04 قىركۇيەك, 2017

شارىن شۇلعايباي ۇلى – اتى اڭىزعا اينالعان بالۋان

583 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

تاريح تۇنعان, شەجىرە شالقىعان ۇلان-عايىر ۇلى دالامىزدىڭ ءار ءوڭىرى تۇلعاعا باي, قايراتكەرگە كەنەن بولىپ كەلەدى. 

شارىن شۇلعايباي ۇلى – اتى اڭىزعا اينالعان بالۋان

كەزىندە ەل نامىسىن قورعاپ, قارۋ­لى قاقتىعىستاردا دا قايراتىنان قاي­تپاعان ەرلەردىڭ ەسىمى بۇگىنگە اڭىز بولىپ جەتتى. ال ءبورىلى بايراق كوتەرگەن باتىر دا, ايىر كومەي شەشەن دە, اۋزىن اشسا اق مارجان توگىلىپ سالا بەرەتىن اقىن دا قازاق دالاسىنىڭ دەگدار پەرزەنتتەرى. تۋمىسىنان تەكتى تۋعان تارلانبوز, جاراتىلىسىنان جايساڭ بولعان دارالىق تا قازاق توپىراعىنان تۇلەگەن تەكتىلىك.

ۇلتتىڭ بويىندا بار تەكتىلىك اتادان بالاعا ميراس بولىپ كەلە جاتقان قۇندىلىق. تۋعان ەل ءاردايىم توسىنەن ور­گەن تۇلعالارىن ۇمىتپايدى. ال اۋليە­اتا ءوڭىرىنىڭ قورداي جەرىندە وتكەن شارىن شۇلعاۋباي ۇلىنىڭ دا بۇل كۇندە ەسىمى ەلگە ەلەۋلى. اتاقتى بالۋاننىڭ ءومىرى مەن تاعدىرىنا بايلانىستى دا ەل ىشىندە اڭىز بەن اقيقات ارالاس ەستەلىكتەر ايتىلادى. شىنىندا دا شارىن بالۋاننىڭ ءبىر كەزدە قازاق پەن قىرعىزدىڭ بالۋاندارى سايىسقا تۇسكەندە, قازاق ەلىنىڭ نامىسىن قورعاعانىن بۇگىندە بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلمەس. ەردىڭ اتىن ەلى شىعارسا, ەلدىڭ اتىن ەرى شىعارادى. ال شارىن بالۋاننىڭ نەمەرەسى باتىرحان كۇرەڭبەك ۇلى بىزگە تۇلعا تۋرالى كەڭى­نەن اڭگىمەلەپ بەردى. «ول كىسىنىڭ بالۋان رەتىندە تانىلۋىنا مىنا ءبىر جي­ىن سەبەپشى بولعان ەكەن. اتاقتى نو­عايباي شەشەننىڭ ەكىنشى ايەلى اسەل انا­مىزدىڭ اسى ەل جايلاۋدا وتىرعان شاقتا بەرىلەدى. اسقاق الاتاۋدىڭ باۋرايىن جايلاعان قالىڭ ەلگە ساۋىن ايتىلىپ, اس وتەدى. سونداي-اق, سول اسقا كورشى قىرعىز اعايىندار دا شاقىرىلادى. استا ەجەلگى ءداستۇر بويىنشا اقىندار ايتىسى, ات بايگە مەن بالۋاندار سايىسى ۇيىمداستىرىلادى. ال اسقا كەلگەن باي-ماناپتار وزدەرىمەن بىرگە اقىن-جىرشىسىن, بايگەگە قوساتىن تۇلپارىن جانە جاۋىرىنى جەرگە تيمەگەن بالۋانىن ەرتە كەلەتىن بولعان ەكەن. سول داعدىمەن قىرعىزدىڭ شابدەن مانابى تىستەۋىك دەگەن بالۋانىن وزىمەن بىرگە اسقا الىپ كەلەدى. ال تىستەۋىك دەگەن سول زاماندا قازاق پەن قىرعىزعا بالۋان رەتىندە بەلگىلى بولىپ ۇلگەرگەن. ارينە, مۇنداي بالۋانمەن بەلدەسۋگە ەشكىمنىڭ دە ءداتى بارمايدى. وزىنە قارسى ەشكىمنىڭ شىعا قويماعانىن بايقاعان تىستەۋىك بالۋان قازاقتاردان بايگەسىن سۇرايدى. ءسويتىپ, قىرعىزدار جاعى تۇتاسىمەن قيقۋ كوتەرەدى. سوندا بويىن نامىس كەرنەگەن جاس شارىن ورتاعا شىعىپ, تىستەۋىكپەن بەلدەسە كەتەدى. شارىن ول كەزدە جيىرما جاستا ەكەن. ەكى بالۋان ۇزاق الىسىپ, اقىرى ماساتتانعان تىستەۋىك سول ارادا جەڭىلىس تابادى. كەيىننەن تالاي جيىنداردا ونەر كورسەتكەن شارىن بابامىز ەل قۇرمەتىنە يە بولعان ەكەن» دەيدى ءوز اڭگىمەسىندە.

قاي كەزدە دە ەل ءىشى ەرەكشە تۇلعا­لار­سىز بولماعان. شارىن شۇلعاۋباي ۇلى مۇنان بۇرىن دا شۋ بويىندا وتكەن ۇلان-اسىر استا بوتباي رۋىنىڭ اتاقتى بالۋانىن ون ءتورت جاسىندا جەڭىپ, باس جۇلدەنى يەلەنەدى. ال قىرعىزدارمەن كۇرەس باسەكەسىندە دە ۇلتىنىڭ نامىسىن قورعاپ, باسىن بايگەگە تىگەدى.
شارىن بالۋان تۋرالى بەلگىلى جازۋشى مارال ىسقاقبايدىڭ دا جازبالارى بار. ءوز ەڭبەگىندە جازۋشى بىرقاتار دەرەكتەردى كەلتىرەدى دە, بالۋانعا قاتىستى تىڭ مالىمەتتەردى العا تارتادى. «دۇيسەباي ءاجى ونى نوعايبايدىڭ اجار دەگەن قىرعىز ايەلىنەن تۋعان بالاسى كۇبىردىڭ وراۋىز دەيتىن جاتاعان اتىنا مىنگىزىپ:

شاقىردىق ءبىز شارىندى,
قۇداي اشسىن باعىڭدى!
تىستەۋىككە قاراي بەت الدىڭ,
اياماعىن بارىڭدى! – دەپ باتاسىن بەرەدى» دەپ جازادى جازۋشى. ال دۇيسەباي ءاجى ءوز زامانىندا قورداي وڭىرىندە بەدەلدى بي بولعان كىسى ەكەن. ءارى شارىن بالۋان قىرعىزدىڭ تىس­تەۋىك بالۋانىن جەڭەتىن الاماندا جاس شارىندى اۋىلدان ادام جىبەرىپ ال­دىر­تقان قاريا. 

ال قور­داي توپىراعىندا وتكەن كەشەگى ءباھا­دۇر باتىرلاردىڭ سوڭعى تۇياعىنداي بولعان شارىن شۇلعاۋباي ۇلىنىڭ ەسىمىن بۇگىنگى ۇرپاق ۇلكەن قۇرمەتپەن ەسكە الادى. قاي كەزدە دە بابالاردىڭ ءجۇرىپ وتكەن ءومىر جولى ونەگەگە تولى. باتىرلىق تا, اقىندىق تا, تەكتىلىك تە توپىراقتان تۇلەپ, قازاقتىڭ دەگدار ازاماتتارىنىڭ بولمىسىنا سىڭگەن. ەلى باردا ەرلەردىڭ دە ەسىمى ەشقاشان ۇمىتىلمايدى. 

حاميت ەسامان,
«ەگەمەن قازاقستان» 

جامبىل وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

باكۋدە ءان سالعان امىرە

تاريح • بۇگىن, 08:00