىس ىستەدىم. وندىرىستىك تاجىريبە مەن ءۇشىن بۇۇ-عا قاراي اشىلعان جول بولدى. ۋاقىتشا جۇمىس ىستەپ جۇرگەندە باسشىلار تاراپى مەنىڭ ەڭبەگىمدى جوعارى باعالاپ, ۇيىمدا جۇمىسقا قالۋعا ۇسىنىس جاسادى. ايتا كەتەرلىك ماسەلە, بۇۇ-دا بىلىمگە دە اسا ءمان بەرەدى. ەگەر تانىمال جوعارى وقۋ ورنىن اياقتاپ, جۇرگىزگەن زەرتتەۋلەرىڭىز كوپ بولسا, مۇندا جۇمىسقا تۇرۋ مۇمكىندىگى مول.
– ءار جۇمىستىڭ وزىندىك اۋىرتپالىعى بولاتىنى بەلگىلى. العاشقى كەزدە قانداي قيىندىقتار كەزدەستى؟
– بۇۇ-نىڭ شيەلەنىستى ەلدەردەگى ميسسياسى ءاردايىم قاۋىپ-قاتەرگە تولى. ول جاقتاعى جۇمىس شتاب-پاتەردەگى جۇمىستان الدەقايدا وزگەشە. ماسەلەن, سوماليدە جاعداي تۇراقسىز. ءبىزدىڭ مىندەتكە ەلدە ساياسي ينستيتۋتتاردى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ, زاڭ جۇيەلەرىن قالىپتاستىرۋ, ءتۇرلى دەڭگەيدە كومەك كورسەتۋ سەكىلدى جۇمىستار كىردى. بۇلاردىڭ وزىندىك قيىنشىلىقتارى بار. سوماليدە بىرقاتار قيىنشىلىقتار كەزدەستى. ەلدە ءالى كۇنگە دەيىن تىنىشتىق ورناماعان. تەرروريستىك توپتاردىڭ ىقپالى بار. كەدەيشىلىك, جوقشىلىق جايلاعان. ايتسە دە بۇۇ-نىڭ قولداۋىمەن افريكالىق وداقتىڭ ساربازدارى ء«ال-شاباب» دەپ اتالاتىن لاڭكەستىك ۇيىمنىڭ تامىرىنا بالتا شابۋعا ۇلەس قوستى. ونداعى جاعداي قاۋىپتى بولعاندىقتان, بۇۇ ءوفيسى اۋماعىنان سىرتقا سەبەپسىز شىعۋعا رۇقسات جوق. جۇمىس بابىمەن عانا شىعۋعا بولادى. ونىڭ وزىندە ارنايى وققاعارلار بىرگە ىلەسىپ جۇرەدى.
– قازىر بۇۇ-دا قانداي جۇمىس ىستەيسىز؟
– بۇۇ-دا تاجىريبەدەن وتكەن سوڭ, نيۋ-يوركتەگى كولۋمبيا ۋنيۆەرسيتەتىندە ءدارىس وقىدىم. ءارى دوكتورلىق ءبىلىمىمدى جەتىلدىرە ءتۇستىم. كەيىنىرەك جەكە كونسۋلتاتسيامەن اينالىستىم. ەكى-ءۇش جىل بۇرىن بۇۇ-دان سوماليدەگى ميسسياعا جانە ۇيىمنىڭ شتاب-پاتەرىنە جۇمىسقا شاقىردى. ەكى قىزمەتتىڭ اراسىندا تاڭداۋ جاساۋ كەرەك بولدى. تاجىريبەدەن وتكەن كەزدەگى ارىپتەستەرىممەن اقىلداسا كەلە, سومالي ميسسياسىن ءجون دەپ تاپتىم. ءسويتىپ ارتىنىپ-تارتىنىپ افريكاعا اتتانىپ كەتتىك. ميسسيانىڭ ماقساتى سوماليدەگى ءتۇرلى ساياسي ينستيتۋتتاردىڭ قۇرىلۋىنا كومەك كورسەتۋ بولاتىن. ءبىز ەل ورتالىعى موگاديشوداعى كەڭسەدە جۇمىس ىستەدىك.
تاياۋدا سوماليدەگى ميسسياداعى جۇمىستى اياقتادىم. قازىرگى تاڭدا بۇۇ-نىڭ جەنەۆاداعى كەڭسەسىندە سيريا جونىندەگى ارنايى وكىلەتتىگىنە جۇمىسقا ورنالاستىم. الداعى ۋاقىتتا سيريا جونىندەگى ارنايى ەلشى ستەفان دە ميستۋرانىڭ كەڭسەسىندە ساياسي ىستەر جونىندەگى ساراپشىلىق جۇمىسىمدى باستايمىن.
– بۇۇ-عا جۇمىسقا ورنالاسۋ پروتسەسى قالاي جۇرەدى؟
– بۇۇ قۇرامىنداعى ءار ۇيىمنىڭ جۇمىسقا الۋ پروتسەسى بولەك. ماسەلەن, قىزمەتكەر تاڭداۋدا يۋنيسەف-تە بولەك, بۇۇ دامۋ باعدارلاماسى وزگەشە باعىت ۇستانادى. دەگەنمەن جالپىعا ورتاق پۋنكتتەر بار. ەڭ اۋەلى جۇمىسقا تۇرۋ ءۇشىن ينتەرنەت ارقىلى قۇجاتتاردى جىبەرۋ كەرەك. بۇۇ-نىڭ بوس ورىندارعا ارنالعان ارنايى ۆەب-سايتى بار. سوندا بۇكىل كەرەكتى اقپارات جازىلعان. كەز كەلگەن ادام ءوزىنىڭ تۇيىندەمەسىن تولتىرىپ, جۇمىسقا ۇسىنىس جىبەرە الادى. بۇل – قيىن شارۋا ەمەس, بىراق تۇيىندەمە تولتىرۋ كەزىندە مۇقيات بولعان ءجون. بۇۇ-عا الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن ءوتىنىش كەلىپ تۇسەتىندىكتەن, ءبىر ورىنعا مىڭداعان ۇمىتكەر تالاسۋى مۇمكىن.
ىرىكتەۋدەن سۇرىنبەي وتكەن ۇمىتكەرلەر كەلەسى كەزەڭدە ەمتيحان تاپسىرادى. بۇدان جاقسى ناتيجە كورسەتكەندەر تاعى ءبىر مارتە سىناق تاپسىرادى. ەمتيحاندا ۇسىنىس جىبەرگەن جۇمىسقا تىكەلەي قاتىستى سۇراقتار بولادى. بۇل سىناق وتە قيىن ءارى كوپ وقىپ, جان-جاقتى اقپارات جيناۋدى تالاپ ەتەدى. سوڭعى كەزەڭدە جوعارى بالل جيناعانداردى بەتپە-بەت سۇحباتقا شاقىرادى. قازىرگى تاڭدا اڭگىمەلەسۋ بارىسى جاڭا زامانعا لايىقتالىپ, ينتەرنەت, سكايپ, تەلەفون ارقىلى جۇرگىزىلەدى. سۇحبات بارىسىندا كاسىبي دەڭگەيدى, توپپەن جۇمىس ىستەۋدى تەكسەرەتىن ساۋالدار قويىلادى. اقىرى وسى بەس كەزەڭدى سارالاي وتىرىپ, ەڭ ۇزدىگىن جۇمىسقا قابىلدايدى. جالپى, بۇۇ-نىڭ نەگىزگى ءتىلى التاۋ بولعانىمەن, اعىلشىنشا نە فرانتسۋزشا ءبىلۋ مىندەتتى. جۇمىس ەرەكشەلىگىنە بايلانىستى دا ءتىل ءبىلۋ تالابى وزگەرىپ وتىرادى. ماسەلەن, اراب ءتىلى باسىم ەلدەردە ارابشا مىندەتتى ءتىل سانالادى.
– قازىرگى كەزدە بۇۇ-دا, ونىڭ باس شتابىندا قانشا قازاق جۇمىس ىستەيدى؟
– بۇۇ-نىڭ بۇكىل بولىمدەرىندە قانشا قازاق قىزمەت ەتەتىنىن ءدوپ باسىپ ايتۋ قيىن. بىراق نيۋ-يوركتەگى شتاب-پاتەرىندە ونشاقتى قازاق بار. سوماليدەگى ارىپتەستەرىمنىڭ ايتۋىنشا, بۇۇ-دا جۇمىس ىستەيتىن قازاقستاندىقتاردىڭ سانى از كورىنەدى. مۇنىڭ ءبىر سەبەبى – ەلىمىزدە بۇۇ-عا جۇمىسقا تۇرۋ جونىندەگى اقپارات از. بۇۇ حالىقپەن جۇمىس ىستەۋگە ىنتالى. الدا-جالدا بىزدەگى ۋنيۆەرسيتەتتەر, وقۋ ورىندارى قازاقستانداعى بۇۇ كەڭسەسىمەن تىعىز ارىپتەستىك ورناتسا, وندا جۇمىس ىستەيتىن قازاقتار سانى كوبەيەر ەدى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
اباي اسانكەلدى ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
