«ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارنايى جوباسى: جاسامپازدىق جەمىستەرى
جيىرما جىلدىڭ ىشىندە اتقارىلعان يگى ىستەردىڭ ارقاسىندا ءاربىر ءوڭىرىمىز وزگەرىپ, ءومىرىمىز جاقسارىپ كەلەدى. «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى وسىنداي وركەندى وزگەرىستەردى بەينەلەيتىن ماتەريالداردى تۇراقتى جاريالاپ تۇرادى. تومەندە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى «زيكستو» زاۋىتىنان ماتەريالدار بەرىلىپ وتىر.
قازىر ءسوزدىڭ ەمەس, ءىستىڭ ۋاقىتى. جەدەلدەتىلگەن ەكونوميكالىق جاڭارتۋلارعا سۇيەنبەيىنشە ۇدەمەلى يننوۆاتسيالىق-يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىن ءساتتى جالعاستىرۋ مۇمكىن ەمەستىگىنە مەملەكەت باسشىسى بيىلعى جولداۋىندا كوزىمىزدى تاعى ايقىن جەتكىزدى. تىڭ مىندەتتەر, بيىك مەجەلەر اۋىر ونەركاسىپ سالاسىن ۇلعايتۋعا قوزعاۋ سالدى. ۇجىمدا 1500-گە جۋىق ادام ەڭبەك ەتەدى. كاسىپورىننىڭ تاريحى وتكەن عاسىردان باستاۋ الادى. ونىڭ ىرگەتاسى ماسكەۋ قالاسىندا قالانعان. 1941 جىلى ەل باسىنا اۋىر كۇن تۋعان كەزەڭدە وداقتىق زور ماڭىزى بار زاۋىت توعىز جولدىڭ تورابىندا ورنالاسقان پەتروپاۆل قالاسىنا كوشىرىلگەن. كەڭەس وداعى ىدىراپ, ەگەمەندىك العانعا دەيىن كۋيبىشەۆ اتىنداعى ماشينا جاساۋ زاۋىتى قورعانىس-ونەركاسىپتىك كەشەننىڭ جەتەكشى كاسىپورىندارىنىڭ بىرىنەن سانالعان.
وتپەلى كەزەڭ زاۋىتتىڭ ءوندىرىسىن قايتا جاڭعىرتۋدىڭ, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاقسارتۋدىڭ العىشارتتارىن قالىپتاستىرىپ, تاجىريبە-سىناقتاردىڭ ءساتتى قورىتىندىسى ىسپەتتەس بولدى. بارلىق ۇلگىدەگى جۇك ۆاگوندارىن جوندەۋ تۇرلەرى يگەرىلىپ بولعاننان كەيىن وسى زامانعى قۇرال-جابدىقتار قويىلعان تەمىر جول دوڭعالاقتارى جۇبىن جوندەۋ تسەحى ىسكە قوسىلدى. ال, 2007 جىل ءوز جاڭالىقتارىن الا كەلدى. زاۋىتتىڭ تولىققاندى ۆاگون قۇرىلىسى ءوندىرىسىن ناقتى جولعا قويۋ جونىندەگى قارىمدى قادامدارى وسى كەزەڭنەن باستالادى.
2008 جىلدىڭ 16 جەلتوقسانى – تاۋەلسىزدىك مەرەكەسى كۇنى تمد جانە بالتىق ەلدەرىنىڭ تەمىر جول كولىگى كەڭەسىنىڭ ۆاگون شارۋاشىلىعى ماماندارىنىڭ كوميسسياسى زاۋىتقا جارتىلاي ۆاگوندار شىعارۋعا رۇقسات بەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. وسى كۇندى قازاقستاندىق ۆاگون جاساۋدىڭ باستاۋى دەسەك, ابدەن جاراسادى. ءسويتىپ, ەكى جىل بويى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا جۇمىس ىستەپ, يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى بويىنشا ەكى جوبا ۇلگىلەرى ازىرلەندى. ونىڭ ءبىرى استىق تاسۋعا لايىقتالعان جابىق ۆاگون-حوپپەر بولسا, ەكىنشىسى كونتەينەر تاسىعىش ارنايى پلاتفورما ەدى. ۆاگوننىڭ بۇل تۇرلەرى تمد جانە بالتىق ەلدەرى تەمىر جول اكىمشىلىگىنىڭ اقپاراتتىق ەسەپتەۋ ورتالىعىنىڭ تىزىمىنە ەنگىزىلدى. ءىرى كونتەينەرلەر تاسىمالدايتىن 13-9852 ۇلگىدەگى ۆاگون-پلاتفورمانىڭ جانە استىق تاسۋعا ارنالعان 19-9871 جابىق ۆاگون-حوپپەردىڭ تەحنيكالىق قۇجاتتامالارى ءتۇزىلدى. بۇل جۇمىستارعا مەملەكەت تاراپىنان ايرىقشا قولداۋ كورسەتىلىپ, ارنايى باعدارلامالار شەڭبەرىندە اتقارىلدى. اۋقىمدى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ تاسىمال جۇمىستارىن كونتەينەرلەندىرۋگە بارىنشا ىقپال ەتىپ, پرەزيدەنتتىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ ساياساتىمەن ۇندەستىك تاپتى.
الداعى مىندەتتەر ءتىپتى اۋقىمدى. كاسىپورىن تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەۋگە كوشىپ, وزىق تەحنولوگيالاردى كەڭىنەن پايدالانادى. بىلتىر 4,5 ميلليارد تەڭگەنىڭ ونىمدەرى شىعارىلسا, بيىل تاپسىرىستار قورجىنى 8 ميلليارد تەڭگەنى قۇراپ وتىر. ەكسپورتقا باعدارلانعان جاڭا رىنوكقا ۇمتىلىسىمىز دا جەمىسسىز ەمەس. بۇگىندە يننوۆاتسيالىق ءوندىرىستىڭ كوش باسىنان كورىنىپ كەلە جاتقان كاسىپورىن جۇك ۆاگوندارىنىڭ كونتەينەرلەر, استىق, تسەمەنت تاسيتىن 4 ءتۇرىن ازىرلەپ, ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا 1000-شى ۆاگوندى قۇراستىرۋدى مەجەلەپ وتىر.
_______________________
دايىنداعان «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى ءومىر ەسقالي.
جيىرما جىلدىڭ ىشىندە اتقارىلعان يگى ىستەردىڭ ارقاسىندا ءاربىر ءوڭىرىمىز وزگەرىپ, ءومىرىمىز جاقسارىپ كەلەدى. «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى وسىنداي وركەندى وزگەرىستەردى بەينەلەيتىن ماتەريالداردى تۇراقتى جاريالاپ تۇرادى. تومەندە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى «زيكستو» زاۋىتىنان ماتەريالدار بەرىلىپ وتىر.
وتاندىق ءوز ۆاگونىمىز بار
قازاقستان حالقى بيىل تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىعىن كەڭىنەن اتاپ وتۋدە. وسى داتاعا وراي پرەزيدەنتىمىز ن.نازارباەۆ مەرەيتويىمىزدىڭ باستى ۇرانىن بەلگىلەپ بەردى. ول «بەيبىتشىلىك پەن جاسامپازدىقتىڭ 20 جىلى» دەپ اتالىپ, جەر-جەرلەردە كەڭ اۋقىمدى شارالار جۇرگىزىلدى. ەل شەجىرەسىندەگى ايتۋلى بەلەسكە «زيكستو» اق-تىڭ جۇمىسشى-قىزمەتكەرلەرى دە تولىمدى تابىستارمەن كەلىپ وتىر. كاسىپورىن ەكونوميكاسىنىڭ ودان ءارى جاڭعىرتىلۋى, ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ قارجىلاندىرىلۋى زور قارقىنمەن جۇرگىزىلىپ, وتاندىق ونىمدەرمەن ىشكى سۇرانىستى قامتاماسىز ەتۋگە باسا نازار اۋدارىلدى. ەكسپورتقا باعدارلانعان وندىرىستەردى دامىتۋ باعىتىندا ناقتى باسەكەگە قابىلەتتى ونىمدەر مەن تاۋارلار شىعارۋ تاجىريبەسى قالىپتاستى.
قازىر ءسوزدىڭ ەمەس, ءىستىڭ ۋاقىتى. جەدەلدەتىلگەن ەكونوميكالىق جاڭارتۋلارعا سۇيەنبەيىنشە ۇدەمەلى يننوۆاتسيالىق-يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىن ءساتتى جالعاستىرۋ مۇمكىن ەمەستىگىنە مەملەكەت باسشىسى بيىلعى جولداۋىندا كوزىمىزدى تاعى ايقىن جەتكىزدى. تىڭ مىندەتتەر, بيىك مەجەلەر اۋىر ونەركاسىپ سالاسىن ۇلعايتۋعا قوزعاۋ سالدى. ۇجىمدا 1500-گە جۋىق ادام ەڭبەك ەتەدى. كاسىپورىننىڭ تاريحى وتكەن عاسىردان باستاۋ الادى. ونىڭ ىرگەتاسى ماسكەۋ قالاسىندا قالانعان. 1941 جىلى ەل باسىنا اۋىر كۇن تۋعان كەزەڭدە وداقتىق زور ماڭىزى بار زاۋىت توعىز جولدىڭ تورابىندا ورنالاسقان پەتروپاۆل قالاسىنا كوشىرىلگەن. كەڭەس وداعى ىدىراپ, ەگەمەندىك العانعا دەيىن كۋيبىشەۆ اتىنداعى ماشينا جاساۋ زاۋىتى قورعانىس-ونەركاسىپتىك كەشەننىڭ جەتەكشى كاسىپورىندارىنىڭ بىرىنەن سانالعان.
وتپەلى كەزەڭ زاۋىتتىڭ ءوندىرىسىن قايتا جاڭعىرتۋدىڭ, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاقسارتۋدىڭ العىشارتتارىن قالىپتاستىرىپ, تاجىريبە-سىناقتاردىڭ ءساتتى قورىتىندىسى ىسپەتتەس بولدى. بارلىق ۇلگىدەگى جۇك ۆاگوندارىن جوندەۋ تۇرلەرى يگەرىلىپ بولعاننان كەيىن وسى زامانعى قۇرال-جابدىقتار قويىلعان تەمىر جول دوڭعالاقتارى جۇبىن جوندەۋ تسەحى ىسكە قوسىلدى. ال, 2007 جىل ءوز جاڭالىقتارىن الا كەلدى. زاۋىتتىڭ تولىققاندى ۆاگون قۇرىلىسى ءوندىرىسىن ناقتى جولعا قويۋ جونىندەگى قارىمدى قادامدارى وسى كەزەڭنەن باستالادى.
2008 جىلدىڭ 16 جەلتوقسانى – تاۋەلسىزدىك مەرەكەسى كۇنى تمد جانە بالتىق ەلدەرىنىڭ تەمىر جول كولىگى كەڭەسىنىڭ ۆاگون شارۋاشىلىعى ماماندارىنىڭ كوميسسياسى زاۋىتقا جارتىلاي ۆاگوندار شىعارۋعا رۇقسات بەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. وسى كۇندى قازاقستاندىق ۆاگون جاساۋدىڭ باستاۋى دەسەك, ابدەن جاراسادى. ءسويتىپ, ەكى جىل بويى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا جۇمىس ىستەپ, يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى بويىنشا ەكى جوبا ۇلگىلەرى ازىرلەندى. ونىڭ ءبىرى استىق تاسۋعا لايىقتالعان جابىق ۆاگون-حوپپەر بولسا, ەكىنشىسى كونتەينەر تاسىعىش ارنايى پلاتفورما ەدى. ۆاگوننىڭ بۇل تۇرلەرى تمد جانە بالتىق ەلدەرى تەمىر جول اكىمشىلىگىنىڭ اقپاراتتىق ەسەپتەۋ ورتالىعىنىڭ تىزىمىنە ەنگىزىلدى. ءىرى كونتەينەرلەر تاسىمالدايتىن 13-9852 ۇلگىدەگى ۆاگون-پلاتفورمانىڭ جانە استىق تاسۋعا ارنالعان 19-9871 جابىق ۆاگون-حوپپەردىڭ تەحنيكالىق قۇجاتتامالارى ءتۇزىلدى. بۇل جۇمىستارعا مەملەكەت تاراپىنان ايرىقشا قولداۋ كورسەتىلىپ, ارنايى باعدارلامالار شەڭبەرىندە اتقارىلدى. اۋقىمدى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ تاسىمال جۇمىستارىن كونتەينەرلەندىرۋگە بارىنشا ىقپال ەتىپ, پرەزيدەنتتىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ ساياساتىمەن ۇندەستىك تاپتى.
الداعى مىندەتتەر ءتىپتى اۋقىمدى. كاسىپورىن تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەۋگە كوشىپ, وزىق تەحنولوگيالاردى كەڭىنەن پايدالانادى. بىلتىر 4,5 ميلليارد تەڭگەنىڭ ونىمدەرى شىعارىلسا, بيىل تاپسىرىستار قورجىنى 8 ميلليارد تەڭگەنى قۇراپ وتىر. ەكسپورتقا باعدارلانعان جاڭا رىنوكقا ۇمتىلىسىمىز دا جەمىسسىز ەمەس. بۇگىندە يننوۆاتسيالىق ءوندىرىستىڭ كوش باسىنان كورىنىپ كەلە جاتقان كاسىپورىن جۇك ۆاگوندارىنىڭ كونتەينەرلەر, استىق, تسەمەنت تاسيتىن 4 ءتۇرىن ازىرلەپ, ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا 1000-شى ۆاگوندى قۇراستىرۋدى مەجەلەپ وتىر.
_______________________
دايىنداعان «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى ءومىر ەسقالي.
