19 قازان, 2011

اققۋ اقىننىڭ جىر كەشى

400 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن
مارفۋعا ايتقوجا قازاقتىڭ باسقالارعا ۇقساي بەرمەس تاعدىر­لى دا تالانتتى اقىنى, ونىڭ جى­رى سۇلۋ, جانى نازىك. ال, وسى ءنا­زىكتىگىندە توبىلعى بۇرلەگەندەي قايسارلىق بار. قازاقتىڭ وسىناۋ اققۋ اقىنىنىڭ ەل مەن جەردى ەلجىرەي سۇيۋىندە جان تەرەڭىنەن شىق­قان ساعىنىشتى زار, كەيدە اق جاڭبىر اراسىنان كۇندەي ك ۇلىم­دەگەن مۇڭ مەن نۇر جاتقانداي بو­لىپ كورىنەدى. اقىننىڭ جاقسى دا جار­قىن جىرلارى ادامدى وسىنداي سىرشىل سيپاتىمەن باۋرايدى. كورنەكتى اقىننىڭ 75 جىل­دى­عىنا ورايلاستىرىپ, ەل تاۋەلسىزدى­گى­نىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان جىر كەشىنىڭ «ويلان, اقىن» دەپ اتا­لۋىندا دا ايشىقتى استار جاتىر. اباي اتىنداعى وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ ساحناسى اقىنعا دەگەن حالىق ماحابباتىمەن گۇل جايناپ تۇرعانداي. بەلگىلى وپەرا ءانشىسى شاحيماردان ابىلەۆ «ويلان, اقىن» انىمەن جىر كەشىنىڭ ادەمى الە­مىنە باستادى. الماتىلىقتار اتىنان اقىندى قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى سەرىك سەي­دۋمانوۆ قۇتتىقتاپ, مەرەيتوي يەسىنە وڭتۇستىك استانانىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتاعى بەرىلگەلى جاتقانىن سۇيىنشىلەدى. جاقىندا عانا رەسەي جازۋشىلار قاۋىمداستىعى س.ەسەنين اتىنداعى التىن مەدالىمەن مارا­پات­تاعان مارفۋعا اپايىمىزعا قازاقستان جا­زۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ توراعاسى نۇرلان ورازالين جىلى لەبىز ارنادى. سۇيىكتى اقىنعا مادەنيەت ءمينيسترى مۇح­تار قۇل-مۇحاممەدتەن, الماتى وبلى­سىنىڭ اكىمى اڭسار مۇساحانوۆتان, شىعىس قازاق­ستان وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆتان, ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى با­قىت­جان جۇ­ماعۇلوۆتان, قازاقستان حالقى اس­سامب­لەيا­سى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەرالى توع­جا­نوۆتان, حالىقارالىق «ديالوگ ەۋرازيا» پلات­فورماسىنىڭ تەڭ توراعاسى حارۋن تو­قاق­تان جانە باسقالاردان قۇتتىقتاۋ ءسا­لەم­دەرى ءتۇسىپ, اق نيەتتەر اعىل-تەگىل اي­تىلدى, گۇل شوقتارى سىيلانىپ, سىي-سيا­پاتتار جاسالدى. ءبىر ءسات اقىننىڭ ءوز ولەڭدەرىنە كەزەك بەرىلدى. كورەرمەنمەن كوپ­تەن قاۋ­­ىش­پاي ساعىنىپ قالعان مارفۋعا شايىر جىر قاناتىندا ەكى مارتە ۇزاق-ۇزاق قالىقتاي سام­­­عاپ, پوە­زيا سۇيەر كوپشىلىكتىڭ مەيىرىن قان­دىردى. دينا حامزينا, ەر­كىن شۇكىمانوۆ, دالەل ءۋاش, جۇ­پار عابدۋللينا, قابىلاش ابىكەي سىن­دى جەزتاڭداي انشىلەر اقىن ولەڭىنە جازىلعان, سونىمەن بىرگە اقىننىڭ ءوز اندەرىن ناشىنە كەلتىرە ورىندادى. وسىلاردىڭ ىشىندە ەلباسىعا ارنالعان, وركەسترگە قو­سىلىپ قازاقستاننىڭ حا­لىق ءارتىسى شاحيماردان ابىلەۆ اۋەلەتە سال­عان «دارا تۇلعا» ءانى قاۋىمنىڭ ءجۇ­رەگىنە جول تاۋىپ, تىلەگىمەن ءۇن­دەسە قۇيىلدى دەۋگە بولادى. بۇل ءبىر حالقىمىزدىڭ اقىنىن الاقانعا سالىپ ارداقتاي ءبىلۋىنىڭ ۇلگىسىندەي كەش بولدى. ءان بۇل­ب ۇلى بيبىگۇلدىڭ جىر اققۋى مارفۋعامەن ساحنا تورىندە اپالى-سىڭلىدەي ءبىر-بىرىنە دەگەن ىزگى تىلەكتەستىكپەن قۇشاق جايا تەربەلگەنى قانداي جاراسىمدى. 70 جىلدىعىندا ءدال وسى زالدا بايانداما جاساعان اقىن ءىنىسى باۋىرجان جاقىپتىڭ وسى جولى مولدىرەتىپ ولەڭنەن شاشۋ شاشۋى دا كوڭىلدى ەرەكشە تولقىتىپ, ءومىردىڭ جارىق ساۋلەسىن مولىنان توككەندەي. زال تولى حالىق: «جاساي بەر, قازاقتىڭ جىر اققۋى!» دەگەن اق تىلەك ۇستىندە مار­­­فۋ­عا اقىندى كوز نۇرلارىمەن ايالاسا, وسىنىڭ ءوزى جالعىز ادامنىڭ ەمەس, جالپىنىڭ با­قىتى دەگەنىمىز دۇرىس شىعار. قورعانبەك امانجول, الماتى.
سوڭعى جاڭالىقتار