ىلەسپە گاز – ەل يگىلىگى

اقتوبە جەرىندە ءىرى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبا جۇزەگە اسۋ ۇستىندە ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىنگى 20 جىل – تولاعاي تابىس­تارعا تولى. ەن بايلىقتىڭ ۇستىندە وتىرىپ, شومىشتەن قى­سىلعان كەڭەستىك كەزەڭنىڭ قىس­پا­عىنان شىققاننان كەيىن-اق, ەگەمەن ەلىمىزدە تابيعي بايلىق­تار­دى يگەرۋدىڭ سونى جولدارى ىزدەستىرىلىپ, شەتەلدەردەن ينۆەستيتسيا تارتىلا باستادى. مىنە, وسىن­شاما ۋاقىتتان بەرى «سنپس-اقتوبەمۇنايگاز» اكتسيونەرلىك قوعامى مۇنايلى وڭىردە جەمىستى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. سونىڭ ايقىن كورىنىسى – جاڭاجول مۇناي-گاز وڭدەۋ كەشەنى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق بولا قويماس. تۇلەگەن تاۋەلسىز ەلىمىزبەن بىرگە بۇل كاسىپورىن دا ىلگەرى قاراي ىركىلىسسىز قادام جاساۋدا. سوناۋ 1984 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن شاعىن گاز وڭدەۋ تسەحىنان باستاۋ العان كەشەننىڭ كەلەشەگى كەمەل, بولاشاعى زور. قاتپارىندا قارا التىننىڭ مول قورى بار جاڭاجول, كەڭقياق ءوڭىرىنىڭ جەر استى بايلىعىن يگىلىككە اينالدىرۋدا كوپ جۇمىس­تار ىستەلۋدە. قازىر مۇنداعى بارلىق جۇمىستار وسى زامانعى وزىق تەحنولوگيالار مەن زاماناۋي تەحنيكا, قوندىرعىلارعا نەگىزدەلگەن. وسى جىل­داردا كەشەن قۇرا­مىنداعى №1 گاز وڭدەۋ زاۋىتى قايتا جاراق­تان­دى­رىل­دى, №2 گاز وڭدەۋ زاۋىتى ىسكە قوسىلىپ, تولىق قۋاتىندا جۇ­مىس ىستەۋدە. جاڭاجول مۇناي-گاز وڭدەۋ كەشەنىندە ءىرى يندۋستريالىق-ين­نوۆاتسيالىق جوبا جۇزەگە اسى­رىلۋدا. ول – №3 گاز وڭدەۋ زاۋىتىن تولىق قۋاتىندا ىسكە قوسۋ بولىپ تابىلادى. * * * الاۋدى بۇرقىراتىپ, ءونىم ءوندىرۋدى ارتتىراتىن جوبا ەلىمىزدىڭ «30 كوشباسشى جو­باسىنا» ەنگىزىلگەن №3 زاۋىت­تىڭ ءبىرىنشى كەزەگى دە قىسقا مەرزىمدە ىسكە قوسىلدى. وعان اكتسيونەرلىك قوعام 474 ميلليون دول­لار ينۆەستيتسيا سالدى. زاۋىت­تا «Parsons» «Merichem» كوم­پانياسىنىڭ وسى زامانعى جەتىلدىرىلگەن گاز تازارتۋ قون­دىر­عىلارى, ۇدەرىستەردى باس­قارۋ­دىڭ جوعارعى ساپالى DC­S اۆ­توماتتى جۇيەلەرى جانە اقش-تىڭ كومپرەسسورلىق قون­دىر­عى­لارى پايدالانىلادى. سون­دىقتان دا ماماندارىمىز ءتۇر­لى قايتا دايارلاۋ كۋرستارىنان ءوتىپ, شەبەرلىكتەرىن جەتىلدىرىپ وتىرادى, جاس ماماندار قى­تايدا, رەسەيدە تاجىريبەدەن وتەدى. جالپى №3 گاز وڭدەۋ زاۋى­تى تولىق قۋاتىنا شىققاندا كەشەننىڭ جىلدىق قۋاتى 8 ميلليارد تەكشە مەتر تاۋارلى گاز, 1 ميلليون توننا كوندەنسات, 470 مىڭ توننا سۇيىتىل­عان گاز وندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جو­بانى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا قۇنى 37 ميلليون اقش دول­لارى تۇراتىن ءونىم­دىلىگى 45 مۆت گاز تۋربينا ستان­­سا­سى, زاۋىتقا بارلاۋ بلوگىنان ىلەسپە گاز جەتكىزەتىن 45 شاقى­رىم­دىق قۇبىر, سى­عىم­داۋ كوم­پرەسسورلىق ستان­سا­سى, «جاڭا­جول-كس-13» ماگيس­ترال­دى گاز قۇبىرى پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل وسى ماگيسترالدى قۇبىر بويىنداعى ءبىرتالاي ەلدى مە­كەننىڭ كوگىلدىر وتىننىڭ يگىلىگىن كورۋگە جول اشتى. سونداي-اق, تازالانباعان گازدى جەر اس­تى قويناۋىنا ايداۋ گاز ليفتىلىك قوندىرعىسى ىسكە قوسىلدى. بۇل ستانسانىڭ ىسكە قوسىلۋى جەر استى قويناۋىنىڭ قىسى­مىن تۇراقتاندىرۋدى قامتاما­سىز ەتەدى. مۇنىڭ ءوزى ءونىم ءوندىرۋ مەن وتكىزۋدى ارتتىرۋعا اناعۇرلىم ىقپال ەتتى. ەڭ باستىسى, مۇ­ناي­شىلاردىڭ باس اۋرۋى بو­لىپ كەلگەن وسى وڭىردەگى ەكولو­گيالىق جاعدايدى جاقسارتۋ­دىڭ ءساتى ءتۇستى. بۇرىندارى الاۋ­عا جا­عىلىپ كەلگەن گاز­دىڭ كو­لە­مى اناعۇرلىم قىس­قاردى. №3 زاۋىتتىڭ ەكىنشى جانە ءۇشىن­شى كەزەكتەرى تو­لىق ىسكە قوسىلعاندا الاۋ­­دى اۋىز­دىقتاۋعا تولىق ءمۇم­كىندىك تۋادى, تەك گاز الاۋعا تەح­نو­لو­گيالىق قا­جەت­­تىلىككە از مولشەردە عانا جاعىلاتىن بو­لادى. بۇل ءوز كەزەگىندە مۇ­نايعا ىلەسپە گازدى تولىق وڭدەۋگە, اۋاعا شىعاتىن زياندى زاتتار­دى ازايتۋعا, ەكو­لوگيالىق جاع­دايدى جاقسار­تۋ­عا, وندىرىلەتىن ونىمدەر ساپا­سىن ارتتىرۋعا, وڭىردەگى كاسىپ­ورىندار مەن تۇرعىنداردى ارزان كوگىلدىر وتىنمەن قامتا­ما­سىز ەتۋگە جانە ءونىمنىڭ الەم­دىك رىنوكقا شى­عۋىنا ءمۇم­كىن­دىك جاسايدى. 2007 جىلعى 8 ايدا الاۋعا جا­عىلعان گاز كولەمى 600 ميل­ليونعا جۋىق تەكشە مەتر بولسا, ۇستىمىزدەگى جىلعى وسى كە­زەڭدە ول 105 ميلليون تەكشە مەترگە دەيىن كەمىدى. ياع­ني, الاۋعا جاعىلاتىن گاز كو­لە­مى بەس ەسەگە جۋىق ازايدى دەگەن ءسوز. تيىسىنشە اۋاعا شىعا­رى­­لا­تىن زياندى زاتتار دا وسىن­­شاما كەمىدى. سونداي اق ونىمدىلىگى ءتاۋ­لىگىنە 7000 تەكشە مەتردى قۇ­رايتىن مۇنايعا ىلەسپە سۋ­لارىن قايتا جەر استى قوي­ناۋى­نا جىبەرۋ ءۇشىن تازالاپ بەرەتىن قوندىرعى ىسكە قوسىل­دى. بۇل قوندىرعىدان شىققان سۋ تەحنولوگيالىق تالاپتارعا ءساي­كەس تازالانادى. كەشەن ۇجىمى ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدى­عى­نا تارالعىلى تارتۋلارمەن كەلىپ وتىر. بارلىق كور­سەت­كىشتەر بو­يىنشا وتكەن جىل­دىڭ وسى كە­زەڭىمەن سالىس­تىر­عاندا انا­عۇرلىم ىلگەرىلەۋ بار. ەلىمىز­دىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىن ارت­تىراتىن سەرپىندى جوبا­لاردىڭ قاتارىنداعى №3 گاز وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ تولىق قۋا­تىندا جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن تاياۋ ۋاقىتتا ەكىنشى جانە ءۇشىنشى كەزەكتەرىن تۇرعىزۋ جانە ىسكە قوسۋ قاراستى­رى­لۋ­دا. بۇل جوبالار جۇزەگە اس­قان­داعى تيىمدىلىك بۇرىن­عى­دان دا جوعارى بولادى دەپ كۇتىلۋدە. بۇل قارا التىندى قورشاعان ورتاعا زيان كەلتىرمەي يگەرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن بىرەگەي جوبا بولعالى تۇر. ءبىز وسىنداي ەلىمىز ءۇشىن ما­ڭىزدى, ءوڭىرىمىز ءۇشىن ءتيىمدى جۇمىستاردى جۇرگىزىپ وتىر­عانىمىزدى ماقتانىش تۇتا­مىز. الدا تاۋەلسىزدىكپەن كەل­­گەن يگىلىكتەردىڭ كوبەيە تۇسە­تى­نىنە سەنىمدىمىز. توقتار اشىقباەۆ, جاڭاجول مۇناي-گاز وڭدەۋ كەشەنىنىڭ ديرەكتورى. * * * دەرەك پەن دايەك جاڭاجول مۇناي-گاز وڭدەۋ كەشەنىنە قاراستى №1 گاز وڭدەۋ زاۋىتى 1984 جىلى پايدالانۋعا بەرىلدى. 2000-2003 جىلدارى بۇل زاۋىت 5,5 ميلليون اقش دوللارىنا قايتا جاراق­تاندىرىلدى. زاۋىت­تىڭ جىل­­دىق قۋاتى 3 ميلليون توننا مۇناي, 800 ميلليون تەكشە مەتر كومىرسۋتەكتى گاز جانە 18,6 مىڭ توننا كۇكىرت وندىرۋگە جەتەدى. * * *  2003 جىلى جىلدىق قۋاتى 2 ميلليون توننا تاۋارلى مۇناي, 1400 ميلليون توننا كومىرسۋتەكتى گاز, 48,5 مىڭ توننا كۇكىرت جانە 60,0 مىڭ توننا سۇيىتىلعان گاز وندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن №2 گاز وڭدەۋ زاۋىتى ىسكە قوسىلدى. * * *  2007 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن №3 گاز وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ ءبىرىنشى كەزەگىنىڭ جىلدىق قۋاتى 2,0 ميلليارد تەكشە مەتر تاۋارلى گاز, 54,0 مىڭ توننا كۇكىرت, 156,0 مىڭ توننا سۇيىتىلعان گاز جانە 99,0 مىڭ توننا جەڭىل مۇناي وندىرۋگە ەسەپتەلگەن. بولاشاقتا بۇل زاۋىتتىڭ ەكىنشى جانە ءۇشىنشى كەزەگى پايدالانۋعا بەرىلمەكشى. سوندا بۇل زاۋىتتا 6,0 ميلليارد توننا تاۋارلى گاز, 182,0 مىڭ توننا كۇكىرت, 474,0 مىڭ توننا سۇيىتىلعان گاز, 1031,0 مىڭ توننا كوندەنسات, 221,0 مىڭ توننا جەڭىل مۇناي وندىرىلەتىن بولادى. * * *  قازىر جاڭاجول مۇناي-گاز وڭدەۋ كەشەنىندە 1559 ادام ەڭبەك ەتسە, سونىڭ 237-ءسى № 3 گاز وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ ءبىرىنشى كەزەگىندە جۇمىس ىستەيدى. * * * «سنپس-اقتوبەمۇناي-گاز» اق جىلدىق مەجەدە 6 ميلليون 180 مىڭ توننا مۇناي وندىرۋگە قازىردىڭ وزىندە العىشارت جاساپ وتىر. مۇنداي تابىسقا جاڭاجول مۇناي-گاز وڭدەۋ كەشەنىنىڭ قوساتىن ۇلەسى دە قوماقتى بولماق. ءوءنىم ساپاسى ارتتى كەشەننىڭ قۇرامىندا قازىر باسقاسىن بىلاي قويعاندا مۇناي-گاز وڭدەيتىن ءتورت زاۋىت بار. سونىڭ ەكەۋى مۇناي مەن گازدى وڭدەسە, №3 زاۋىت تازا گازدى, ال, №4 زاۋىت تازا مۇناي وڭدەۋمەن اينالىسادى. وسى زاۋىتتاردان ايىرىلىپ شىعا­تىن گازدىڭ بارلىعىنىڭ توقاي­لاساتىن جەرى بىرەگەي تەحنولو­گيا­لىق جابدىقتارمەن جاراق­تان­دىرىلعان № 3 گاز وڭدەۋ زاۋىتى دەر ەدىم. ىلەسپە گازدى ىلعال مەن مەركاپتاننان تازارتۋدىڭ اد­سور­باتسيالىق تازارتۋ قوندىر­عىسى ىسكە قوسىلدى. جاڭا تەحنو­لو­گيانى ەنگىزۋ ارقىلى گاز قۇ­رامىنداعى كۇكىرتتى سۋتەگىنىڭ ءبىر تەكشە مەتر گازدا 0,005 گرامم, مەر­­كاپتاننىڭ 0,005 گرامم بولۋى­نا قول جەتكىزىلدى. بۇل دايىن­دا­لا­تىن گاز ساپاسىن ارتتىرۋعا ءمۇم­كىن­دىك بەردى. تازارتىلعان گاز ار­نايى قوندىرعىمەن كەپتىرىلەدى. ءسويتىپ, ونىڭ ساپاسى جاقسارا تۇسەدى. قازىر ءبىزدىڭ تسەحتا 25 ادام ەڭبەك ەتەدى. ولاردىڭ ءبارى دە ءوز كاسىبىن جەتىك مەڭگەرگەن جاندار. زاۋىتتا ورناتىلعان زاماناۋي قون­دىرعىلار دا سەنىمدى جۇمىس ىستەيدى. سوندىقتان دا جۇمىستا كىدىرىس, اپاتتىق جاعدايلار بول­عان ەمەس. ءبىز وسىنداي وزىق تەحنولوگيامەن جۇمىس ىستەيتىنىمىزدى ماقتانىش تۇتامىز. ءومىر ءبىر ورىندا تۇرمايدى. سوندىقتان ىلعي دا كاسىبي شەبەرلىگىمىزدى جەتىلدىرىپ, جاڭا قوندىرعىلاردا جۇمىس ىستەۋگە دايىندالامىز. سەبەبى, نارىقتىق قاتىناس بىزدەن باسەكەلەستىككە قابىلەت­تىلىك­تى تالاپ ەتەدى. جاڭانى جاتىر­قا­ماي قابىلداۋ كاسىپورىن جاع­دايىن جاقسارتىپ قانا قويماي, جالپى اكتسيونەرلىك قوعامنىڭ ۇستانعان باعىتىنىڭ تابىس­تىلىعىن دالەلدەپ بەردى. باۋىرجان بۇركىتباەۆ, گاز دايىنداۋ تسەحىنىڭ باستىعى. جۇمىس ءۇدەرىسى جەڭىلدەدى ەلىمىزدەگى سەرپىندى 30 كوش­باسشى جو­با­نىڭ ءبىرى رەتىندە قىسقا ۋاقىتتا جۇزەگە اسىرىل­عان №3 گاز وڭدەۋ زاۋىتى وزىق تەحنولوگيا جانە تەحنيكالىق قوندىر­عىلارمەن جۇمىس ىستەيتىن بىرەگەي كاسىپ­ورىن. جو­با­نىڭ العاشقى كەزەگىنىڭ ءجۇ­زەگە اسىرىلۋى قوسىمشا ءجۇز­دەگەن جۇ­مىس ورنىنىڭ اشى­لۋى­نا العىشارت جا­سا­دى. وسىنداي مۇمكىندىكتىڭ ارقا­سىندا ەڭبەككە ورنالاسقاندار­دىڭ ءبىرى مەن. ءوزىم وسى مۇ­نايلى ءوڭىردىڭ تۇلەگىمىن. اقتوبە پوليتەحنيكالىق كوللەدجىن بىتىرگەننەن كەيىن زاۋىت­قا وپەراتور بولىپ جۇمىسقا كىردىم. ءبىزدىڭ كاسىپورىننىڭ كەلەشەگىنە سەنىمىمىز مول. نا­رىقتىڭ جەلىنە توتەپ بەرە ال­مايتىن قايسىبىر كاسىپ­ورىن­دارداعىداي ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن سەنىمسىزدىك ءبىزدى مازا­لامايدى. يندۋستريالىق-يننوۆا­تسيا­لىق باع­دار­لاما اياسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جات­قان بىرەگەي جوبانىڭ كەلەشەگى مىعىم. بولاشاق­تا زاۋىتتىڭ تاعى دا ەكى كەزەگى ىسكە قوسىل­ماقشى. بۇل دەگەنىڭ قوسىمشا جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلادى دەگەن ءسوز. سول سەبەپتى دە كاسىبي بىلىكتىلىگىمىزدى ارتتىرا وتىرىپ, جاڭا تەحنولوگيالارمەن جۇمىس ىستەۋگە باعىت ۇستاۋدامىز. مەن ءجاڭ­گىر حان اتىن­داعى باتىس قازاق­ستان اگرارلىق ۋنيۆەرسي­تەتىنىڭ مۇناي-گاز بولىمىندە وقىپ ءجۇر­مىن. بۇل ءبىلىم جۇ­مىسىما اسا قاجەت بولادى دەپ ويلايمىن. جالپى كەشەننىڭ جاڭا ءوندىرىس ورىندارىن اشۋ, كاسىپورىن­دار­دى قايتا جا­راقتاندىرۋ باعى­تىن­داعى جۇمىستارى قاي­تارىم بەرۋدە. قازىر كەشەنگە قاراستى زاۋىت­تار مەن باسقا ءوندىرىس بۋىندارىندا ءونىم­دىلىك ارتىپ, جۇمىس ۇدەرىستەرى جەڭىل­دەي ءتۇستى. بۇعان وندىرىسكە جاڭا جانە وزىق تەح­نو­­لوگيانى ەنگىزۋ, ساپالى قوندىرعى­لاردى ورناتۋ ىقپال ەتۋدە. مەن قىتاي فيرماسىنىڭ گاز تازارتۋ قوندىرعىسىندا وپەراتور بولىپ جۇمىس ىستەيمىن. مەنىمەن بىرگە ءبىر اۋىسىمدا تاعى دا بەس وپەراتور, ەكى كومپرەسسور ناسوسى­نىڭ ءماشينيسترى ەڭبەك ەتەدى. كەشەندە ءوندى­رىس­تىڭ كەڭەيتىلۋى, ءبىز وندىرگەن ءونىم­دەرگە سۇرانىستىڭ جوعارى بولۋى تۇراقتى ەڭبەك­اقىنى قامتاماسىز ەتىپ وتىر. الەۋ­مەتتىك ماسەلەلەر دە وڭتايلى شەشىلگەن. ەڭبەك جاعدايى جاقسى. بارلىق جۇمىستار كومپيۋتەرمەن باسقارىلادى. مۇندا ەڭبەك ەتۋىم وتباسىمدى اسىراۋعا, جوعارى وقۋ ورنىندا وقۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. بۇل ءوڭىر ءوزىم تۋىپ-وسكەن تۋعان جەرىم عوي. سول سەبەپتى دە بايلىعى الىنعانمەن, بازارى تارقاماعانىن قالايمىن.  مەيىربەك سماعۇلوۆ, №3 گاز وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ وپەراتورى. ءوركەندى ىستەر, وڭ ءوزگەرىستەر مەن جاڭاجول مۇناي-گاز ءوڭ­دەۋ كەشەنىندە 26 جىل ەڭبەك ەتىپ, زەينەتكەرلىككە شىقتىم. كە­ڭەس وداعى كەزىندە مۇنايدىڭ بيلىگى ور­تالىقتىڭ قولىندا بول­عانى راس. رەسەيدىڭ ءتاجى­ري­بەلىك-سىنا­ما­لىق تسەحى بولىپ قۇرىل­عان بۇل قۇرىلىم قازىر قاناتىن كەڭگە جايعان ىرگەلى كاسىپورىن بولىپ وتىر. ءبىز جۇ­مىس ىستەگەن كەزبەن قازىرگىنى سا­لىستىرۋعا كەلمەيدى. كاسىپ­ورىنداعى جاڭا وندىرىستىك جەلىلەر الاۋعا جاعى­لاتىن گاز­دى اناعۇرلىم ازايتۋعا قول جەتكىزدى. ىلەسپە گاز ەل يگىلىگىنە اينالۋدا. كەشەندەگى وي­لاس­تىرى­لىپ اتقارىلعان شارۋالار الاۋ­دى اۋىزدىقتايتىن كەزدى جاقىن­دا­تۋ­عا قىزمەت ەتۋدە. №3 گاز وڭدەۋ زاۋى­تىنىڭ ءبىرىنشى كەزەگى ىسكە قوسىلۋىنىڭ ءوزى ءبىر­قاتار وزەكتى ماسەلەلەردى وڭ شەشۋگە قول جەتكىزدى. قازىر ارزان كوگىل­دىر وتىندى پايدا­لانىپ وتىرساق, بۇل دا وسىنداي بىرەگەي جوبانىڭ تيىمدىلىگى دەر ەدىم. ءوندىرىستى كەڭەيتۋ, ونىڭ ءونىم­­دىلىگىن ارتتىرۋ باعىتىن­داعى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ تۇ­راق­تى ەڭبەكاقىنىڭ بولۋىن, ەكو­لو­گيالىق پروبلەمالاردى شەشۋدى, جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋىن قامتاماسىز ەتىپ وتىر. مىنە, وسىنىڭ ءوزى يگىلىك ەمەس پە. مەنىڭ ۇلىم اسەت تە وسىندا جۇ­مىس ىستەيدى. ارينە, ءوز جۇرەك قا­لاۋىمەن وسى ماماندىقتى تاڭدا­عا­نىنا ءسوز جوق. دەگەنمەن, مەنىڭ ونەگەم دە اسەر ەتكەن بولۋى كەرەك. جالپى كەشەن باسشىلىعى ەڭ­بەك ارداگەرلەرىن ۇمىت­پاي­دى. كاسىبي مەرەكەمىزدە قۇت­تىق­تاپ, قولداۋ كورسەتىپ وتىرادى. بىزگە ءوزىمىز باستاعان ءىستىڭ سەنىمدى قولعا ۇستاتىلعانى قۋانىش. ەلىمىزدەگى 30 كوشباسشى سەرپىندى جوبانىڭ اياسىندا سالىنىپ جات­قان №3 گاز وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ تولىق قۋاتىن­دا جۇمىس ىستەيتىن ساتىنە دە كۋا بولارمىز, امان­شى­لىق بولسا. سوندا بۇل جوبانىڭ تيىمدىلىگىنە تاعى دا كوز جەتكىزەتىنىمىز ءسوزسىز. قازىر جۇمىس ىستەپ تۇرعان ءبىرىنشى كەزەگىندەگى وسى زامانعى وزىق تەحنولوگيالار ول كەزدە تىپتەن جەتىلدىرىلە تۇسەدى. جاڭا جوبانىڭ ءجۇ­زە­گە اسۋى تاۋەل­سىز­دىكتىڭ, دا­مىعان ەكونومي­كا­مىز­دىڭ جەمىسى, ەل­با­سى نۇرسۇلتان نا­زار­باەۆ­تىڭ سارابدال سايا­ساتىنىڭ ءناتي­جە­سى دەر ەدىم. بايبولات قوسبارماقوۆ, ەڭبەك ارداگەرى. ______________________________________ ماتەريالداردى دايىنداعان «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» اقتوبە وبلىسى بويىنشا مەنشىكتى ءتىلشىسى ساتىبالدى ءساۋىرباي.