جاسىل جەلەككە جاناشىرلىق

بۋرابايدا حالىقارالىق ورمان جىلىنا ارنالعان ۇكىمەتارالىق ءىىى عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى. ونىڭ جۇمىسىنا قازاقستان, رەسەي, قىرعىزستان, وزبەكستان جانە تاجىكستان وكىلدەرى قاتىستى. حالىقارالىق كونفەرەنتسيانى قۇتتىقتاۋ سوزبەن اشقان اۋىل شا­رۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ ورمان جانە اڭشىلىق شارۋاشىلىعى كو­ميتەتىنىڭ توراعاسى ەرلان نىسان­باەۆ وسى جيىننىڭ قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ مەرەكەلى جىلىندا وتكىزىلۋى ونىڭ سالالىق قانا ەمەس, الەمدىك ساياساتتاعى ماڭىزىن دا ارتتىرا تۇسەتىندىگىن اتاپ كورسەتتى. ورمان رەسۋرستارىن ورنىقتى باس­قارۋ مەن ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ, كليماتتىق اۋىتقۋشىلىقتارعا اسەر قۋاتىن ارتتىرۋ ماقساتىندا بۇۇ باس اسسامبلەياسى 2011 جىلدى حا­لىقارالىق ورمان جىلى دەپ جا­ريالادى. قۇرىلىقتىڭ 31 پايىزىن ورمان كومكەرىپ جاتسا, سونىڭ 13 پايىزى ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتا ورنالاسقان. ورماندار جەر ءجۇزىنىڭ 1,6 ميلليارد تۇرعىنىنىڭ تابىسىن قامتاماسىز ەتىپ, دۇنيە­جۇ­زىلىك ەكونوميكادا ماڭىزدى ورىن الادى. الايدا, ورمانسىزدانۋ ۇدە­رىسى توقتاۋسىز جالعاسىپ, جىلىنا 50 مىڭ شارشى كيلومەتر اۋماقتى قامتۋدا. وسى ورايدا, تمد ۇكى­مەتارالىق كەڭەسىنىڭ جۇمىس جوس­پارىنا ەنگىزىلگەن بۋرابايداعى باسقوسۋ حالىقارالىق قاۋىمداس­تىقتىڭ الاڭداۋشىلىعىن تۋعىزىپ وتىرعان ماسەلەلەرگە قاتىستى تۇ­جى­رىمدى وي-پىكىر قوزعاعانىن ايتقىمىز كەلەدى. ورمان جانە اڭشىلىق شارۋا­شىلىعى كوميتەتىنىڭ باس ساراپ­شى­سى سەرىك تۇرىمباەۆ ءوز بايان­داماسىن «قالىڭ ەلىم قازاعىم – قارا ورمانىم» دەگەن قاعيدات ءسوز­بەن باستاۋىنىڭ وزىندىك ءمانىسى بار. مەملەكەتتىك ورمان قورىنىڭ جال­پى كولەمى 2011 جىلعى 1 قاڭ­تارداعى مالىمەت بويىنشا 28,7 ميلليون گەكتارعا نەمەسە ەل اۋما­عىنىڭ 10,5 پايىزىن قۇرايدى. بۇل رەسپۋبليكامىزدىڭ ورماندانۋى 4,5 پايىزدىڭ اينالاسىندا ەكەنىن كور­سەتەدى. سوندىقتان, تابيعات بايلى­عىمىزدىڭ اۋقىمىن كەڭىتۋ مەملەكەتتىك باسىمدىققا يە جانە بۇل باعىتتا ەلەۋلى جۇمىستار اتقارى­لۋدا. مەملەكەتىمىز 1993 جانە 2003 جىلدارى دەربەس ورمان كودەكستەرىن قابىلداپ, 2004 جانە 2006 جىل­داردا قابىلدانعان سالالىق زاڭدار نەگىزىندە قىزمەت ءورىسىن كەڭىتتى. ەكونوميكانىڭ ورمان سەكتورىن­دا­عى زاڭنامالىق-ءنورماتيۆتى اكتىلەرى جەتىلدىرىلدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگى جىلدا­رىندا  ورمان قورىنىڭ القابى 4688 مىڭ گەكتارعا (19,6 %), ونىڭ ىشىندە ورمان كومكەرگەن جەرلەر 2044,1 مىڭ گەكتارعا (19,9 %) ۇلعايدى. پرەزيدەنتتىڭ حالىققا جولدا­ۋى­نان تۋىندايتىن تاپسىرمالاردى ورىنداۋ باعىتىندا 2005-2007 جىلداردى قامتيتىن «جاسىل ەل» باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلسا, قازىر 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان «جا­سىل دامۋ» اتتى جاڭا باعدارلاما جۇمىس ىستەۋدە. وسىنىڭ ارقاسىندا سوڭعى 5 جىلدا ورمان القابىن دامىتۋ 1,5 ەسە ءوسىپ, 2010 جىلى 51,1 مىڭ گەكتارعا ۇلعايدى. مەملەكەتتىك باقىلاۋ مەن ۆەدومستۆو­ارا­لىق ۇيلەسىمدى قىزمەتتىڭ جاقسارۋى اعاشتى زاڭسىز كەسۋدى 1,8 ەسە, ورمان ءورتىن 4 ەسە ازايتۋعا مۇمكىندىك بەردى. سونداي-اق, ەلباسى ن.نازار­باەۆتىڭ باستاماسىمەن 1997 جىل­دان بەرى استانانىڭ جاسىل بەلدەۋىن قۇرۋ جۇمىسى قارقىندى ءجۇر­گىزىلۋدە. قازىردىڭ وزىندە 55 مىڭ گەكتارلىق كوكجەلەك جايقالىپ تۇرسا, ونىڭ كولەمى 2015 جىلى 80 مىڭ گەكتارعا جەتكىزىلمەك. كونفەرەنتسيادا ەكولوگيالىق ءجۇ­يەنى تۇراقتى دامىتۋ جولىنداعى تۇيتكىل ماسەلەلەر وتكىر كوتەرىلدى. الەمدىك تاجىريبە ايرىقشا قور­عالاتىن ايماقتار كولەمى ەل اۋ­ماعىنىڭ 10 پايىزىن قامتۋى قا­جەتتىگىن العا تارتادى. بۇل باعىتتا قىرۋار ىستەر اتقارىلعانىمەن, ونىڭ اۋقىمى قازىر 22 ميلليون گەكتار بولىپ وتىر. ياعني, الگى 10 پايىزدىق  دەڭگەيگە, ەكى ساتىلى كە­زەڭمەن, 2020 جىلى قول جەتكىزۋگە بولاتىن كورىنەدى. كونفەرەنتسيادا قازاق ورمان شارۋاشىلىعى عزي ديرەكتورى بولات مۇقانوۆتىڭ, بۇكىلرەسەيلىك ورمان شارۋاشىلىعى ماماندا­رى­نىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ينستي­تۋتىنىڭ رەكتورى اناتولي پە­تروۆتىڭ, ك.تيميريازەۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك اۋىل شارۋا­شى­لىعى اكادەمياسىنىڭ كافەدرا مەڭگەرۋشىسى ۆيتالي حليۋستوۆتىڭ, وزبەكستان باۋ-باقشا جانە ورمان شارۋاشىلىعى عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىعىنىڭ سەكتور مەڭگەرۋشىسى زينوۆي نوۆيتسكيدىڭ, قىرعىزستان ۇعا ورمان ينستيتۋتىنىڭ زەرتحانا مەڭگەرۋشىسى شارشەنالى بيكي­روۆتىڭ تاقىرىپتىق باياندامالارى تىڭدالىپ, سالالىق عىلىمي تانىستىرىلىمدار وتكىزىلدى. حالىقارالىق كونفەرەنتسياعا قا­تىسۋشىلار بۋراباي مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعات پاركىندەگى «قازاق­ستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى» اللەياسىندا اعاش كوشەتتەرىن وتىرعىزدى. باقبەرگەن امالبەك. اقمولا وبلىسى.