ەلباسى قاي ماسەلەنى قوزعاسا دا ۇلتتىق قۇندىلىعىمىزدىڭ وزەگىن ساقتاۋدى ەسكەرتۋدەن تانبايدى. سوندىقتان دا « ... رۋحاني جاڭعىرۋ ۇلتتىق سانانىڭ ءتۇرلى پوليۋستەرىن قيىننان قيىستىرىپ, جاراستىرا الاتىن قۇدىرەتىمەن ماڭىزدى», «بۇل – تارلان تاريحتىڭ, جاسامپاز بۇگىنگى كۇنى مەن جارقىن بولاشاقتىڭ كوكجيەكتەرىن ۇيلەسىمدى ساباقتاستىراتىن ۇلت جادىنىڭ تۇعىرناماسى», «مەن حالقىمنىڭ تاعىلىمى مول تاريحى مەن ىقىلىم زاماننان ارقاۋى ۇزىلمەگەن ۇلتتىق سالت-داستۇرلەرىن الداعى وركەندەۋدىڭ بەرىك ءدىنى ەتە وتىرىپ, ءاربىر قادامىن نىق باسۋىن, بولاشاققا سەنىممەن بەت الۋىن قالايمىن», دەپ اتاپ كورسەتەدى.
ەندى ەلباسى تاڭداۋىنىڭ ءاربىر تاراۋىنا قىسقاشا وي جۇگىرتىپ كورەلىك.
«قازىرگى تاڭدا جەكە ادام عانا ەمەس, تۇتاس حالىقتىڭ ءوزى باسەكەلىك قابىلەتىن ارتتىرسا عانا تابىسقا جەتە الادى», – دەيدى ەلباسى. شىن مانىندە ادامداردىڭ ءبىر-بىرىمەن, ءتىپتى ۇجىمدار مەن وندىرىستىك كاسىپورىندار, شارۋاشىلىق قۇرىلىمدارى اراسىندا باسەكەلەستىك بولمايىنشا, اتقارىلىپ جاتقان ىستەردەن ناتيجە كۇتۋ دە مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان قازىرگى زامان تالابىنا ساي وزىق تەحنولوگيالاردى يگەرۋ, بىرنەشە تىلدەردى مەڭگەرۋ, ەڭ باستىسى, مادەني بولمىسىمىزدى جاڭعىرتۋ ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ ءتول مىندەتى بولماق.
«پراگماتيزم, – دەيدى ەلباسى, – ءوزىڭنىڭ ۇلتتىق جانە جەكە بايلىعىڭدى ناقتى ءبىلۋ, ونى ۇنەمى پايدالانىپ سوعان سايكەس بولاشاعىڭدى جوسپارلاي الۋ, ىسىراپشىلدىق پەن استامشىلىققا, داڭعويلىق پەن كەردەڭدىككە جول بەرمەۋ دەگەن ءسوز». بۇعان تۇسىنىك بەرىپ جاتۋدىڭ ءوزى ارتىق سياقتى. راسىندا دا ءبىزدىڭ قوعامىمىزدا دا كۇندەلىكتى تۇرمىسىمىزدا قول جەتكەن تابىستارعا توقمەيىلسۋ, ماساتتانۋ, كەۋدەمسوقتىق ارەكەتتەردىڭ قۇبىلىستارىن, استا-توك ىسىراپشىلدىقتىڭ بولىپ جاتقانىن كۇن سايىن كەزدەستىرىپ ءجۇرمىز. سوندىقتان كىم-كىم دە «اسقاندى دا كورگەنبىز, تاسقاندى دا كورگەنبىز, اسىپ-تاسىپ اقىرى ساسقاندى دا كورگەنبىز» دەگەن حالىقتىق ناقىلدى جانە «سۋدىڭ دا سۇراۋى بار» دەگەن ءسوزدى ەستەن شىعارماعاندارى ابزال.
ماقالانىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى – ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى ساقتاۋ. ەلباسى «ۇلتتىق جاڭعىرۋ دەگەن ۇعىمنىڭ ءوزى ۇلتتىق سانانىڭ كەمەلدەنۋىن بىلدىرەدى», دەيدى. مۇنىڭ ءوزى قازىر ءارتۇرلى قىزىلدى-جاسىلدى باسىلىمداردا اندىزداپ جۇرگەن الۋان ءتۇرلى سۇراقتارعا جاۋاپ بەرەدى.
ءبىز ءوز جەرىمىزدە وزگەلەرمەن يىقتاسا ءجۇرىپ قايتكەندە ۇلتتىق قاسيەتتەرىمىزدى ساقتاپ قالا الامىز, قايتكەندە ۇلت بولىپ قالا الامىز, مىنە, ەلباسى وسى ماسەلەلەرگە اشىق جاۋاپ بەرگەن: «ۇلتتىق سالت-داستۇرلەرىمىز, ءتىلىمىز بەن مۋزىكامىز, ادەبيەتىمىز, جورالعىلارىمىز, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ۇلتتىق رۋحىمىز بويىمىزدا ماڭگى قالۋعا ءتيىس». بۇدان ارتىق قالاي ايتۋعا بولادى؟ وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسى قالىپتاسقان كەيبىر ارەكەتتەردەن ارىلۋ قاجەتتىگىن دە ەسكەرتەدى. دەمەك, بيلىك پەن زيالى قاۋىم اراسىنداعى جەرشىلدىك, جۇزشىلدىك, تامىر-تانىستىق, سىبايلاستىق ارەكەتتەر كەيىنگى بۋىنعا تارالماۋى كەرەك. ەڭ باستى قاعيدات − ۇلتتىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ. بۇعان قاجەتتەردى الدەبىر شەتەلدەردەن ىزدەپ اۋرەلەنۋدىڭ قاجەتى جوق. ءوزىمىزدىڭ وتكەن ابىزدارىمىز بەن دانالارىمىزدىڭ وسيەتنامالارىنىڭ ءوزى جەتىپ جاتىر. ەگەر ءاربىر قازاقستاندىق بابالار وسيەتىن بالالارىنىڭ ساناسىنا قۇيسا, سوندا عانا ءبىزدىڭ ۇلتتىق كودىمىز قالىپتاسادى.
ەلباسىنىڭ ەلىمىزدى ەۆوليۋتسيالىق جولمەن دامىتۋ جونىندەگى ناقتى پايىمدارى, سالماقتى ويلارى, قويعان مىندەتتەرى ەشكىمدى ەنجار قالدىرماسا كەرەك. اشىق قوعام, اشىق سانا قالىپتاستىرۋداعى الەمدىك تاجىريبەلەردى پايدالانۋ كەرەكتىگىن ايتقان مەملەكەت باسشىسى بۇل ورايدا دا ۇلتتىق قاعيدالارىمىزدان اجىراماۋ كەرەكتىگىن قاتاڭ ەسكەرتەدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارى تاياۋ جىلداردا ناقتى جۇزەگە اساتىن بولسا, ءبىز كەلەشەك ۇرپاقتىڭ مۇلدە جاڭا سيپاتقا يە بولارىنا سەنىمدىمىز. ءسوز جوق, دۇنيە ءبىر ورنىندا تۇرمايدى. الداعى ءجۇز جىلدىقتاردا ادامزاتتىڭ جاڭا ءداۋىرى باستالادى. ول كەزدە قازىرگى قۇندىلىقتارىمىزدىڭ مۇلدە كادەگە جاراماۋى دا مۇمكىن. دەمەك, ەلباسىنىڭ بۇل ەڭبەگى ءبىز كورىپ-بىلگەن ادامزات ءداۋىرى ادامدارىن قالىپتاستىرۋدىڭ ءالىپبيى دەسەك تە قاتەلەسپەيمىز.
زاكاريا سيسەنعالي,
جاڭاقالا اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى
باتىس قازاقستان وبلىسى
