رەسەي پرەزيدەنتىنىڭ ۋرال فەدەرالدىق وكرۋگىندەگى وكىلەتتى وكىلى, چەليابى وبلىسىنىڭ گۋبەرناتورى, قازاقستان مەن رەسەي ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلەرى قاتىسقان القالى جيىندا كورشى ەكى ەل جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ىنتىماقتى جۇمىس ىستەۋى جونىندەگى 10 كەلىسىمگە قول قويىلدى. سونىڭ ىشىندە رۋدنىي يندۋستريالىق ينستيتۋتى مەن گ.ي.نوسوۆ اتىنداعى ماگنيتوگور مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى, سونىمەن قاتار وڭتۇستىك ۋرال مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى اراسىندا دا ارىپتەستىك كەلىسىم جاسالدى.
جالپى, رەكتورلاردىڭ وڭىرلىك فورۋمىندا بارلىعى 40 كەلىسىم مەن مەموراندۋمعا قول قويىلدى. ەكى ەلدىڭ رەكتورلار كورپۋسى قوس ديپلومدى ءبىلىم بەرۋ توڭىرەگىندە ىنتىماقتاستىق ورناتۋ, ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋشىلاردىڭ اكادەميالىق ۇتقىرلىعىن جەدەلدەتۋ, ءبىلىم جانە عىلىمي-زەرتتەۋ جوبالارىن بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
يننوۆاتسيالىق قىزمەتتەردى دامىتۋ جونىندەگى سەكتسيالىق وتىرىستار اياسىندا رەسەي مەن قازاقستانداعى 4.0 يندۋستريا ەلەمەنتتەرىن ەنگىزۋ جاعدايىندا ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىن قايتا فورماتتاۋ ماسەلەسى بويىنشا ءبىلىم وردالارى وزىق تاجىريبەلەرىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى. ەكونوميكانىڭ قۋاتى نەگىزىنەن ءىرى وندىرىسپەن عىلىمعا بايلاۋلى. سوندىقتان باسەكە قارقىنى جوعارى جاڭا ۋاقىتتىڭ ينجەنەرلەرى ونەركاسىپتىڭ بازالىق سالالارى دامۋىنىڭ الدىن وراپ وتىرۋى جانە وزىق عىلىمي-تەحنيكالىق زەرتتەۋلەر نەگىزىندە جاڭا تۇرپاتتى وندىرىستەر قۇرۋى ءتيىس.
مۇنداي مامانداردى دايىنداۋ ءىسى ءبىلىم باعدارلامالارىن جوبالاۋعا, ونى جۇزەگە اسىرۋعا قاتىستى قالىپتاسقان جاعدايعا تۇبەگەيلى جاڭا كوزقاراستى تالاپ ەتەدى. وسى ورايدا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ يىعىنا تۇسەر جۇك تە اۋقىمدى. بۇل ءۇشىن ءبىلىم وردالارى الدىندا شىعاراتىن بۇيىمدى جوبالاۋعا, قۇراستىرۋعا, الدىن الا ۇلگىسىن جاساۋعا قابىلەتتى جانە جالپى شىعارىلاتىن ءونىمنىڭ تولىق ىرعاقتى ءوندىرىلۋىن قامتاماسىز ەتەتىن ادىستەمەنىڭ ۇدەرىسى مەن جۇيەسىن جاساي بىلەتىن, ءبىلىمدى, عىلىم جاڭالىقتارىن يگەرگەن بولاشاق ينجەنەرلەر تۇلعاسىن قالىپتاستىرۋ مىندەتى تۇر.
رەسەي جوعارى وقۋ ورىندارى رەكتورلارى باياندامالارىندا نەگىزگى يندۋستريانىڭ جاڭا بۋىنىن قۇرايتىن ءبىلىم ۇدەرىسىن جاڭعىرتۋ, انىعىراق ايتساق, تسيفرلاندىرۋ, اقپاراتتاندىرۋ, ءوندىرىستى ۋاقىت پەن عىلىم وزگەرىستەرىنە تەز بەيىمدەۋ مەن يكەمدەۋ ماسەلەلەرىنە نازار اۋداردى. ويتكەنى ءتورتىنشى يندۋستريا ەلەمەنتتەرىن ەنگىزۋ تۇبەگەيلى تەحنولوگيالىق جاڭا ساتىعا بۇرىنعى قوردى جاڭارتپاي-اق, اۋقىمدى ينۆەستيتسياسىز-اق وتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ادەتتە تەحنولوگيالىق قۇرىلىستىڭ اۋىسۋى ەڭبەك نارىعىنا دا وزگەرىستەر اكەلەدى, سوندىقتان ەكى ەلدىڭ ءبىلىم وردالارى دا وسىعان دايىن بولۋى ءتيىس.
ال بۇل ماسەلە زاماناۋي ءبىلىم ورتاسىن قالىپتاستىرۋعا جانە ءبىلىم ورداسىن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋگە اتسالىساتىن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بەلسەندى ارىپتەستىك, بىرلەسكەن كومەگىمەن شەشىمىن تابادى. قازاقستاندىق ءبىلىم وردالارىندا ءوز مەنشىگىندەگى وقۋ جابدىقتارى مەن ۆيرتۋالدى زەرتحانا جۇمىستارىنىڭ العىشارتتارى ەندى كورىنىپ جاتسا, رەسەي نارىعىندا بىرنەشە جىلدان بەرى ۋنيۆەرسيتەتتەر جاساعان وقۋ تەحنيكالارى تابىستى قىزمەت ەتىپ كەلەدى. ءسوز جوق, بۇگىندە ەلىمىزدىڭ يننوۆاتسيالىق ەكونوميكاسى ءۇشىن كادر دايارلاۋعا كوڭىل قويىپ وتىرعان قازاقستانداعى ءبىلىم وردالارى كورشى ەلدىڭ مۇنداي وزىق تاجىريبەسىن ۇيرەنۋگە مۇددەلى بولىپ وتىر.
مىسالى, وڭتۇستىك ۋرال مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە لابوراتوريالىق ستەندتەر, كورنەكى وقۋلىق, وقۋدىڭ اقپاراتتىق قۇرالدارى (ۆيرتۋالدى زەرتحانالىق ستەندتەر, كورنەكىلىك, كورسەتۋ كەشەندەرى) سەكىلدى وقۋ جابدىقتارىن جاسايتىن جانە وندىرەتىن «ۋچتەح-پروفي» شاعىن يننوۆاتسيالىق كاسىپورنى قۇرىلدى. وقۋ جابدىقتارى جالپىتەحنيكالىق جانە جاراتىلىستانۋ-عىلىمي پاندەرى, ەلەكتروتەحنيكا مەن ەلەكترونيكا, راديوتەحنيكا, تاعى باسقا دا وقىتۋدىڭ بارلىق نەگىزگى باعىتتارى بويىنشا دايىندالادى. وقۋ قۇرالدارىن جاساۋ ءىسى جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلىق قۇرامىن تارتا وتىرىپ جۇرگىزىلەدى.
سونىڭ ناتيجەسىندە ستۋدەنتتەر وقۋ بارىسىندا دايىنداعان زەرتحانالىق جۇمىستار ءتىزىمى وقۋ باعدارلامالارى مەن ءبىلىم ستاندارتتارىنان ءبىر دە كەم سوقپايدى. رەسەيلىك عالىمداردىڭ قولىنان شىققان عىلىمي زەرتتەمەلەردى كوممەرتسيالاۋ مەحانيزمىن الداعى ۋاقىتتا زەرتتەپ, عىلىمي-زەرتتەۋ قىزمەتىندە پايدالانۋ قازاقستاندىق ءبىلىم وردالارى جۇمىسىنداعى باستى باعىتتىڭ ءبىرى بولسا دەيمىز. مىسالى, وڭتۇستىك ۋرال مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۇرگىزىپ وتىرعان جۇمىستارى رەسەيدىڭ ءبىلىم-عىلىم سالاسىنداعى الەۋەتىن ەلەستەتەدى. وندا تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستار قولعا العان ءىستىڭ تەورياسىنان قۇجاتتىق جوباسىنا دەيىن جوعارى دەڭگەيدە اتقارىلادى. وزدەرىنىڭ ينجەنەرلىك عىلىمي-اعارتۋ ورتالىقتارىندا تاجىريبەلىك ۇلگىلەر قۇرۋدا, ۋنيۆەرسيتەت جانىنداعى شاعىن يننوۆاتسيالىق كاسىپورىندار بازاسىندا سەريالىق ءونىم ءوندىرۋدى ۇيىمداستىرۋدا ءبىلىم ورداسىنىڭ قالىپتاسقان تاجىريبەسى بار.
تەحنولوگيالاردى كوممەرتسيالاندىرۋ شەڭبەرىندە بۇگىنگى كاسىپورىنداردا كەزدەسە بەرمەيتىن زاماناۋي ەرەكشە قۇرالداردى پايدالانا وتىرىپ, تەك اۆياتسيا سالاسىندا, قورعانىس ونەركاسىبىندە, مەتاللۋرگيا مەن ماشينا قۇراستىرۋدا قاجەتتى دالدىگى جوعارى ءارى جەكەلەي شىعاراتىن بولشەكتەردى, جابدىقتار مەن قۇرالداردى ءوندىرۋ جولعا قويىلعان. بۇل ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ەلدەرىنىڭ ەكونوميكاسىنا يننوۆاتسيالىق جاڭالىقتار ەنگىزۋدىڭ جوعارى تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن قۋاتتى «يننوۆاتسيالىق بەلدەۋدى» تىزە قوسىپ دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ەگەر قازاقستاندا بۇل ءۇشىن ينستيتۋتتىق نەگىز قالانعانىن, ونىڭ ىشىندە «عىلىمي جانە (نەمەسە) عىلىمي-تەحنيكالىق قىزمەت ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋ تۋرالى» زاڭ قابىلدانعانىن ەسكەرسەك, وسى باعىتتا ىنتىماقتاسا جۇمىس ىستەۋدى جەدەلدەتۋ قاجەتتىگى وزەكتى دەۋگە بولادى.
رەكتورلار كەزدەسۋىنىڭ اۋقىمدىلىعى, پىكىر الماسۋلار مەن تالقىلانعان تاقىرىپتاردىڭ وزەكتىلىگى جانە جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىنداعى ارىپتەستىكتى دامىتۋعا يننوۆاتسيالىق كوزقاراس ەكى ەلدىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ماڭىزدى جاڭعىرۋلارعا كەپىل بولارى انىق. بۇل بۇگىنگى ۋاقىتتا كورشى ەلدەردىڭ ءبىلىم وردالارى مەن ەكونوميكاسىنىڭ قاناتتاسا دامۋىنا يتەرمەلەيدى.
ابدراحمان نايزابەكوۆ,
رۋدنىي يندۋستريالىق ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى,
تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور
قوستاناي
