يادرولىق قارۋسىز الەم جونىندەگى دەكلاراتسيا

استانا, 2011 جىلعى 12 قازان

ءبىز, يادرولىق قارۋسىز الەم ءۇشىن استانالىق حالىقارالىق فورۋمىنا قاتىسۋشىلار, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنە يادرولىق قارۋدان بوس الەمگە قول جەتكىزۋ يگىلىكتى ماقساتىنا ارنالعان حالىقارالىق فورۋمدى وتكىزگەنى ءۇشىن العىسىمىزدى بىلدىرە وتىرىپ, الەمدەگى قۋاتتىلىعى جاعىنان ءتورتىنشى يادرولىق ارسەنالدى يەلەنۋدەن باس تارتۋعا جانە 20 جىل بۇرىن ەڭ ۇلكەن يادرولىق سىناق پوليگوندارىنىڭ ءبىرىن جابۋعا ماڭىزدىلىعى جاعىنان تاريحي شەشىمدەر قابىلداعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ الەمدىك يادرولىق قارۋسىزدانۋ جانە تاراتپاۋ ۇدەرىسىنە قوسقان وراسان زور ۇلەسىن مويىنداي وتىرىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باستاماسىمەن 29 تامىزدى يادرولىق سىناقتارعا قارسى حالىقارالىق ءىس-قيمىل كۇنى دەپ جاريالاعان, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى 64-ءشى سەسسياسىندا 64/35 قارارىن ءبىراۋىزدان قابىلداعانىن قۋاتتاي وتىرىپ, حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ يادرولىق قارۋدى تولىق جويۋ مەن يادرولىق قارۋدان ازات الەم قۇرۋ ماقساتىنا شىنايى بەرىلگەنىن راستاي وتىرىپ, قازىرگى كەزدە يادرولىق قارۋدان بوس الەم قۇرۋ ءۇشىن شارتتاردىڭ بولۋىن مويىنداي وتىرىپ جانە بۇل ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن ناقتى شارالاردى ىسكە اسىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتىپ, بەيبىت الەم قۇرۋ ماقساتىندا يادرولىق قارۋدى تولىق جويۋ باعىتىندا بۇدان ءارى ناقتى قادامدار مەن ناتيجەلى شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ قاجەتتىگىن بارلىق مەملەكەتتەردىڭ ەسىنە سالا وتىرىپ جانە بۇعان قول جەتكىزۋ مىندەتتەرىن راستاي وتىرىپ, ناتيجەلى حالىقارالىق باقىلاۋدا جۇزەگە اسىرىلاتىن جانە ەڭ جوعارى باسىمدىعى رەتىندە يادرولىق قارۋسىزدانۋ بولاتىن جاپپاي جانە تولىق قارۋسىزدانۋ تۇپكى ماقسات ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ يادرولىق قارۋسىزدانۋ جونىندەگى بەس ۇسىنىسىن, اتاپ ءوتىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازار­باەۆ مىرزانىڭ يادروسىز الەم جالپى دەكلاراتسياسىن قابىل­داۋىن اتاپ ءوتىپ, 2011 جىلعى 5 اقپاندا امەريكا قۇراما شتاتتارى مەن رەسەي فەدەراتسياسى اراسىنداعى ستراتەگيالىق شابۋىلداۋشى قارۋلارىن ودان ءارى قىسقارتۋ مەن شەكتەۋ شارالارى تۋرالى شارتتىڭ راتيفيكاتسيالانۋىن قولداي وتىرىپ, يادرولىق مەملەكەتتەردىڭ باسىم كوپشىلىگى يادرولىق قارۋ ءۇشىن ىدىراعىش ماتەريالداردى وندىرۋگە موراتوري جاريا­لاۋىن قولداي وتىرىپ, قارۋسىزدانۋ بويىنشا كونفەرەنتسيانىڭ قابىلدانعان ءىس-ارە­كەت باعدارلاماسىنا سايكەس كەلىسسوزدەر مەن مازمۇندى تالقىلاۋلار باستاۋعا قابىلەتسىزدىگىن تەرەڭ الاڭداۋشىلىقپەن اتاپ ءوتىپ, ءوزىنىڭ يادرولىق ارسەنالدارىن قىسقارتۋ جانە بار ارسەنال­دار­دىڭ ترانسپارەنتتىلىگىن ارتتىرۋ بويىنشا يادرولىق قارۋعا يە كەيبىر مەملەكەتتەر قولدانعان بىرجاقتى شارالارىن ريزا­شىلىقپەن اتاپ ءوتىپ جانە بارلىق يادرولىق مەملەكەتتەردى قارۋسىزدانۋ بويىنشا كەيىنگى قادامداردى جۇزەگە اسىرۋعا شاقىرا وتىرىپ, يادرولىق قارۋدىڭ قاۋىپسىزدىك ساياساتىنداعى ءرولىن تومەندەتۋ بويىنشا كەيىنگى پروگرەسكە دەگەن قاجەتتىلىكتى قايتا بىلدىرە وتىرىپ, 2010 جىلى يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جونىندەگى شارتقا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ شولۋ كونفەرەنتسياسىندا ءبىراۋىز­دان قورىتىندى قۇجاتتى, سونىڭ ىشىندە ونىڭ يادرولىق قارۋ­سىز­دانۋ, تاراتپاۋ جانە اتوم ەنەرگياسىن بەيبىت ماقساتتا قول­دانۋ بويىنشا ءىس-ارەكەتتەر جوسپارىن قابىلداۋدى قۋاتتاي وتىرىپ, يادرولىق قارۋسىز الەمگە قول جەتكىزۋ ماقساتىن العا تارتۋدىڭ ءتيىمدى جانە پايدالى ءتاسىلى رەتىندە قارۋسىزدانۋ مەن تاراتپاۋ سالاسىنداعى ءبىلىمنىڭ ماڭىزدىلىعىن مويىنداي وتىرىپ, تومەندەگىنى مالىمدەيمىز: ءبىز يادرولىق قارۋعا يە بارلىق مەملەكەتتەردىڭ يادرولىق قارۋدى قىسقا مەرزىمدە تولىقتاي جويۋعا باعىتتالعان قادامدارعا كىرىسەتىن ۋاقىتى كەلدى دەپ ەسەپتەيمىز; ءبىز حالىقارالىق بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىك جانە يادرولىق قارۋسىزدانۋعا قولعابىس ءوزارا نىعايتاتىن سيپاتقا يە ەكەنىن مويىندايمىز; ءبىز يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جونىندەگى شارتقا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ شارتتىڭ بارلىق باپتارى بويىنشا مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋ ماڭىزدىلىعىن تاعى دا راستايمىز; ءبىز ياقتجش-عا بارلىق مۇشە مەملەكەتتەردىڭ شارتتىڭ VI بابىنا سايكەس شىنايى بەرىلگەن يادرولىق قارۋسىزدانۋعا جۇرگىزەتىن قوسىمشا قادامداردى, سونىڭ ىشىندە يادرولىق قارۋدىڭ بارلىق تۇرلەرىن تەرەڭ قىسقارتۋدى قوسا, جۇزەگە اسىرۋعا شاقىرامىز جانە قايتىمسىزدىق پەن باقىلانبالىلىق پرينتسيپتەرىن پايدالانۋدىڭ, سونىمەن قاتار, حالىقارالىق تۇراقتىلىق پەن بارلىعىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە زيانكەستىك جاساماۋعا جاردەمدەسەتىندەي ترانسپارەنتتىلىك دەڭگەيىن جوعارىلاتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ەرەكشە اتايمىز; ءبىز بارلىق مەملەكەتتەردى, سونىڭ ىشىندە يادرولىق سىناق­تار­عا جاپپاي تىيىم سالۋ تۋرالى شارتتىڭ كۇشىنە ەنۋى تاۋەلدى بو­لىپ وتىرعان مەملەكەتتەردى ونى راتيفيكاتسيالاۋعا شاقىرامىز; ءبىز ياقتجش-عا قوسىلۋدى كۇتىپ وتىرعان بارلىق مەملەكەتتەردى مۇمكىنشىلىگىنشە يادرولىق قارۋدى سىناۋدان نەمەسە باسقا دا يادرولىق جارىلىستار مەن ياقتجش نىسانى مەن ماقساتتارى­نان ايىراتىن ءىس-ارەكەتتەردەن بوي ساقتاۋعا شاقىرامىز; ءبىز بارلىق مەملەكەتتەردى قاۋىپسىزدىك كەپىلدىكتەرى تۇرعىسىنان وزدەرىنىڭ مىندەتتەرىن ساقتاۋعا شاقىرامىز جانە وسى كەپىلدىكتەردى ءالى بەرمەگەن مەملەكەتتەردى يادرولىق قارۋدان بوس ايماقتار تۋرالى ءتيىستى كەلىسىمدەرگە قاتىسۋشى مەملەكەتتەرمەن ولارعا وسى كەپىلدىكتەردى بەرەتىن ءوزارا كەلىسىلگەن شارتتار بويىنشا ارەكەتتەسۋگە شاقىرامىز; ءبىز 1999 جىلعى 30 ساۋىردە قارۋسىزدانۋ جونىندەگى بۇۇ كوميسسياسى بەكىتكەن ماقساتتار مەن پرينتسيپتەرگە سايكەس جاڭا يادرولىق قارۋدان بوس ايماقتاردىڭ قۇرىلۋىن قولدايمىز جانە كەيىننەن تاياۋ شىعىستا الدىن الا قول جەتكىزىلگەن ايماق مەملەكەتتەرى اراسىنداعى كەلىسىمدەر نەگىزىندە يادرولىق قارۋدان بوس ايماقتىڭ قۇرىلۋىن قولدايمىز; ءبىز بارلىق قاتىسۋشى مەملەكەتتەردى قىسقا مەرزىمدە بار يادرولىق قارۋدان بوس ايماقتار ءۇشىن ءتيىستى حاتتامالار قابىلداۋعا شاقىرامىز; ءبىز كەمسىتپەيتىن, كوپجاقتى جانە ءتيىمدى باقىلانبالى يادرولىق قارۋ مەن باسقا دا يادرولىق جارىلعىش قۇرىلعىلار ءۇشىن ىدىراعىش ماتەريالداردىڭ وندىرىسىنە تىيىم سالۋ تۋرالى كەلىسىمدى مۇمكىندىگىنشە تەزىرەك قابىلداۋعا نيەتتىمىز; ءبىز بارلىق مەملەكەتتەردى بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ يادرولىق قارۋسىز الەمگە قول جەتكىزۋگە قولعابىس رەتىندە بۇۇ قارۋسىزدانۋ مەن تاراتپاۋ سالاسىندا ءبىلىم بەرۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى زەرتتەۋگە قاتىستى بايانداماسىنىڭ ۇسىنىستارىن جۇزەگە اسىرۋعا شاقىرامىز; ءبىز يادرولىق قارۋدىڭ تولىق جويىلۋىنا قول جەتكىزۋ بويىنشا نيەتىمىزدىڭ دالەلى بولا الاتىن يادرولىق قارۋسىز الەم جالپىعا بىردەي دەكلاراتسياسىن قابىلداۋدى قولدايمىز. ءبىز ازاماتتىق قوعامدى – ۇيىمدار مەن ينديۆيدۋمدەردى قارۋسىزدانۋ سالاسىندا ءبىلىم بەرۋگە جانە ونىڭ يدەيالارىن ىلگەرىلەۋگە قاتىسۋعا شاقىرامىز.