الماتىدا 2011 جىلدىڭ 5-8 قازان كۇندەرى ارالىعىندا «مۇناي جانە گاز – KIOGE 2011» اتتى 19-شى قازاقستاننىڭ حالىقارالىق كورمەسى بولىپ ءوتتى. «اتاكەنت» كورمەسىنىڭ 5 پاۆيلونىندا 25 مەملەكەت وزدەرىنىڭ 450 ەكسپوزيتسياسىن پاش ەتتى. ەكسپوزيتسيالار اياسىندا KIOGE 2011-ءدىڭ كونفەرەنتسياسى بولدى. فورۋم جۇمىسىنا 750-دەن استام دەلەگات قاتىسىپ, 9 وتىرىس پەن دوڭگەلەك ۇستەل بارىسىندا 40-تان استام بەدەلدى بايانداماشى باعدارلاما بويىنشا ءسوز سويلەدى. KIOGE 2011 كورمەسىندە 6 مەملەكەت: گەرمانيا, يتاليا, كانادا, قىتاي, رەسەي, فرانتسيا وزدەرىنىڭ ۇلتتىق ستەندىلەرىن كورسەتتى. ەكسپوزيتسيالاردىڭ ۇشتەن ءبىر ءبولىگىن وتاندىق 150 كومپانيا يەلەندى.
وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا KIOGE كورمەسى كەڭەيگەن. بىرقاتار كومپانيالار كورمەگە ءبىرىنشى رەت قاتىستى. ۇلتتىق توپتاردىڭ سانى ارتتى, پاۆيلوننان تىس ەكسپوزيتسيالار اياسى كەڭەيدى. بۇرىنعى جىلدارمەن سالىستىرعاندا, كونفەرەنتسيا باعدارلاماسى نەگىزىنەن كوممەرتسيالىق باعىتتا ءوتتى. ونىڭ شەڭبەرىندە قىتايعا ارنالعان «شىعىس باعىتى بويىنشا» اتتى ارناۋلى وتىرىس وتكىزىلدى.
بۇل وقيعانىڭ ماڭىزدىلىعىن وعان قاتىسۋشىلاردىڭ قۇرامىنان-اق بايقاۋعا بولادى. ولاردىڭ ىشىندە جىلىنا 190 ميلليارد تەكشە مەتر گاز وتكىزەتىن 11 مىڭ شاقىرىمعا سوزىلعان گاز تاسىمالداۋ قۇبىرلارى بار ەلىمىزدەگى نەگىزگى گاز تاسىمالداۋ جۇيەسىن باقىلايتىن «قازترانسگاز» اق بار. بۇگىندە «قازترانسگاز» اق قازاقستاننىڭ گاز تاسىمالداۋ سالاسىن ءارتاراپتاندىرىپ, ونىڭ پايدالانۋ دارەجەسىن الەمدىك ستاندارتتارعا جەتكىزدى. كومپانيا قازاقستاندىق ەكونوميكانىڭ ەلەۋلى دە اجىراماس بولىگىنە اينالىپ, حالىقارالىق رىنوكتا بەرىك ورنىن يەلەندى. «قازترانسگاز» اق-تىڭ گاز تاسىمالداۋ جۇيەسىن دامىتۋ جونىندەگى باسقارۋشى ديرەكتورى اۋەزحان ۋرومباەۆ ەكسكليۋزيۆتى سۇحبات بارىسىندا بىلاي دەدى:
– بۇگىنگى تاڭدا «مۇناي جانە گاز – KIOGE 2011» حالىقارالىق كورمەسى مۇناي جانە گاز سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ناتيجەلى قارىم-قاتىناس جانە پىكىر الىسۋ الاڭىنا اينالدى. مەنىڭ ويىمشا, بۇل كورمە ءارتاراپتاندىرۋ جانە جاڭا تەحنولوگيالار سالاسى بويىنشا تاجىريبە الماسۋ ءۇشىن وتە پايدالى بولىپ تابىلادى. كورمەگە كەلگەن كوپتەگەن شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ بۇگىنگى تاڭداعى جوعارى تەحنولوگيالىق گاز قۇبىرلارىن سالۋ سالاسىنداعى تاجىريبەسى جان-جاقتى جانە وتە پايدالى. كورمە جۇمىسىنىڭ بارىسىندا قۇرىلىس سالاسىنداعى شەتەلدىكتەردىڭ وسكەلەڭ تاجىريبەلەرىن ۇيرەنىپ, جاڭا ماتەريالدار, تەحنولوگيالار جانە جابدىقتار تۋرالى تولىق ماعلۇمات الۋعا بولادى. ءبىز گاز سالاسى ءۇشىن ماتەريالدار مەن قوندىرعىلار وندىرەتىن كومپانيالارمەن الدىن الا كەلىسىم جاساۋعا دايىندالدىق. سونىمەن بىرگە ءبىز ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنا پايدا اكەلەتىن جاڭا كەزدەسۋلەرگە, جاڭا ىسكەرلىك بايلانىستارعا دايىنبىز. وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, ءبىز قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن بىرلەسە وتىرىپ, قازاقستان جەرىندە «بەينەۋ – بوزوي - شىمكەنت» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرىنىڭ ەكىنشى كەزەڭىنىڭ قۇرىلىسىن باستادىق. قازىر تەحنيكالاردى جۇمىلدىرۋ شارالارى ءجۇرىپ جاتىر. جاڭا گاز قۇبىرىنىڭ ۇزىندىعى 1475 شاقىرىمعا سوزىلادى. ونىڭ باعىتى ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ بەينەۋ كەنتىنەن باستالىپ, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ شىمكەنت قالاسىنا دەيىن سوزىلادى. وسى جەردە گاز قۇبىرى «قىتاي – ورتالىق ازيا» گاز قۇبىرىنا جالعاسادى. گاز قۇبىرىنىڭ جوبالىق وتكىزۋ قۋاتى جىلىنا 10 ميلليارد تەكشە مەتر بولسا, بولاشاقتا ونى 15 ميلليارد تەكشە مەترگە دەيىن ۇلعايتۋعا بولادى. ونىڭ قۇرىلىسى ەكى كەزەڭ بويىنشا جۇرگىزىلەدى. باستاپقىدا ۇزىندىعى 1164 شاقىرىمعا سوزىلاتىن «بوزوي – شىمكەنت» ۋچاسكەسى جانە بوزوي كەنتىندەگى كومپرەسسور ستانساسى سالىنادى. بۇل ۋچاسكە 2013 جىلى پايدالانۋعا بەرىلمەك. سودان كەيىن ۇزىندىعى 311 شاقىرىمعا سوزىلاتىن «بەينەۋ – بوزوي» ۋچاسكەسى جانە كومپرەسسور ستانساسى پايدالانۋعا بەرىلەدى. بۇل گاز قۇبىرى قازاقستاننىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرى تۇرعىندارىنىڭ ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەرىن ارتتىرۋ جانە اقتوبە وبلىسىنىڭ كەن ورىندارىنان الىنعان كومىرسۋتەگى شيكىزاتىن تاسىمالداۋدىڭ سەنىمدىلىگىن نىعايتۋ, سونىمەن بىرگە قازاقستاننان قىتايعا گاز ەكسپورتتاۋ كولەمىن ارتتىرۋ ءۇشىن جۇزەگە اسىرۋدا.
جاقىندا تۇركىستان قالاسىندا «بەينەۋ – بوزوي – شىمكەنت» گاز قۇبىرى ءجۇيەسىنىڭ العاشقى قۇبىرلارىن دانەكەرلەۋ بويىنشا سالتاناتتى ءراسىم بولىپ ءوتتى. سونىمەن بىرگە «بەينەۋ – بوزوي – شىمكەنت» گاز قۇبىرى قازاقستاندىق گاز ماگيسترالىن بىرىڭعاي گاز تاسىمالداۋ جۇيەسىنە بىرىكتىرۋ شاراسىن جۇزەگە اسىرادى. بۇل گاز قۇبىرىنىڭ بۇكىل ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى ءۇشىن زور ماڭىزى بار. گاز قۇبىرىنىڭ جەلىسى ماڭعىستاۋ, اقتوبە, قىزىلوردا جانە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنىڭ اۋماقتارى بويىنشا وتەدى. قۇرىلىس جۇمىستارىنا 3500 قازاقستاندىق مامان تارتىلىپ, ونى پايدالانۋعا بەرگەن ساتتەن باستاپ 500 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. ءسوز جوق, «بەينەۋ – بوزوي – شىمكەنت» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىنداعى ناعىز «حالىقتىق» قۇرىلىس بولىپ تابىلادى. ونى جۇزەگە اسىرۋ رەسپۋبليكامىزدىڭ تابيعي گاز وندىرۋدەگى جوعارى الەۋەتىن كورسەتسە كەرەك.
«قازترانسگاز» اق-تىڭ باستى ماقساتى – 1475 شاقىرىمعا سوزىلعان وسى ماگيسترالدىڭ قۇرىلىسىن سالىپ, قازاقستاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى كەڭىنەن جۇمىلدىرا وتىرىپ, قاجەتتى تەحنولوگيالىق جانە الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم جاساۋ. قيىندىقتارعا قاراماستان بۇل جوبانىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى 2013 جىلى ىسكە قوسىلادى. ءناتيجەسىندە, «بەينەۋ – بوزوي – شىمكەنت» گاز قۇبىرى ەلىمىزدىڭ اۋماعى بويىنشا وتەتىن بارلىق نەگىزگى گاز ماگيسترالدارىن بىرىكتىرىپ, ءبىرىڭعاي گاز تاسىمالداۋ جۇيەسىن قۇرادى. بەلگىلەنگەن وسى كۇردەلى مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن «قازترانسگاز» اق-تىڭ تولىق مۇمكىندىگى بار. اتاپ ايتقاندا, كاسىبي ماماندار, مىقتى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازا جانە قارجىلىق الەۋەت تە جەتكىلىكتى. جوبانىڭ جالپى ينۆەستيتسيالىق قۇنى 3,5 ميلليارد اقش دوللارى كولەمىندە بەلگىلەنگەن. بۇل شىعىن الدا تۇرعان مىندەتتەر مەن ماقساتتار اياسىندا تولىق اقتالادى.
اننا ەلاس.
