كوز كورمەسە, كوڭىل سەنبەس ەدى

(قاز-قالپىندا) مەن وتىز ەكىنشى جىلعى اشارشىلىقتىڭ الدىندا اباي اۋدانىنداعى سارجال وڭىرىندە دۇنيەگە كەلگەن ەكەنمىن. اياعىمدى ەندى عانا باسا باستاعان شاعىمدا اياگوزدەگى جەتىم بالالار ۇيىنەن ءبىر-اق شىعىپپىن. سودان سو­عىس­تىڭ الدىندا سارجال جاعىنان ناعاشىڭمىن دەپ وتىزدىڭ ۇستىندەگى ءبىر ازاماتتىڭ ىزدەپ كەلگەنى ەسىمدە. وندا مەن جاسىم ءالى ونعا دا كەلمەگەن ويىن بالاسى ەدىم. سوندا دا بولسا الگى كىسىنىڭ ايتۋىمەن تۋعان جەر, اشارشىلىق جىلدارى و دۇنيەلىك بولىپ كەتكەن اتا-انام تۋرالى اڭگىمە سانامنىڭ ءبىر تۇكپىرىندە قالىپ قويعان. ءسويتىپ جۇرگەندە, سۇراپىل سوعىس ءورتى بۇرق ەتە قالدى. ەلدەگى ناعاشىدان دا حابار ۇزىلگەن. بىراق قاشان سوعىس اياقتالعانشا ولار­دان ءبىر حابار بولىپ قالا ما دەپ الاڭ­داۋ­مەن بولدىم. ال سوعىس اياقتالعان جىلى تۋعان جەر قايداسىڭ دەپ ءوزىم ءالى بىلمەيتىن ەلگە قاراي جولعا شىققانمىن. بۇل كەزدە مەنىڭ جاسىم ون بەسكە تاقاپ قالعان-دى. وكىنىشكە قاراي, شەشەمنىڭ جالعىز باۋىرى سۇراپىل سوعىستا حابارسىز كەتىپتى. ارتىندا قالعان شاعىن وتباسىنىڭ قايدا ەكەنىن ەشكىم بىلمەيتىن بولىپ شىقتى. ايتەۋىر, الدەبىر الىستاۋ جاماعايىن مەن بەيباققا ەل مەن جەردى تانىستىرعان بولدى. سودان كەيىن ناعاشىم سوعىستان ورالىپ جاتسا, مەنى ءوزى تاۋىپ الار دەپ اياگوزگە قايتىپ كەتتىم. بىراق سودان كەيىنگى جەردە مەنى ىزدەگەن ەشكىم بولمادى. ءسويتىپ جۇرگەندە, جاسىم ون سەگىزگە تولىپ, اسكەر قاتارىنا شاقىرىلدىم. باستاپقىدا ماسكەۋ جاعىنا باراسىڭدار دەپ جولعا شىققان ەدىك, سوڭىنان باعىتىمىز سىبىرگە قاراي وزگەردى. ايتەۋىر, بۇلتالاقتاپ جولدا كوپ جۇردىك. ءبىر كۇنى تۇندە ەلسىز دالاعا اكەلىپ ءتۇسىردى. تاڭەرتەڭ ويا­نىپ, جان-جاعىما قاراسام,  جۇرەگىم ات­قاقتاپ اۋزىما كەلدى دە, تۇلا بويىمدى ەرەكشە ءبىر سەزىم بيلەپ كەتكەن. قالاي بولعاندا دا بۇل ءوڭىر مەنىڭ كوزىمە سونشالىقتى ىستىق كورىنگەن. انا ءبىر جىلعى الگى الىس جاما­عايىن­نىڭ ەلدى ارالاتىپ قىدىرتقانى كوڭىلىمە ورالا بەرگەن. اقىرى, سەزىم شىركىننىڭ الداماعانى بەلگىلى بولدى. ءبىزدى اكەلىپ تاستاعان دەگەلەڭ تاۋى­نان مەن ومىرگە كەلگەن سارجال اۋىلى نەبارى وتىز شاقىرىم جەردە بولىپ شىقتى. سونى قاسىمداعى جەرلەس جىگىتتەردىڭ بىرىنە ايتىپ قويعانىم سول ەكەن, ماعان كومانديرلەر بەينە قۇزعىنشا شۇيلىكتى. سودان كەيىن ولارعا ەندىگى جەردە وسى جەردىڭ تۋماسى ەكەنىم تۋرالى جاق اشپاۋعا ۋادە بەرىپ قۇتىلدىم. ونى ايتاسىز, ءتىپتى بەرتىنگە دەيىن جاق اشا المادىق قوي. ايتپەسە, ءبارى كۇنى كەشەگىدەي كوز الدىمدا. اسىرەسە, سول ماڭداعى ەلدىڭ اۋا كوشكەندەگى جان قينالىسىن سوزبەن جەتكىزىپ ايتا الارمىسىڭ! جان-جانۋار تۇگىلى, ادامدارعا تاجىريبە جۇرگىزىلگەنى, سول ماقساتپەن قىرىق شاقتى ادامنىڭ جارىلىس جاسالعان ايماقتا قالدىرىلعانى – ءبار-ءبارى ەستە. سولاردىڭ ءبارى ەرتەرەكتە ومىردەن ءوتىپ كەتكەنىن ەندى عانا ءبىلىپ وتىرمىن. سول تۇستا مەنىمەن بىرگە ازاماتتىق مىندەتىن وتەگەن جىگىتتەردەن دە امان قالعانى از. ناقتىلاپ ايتساق, بۇرىنعى سەمەي وبلىسىنان سەمەي اتوم پوليگونىنىڭ استاناسى – كۋرچاتوۆ قالاسىنىڭ قۇرىلىسىنا ونشاقتى جىگىت قاتىسساق, قازىردە سولاردان ساۋ جۇرگەنى مەن عانامىن. كەيدە سوعان تاۋبە دەپ قۋانۋدىڭ ورنى­نا ءوزىمدى كىنالى سەزىنىپ, ءوز-وزىمنەن قۋىس­تا­نىپ قالاتىنىم دا بار. ءيا, تۋعان جەردىڭ ءداپ تۇبىنەن ءوز قولىممەن اجال اجداھاسى اتانعان اتوم پوليگونى قۇرىلىسىن تۇر­عىزۋ مەن ءۇشىن كەشىرىلمەس ۇلكەن كۇنا دەپ بىلەمىن. سول سەبەپتەن دە كەيىنگى جەردە دە ەلگە بارا المادىم. وسى ماقالانى دا ارىلۋ ءۇشىن جازىپ وتىرعان جايىم بار. ال مۇنداي قاسىرەتتى كەيىنگى ۇرپاققا بەرمەسىن دەپ تىلەيىك! نانساڭىزدار, ءوز ۇرپاعىما قاسيەتتى دە قاسىرەتتى اباي ەلىنەن, ونداعى سارجال اۋىلىنان ەكەنىمدى دە ەشقاشان ايتقان ەمەسپىن. وسى ماقالانى دا باسقا اتپەن جازىپ وتىرمىن. مۇمكىن مەنىڭ مۇنىم دۇرىس تا ەمەس شىعار. قالاي بولعاندا دا مەنى بىرەۋلەر وڭ ۇعاتىن شىعار دەپ ويلايمىن. ناعاشىباي بەكمىرزاەۆ, اياگوز قالاسىنىڭ تۇرعىنى.