ازامات باسشىعا ارقا سۇيەي وتىرىپ

مىنە, ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازار­باەۆ­تىڭ العاشقى جارلىقتارىنىڭ بىرىمەن اجال اجداھاسى اتانعان سەمەي اتوم پوليگونىنىڭ جا­بىل­عانىنا دا جيىرما جىل  تول­­دى. ەل ەگەمەندىگىنىڭ جيىرما جىلدىق مەرەيلى مەرەكەسىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىرعان بۇل وقي­­عانىڭ دا جولى مەن ءجونى ءبو­لەك. شىندىعىندا, تۇڭعىش پرە­زي­دەنتىمىزدىڭ الەمدەگى ەڭ قۋاتتى اتوم پوليگونىن كەشەگى الىپ يمپەريا تاراماي جاتىپ جابۋى كوزسىز ەرلىك, تەڭدەسى جوق وقيعا بولدى. ايتپەسە, قىرىق جىلعا سوزىلعان قىرعىندا مۇنداي ەرلىككە ەشكىم دە بارا الماعان. راس, الپىسىنشى جىلدارى سەمەي وبلىسىنىڭ باسشىسى م.سۋجيكوۆ سىناق زاردابىن ايتامىن دەپ جىلى ورنىنان بوساپ قال­عان. سوندا وعان رەسپۋبليكا باس­شىلارىنىڭ ەشقايسىسى ارا تۇسە الماعان. وسىنى كورىپ, بىلە وتىرىپ سول تۇستا رەسپۋبليكا عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى قانىش ساتباەۆتىڭ سىناق ايماعىنداعى ەلدىڭ دەنساۋلى­عىن تەكسەرتۋ ماقساتىمەن ار­نايى ەكسپەديتسيا جىبەرۋى دە ءوزىن­­شە ءبىر ەرلىك ەدى. زامانى­مىزدىڭ زاڭعار جازۋشىسى مۇح­تار اۋەزوۆتىڭ دە ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن سەمەيلىك جەرلەستەرىنىڭ بولاشاق تاعدىرىنا الاڭداپ ءوت­كەنىن كەيىندە عانا بىلگەنىمىز اششى شىندىق. قاشان لەنيندىك سىي­لىقتىڭ يەگەرى اتانعانشا مىل­تىق­تىڭ قاراۋىلىندا تۇرعان مۇ­حاڭدى بۇل ماسەلەدە قايرات كور­سەتە الماپتى دەپ قايتىپ سوگەر­سىڭ! سولاي دەي تۇرعانمەن, مۇحاڭ جاپونياعا بارعان ساپارىندا اتوم اپاتى تۋرالى ءسوز قوزعاپتى دەگەن دەرەك بار. سولايشا ءتىلىمىزدى تىستەپ, ىشتەن تىنىپ جۇرگەندە ۇكىمەت باسىنا جاسىنداي جارقىلداعان جاس ازامات كەلدى. ونىڭ سول كەزدەگى رەسپۋبليكامىزدىڭ ءبىرىنشى باسشىسى كولبين تۇگىلى وداق باسشىلارىمەن تەڭ دارەجەدە يىق تەڭەستىرە  سويلەسە بىلەتىندىگىنە كوڭىلىمىز مارقايىپ قالاتىنى راس ەدى عوي. ىلە ارقا سۇيەيتىن ازا­ما­تىمىز دا سول بولاتىندىعىنا قاپىسىز سەندىك. سونىڭ ايعا­عىن­داي, 1989 جىلدىڭ باسىندا اقي­ىق ارعىماق اقىنىمىز ولجاس سۇلەيمەنوۆ يادرولىق سىناق­تار­دى توقتاتۋ جونىندەگى باتىل باستاما كوتەردى. وعان بۇكىل حالىق بولىپ ءۇن قوستى. كسرو جوعارعى كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا الما­تىدان وتە الماعان ولجاس جو­عارى مانداتتى سەمەي وڭىرىنەن الدى. سونىڭ بارىندە تەگەۋرىندى جاس باسشىنىڭ ىقپالى بول­عاندىعىن بۇگىنگى كۇنى اشىپ ايتۋعا ءتيىسپىز. كەلەر 1990 جىلى ماسكەۋدە كوممۋنيستەردىڭ سوڭعى سەزى ءوتتى. سوندا كوپتەگەن قوردالى ماسە­لەلەرمەن بىرگە چەرنوبىل اپاتى تۋرالى كەڭىنەن ءسوز قوزعالدى. ال ۇلىلار ەلىندەگى يادرولىق سىناق زارداپتارى تۋرالى كوكەيكەستى ءما­سەلەلەر جابۋلى قازان جابۋى­مەن قالىپ بارا جاتقان شاقتا ازەر دەگەندە ميكروفونعا قول جەتكىزىپ, بەيبىت زاماندا قىرىق جىل قىرعىندى باستان كەشىپ كەلە جاتقان ارتتاعى ەلدىڭ مۇڭ-زارىن مارتەبەلى جيىن ارقىلى بارشاعا جەتكىزىپ قالۋعا تىرى­سىپ باققانبىز. ىلە بۇل تىلەگىمىز سەزد قارارىنا كىردى دە. سوندا ءبىز مۇنداي باتىل قادامعا ارت­تا­عى ازاماتقا ارقا سۇيەي وتىرىپ بارعانبىز. بۇل شاقتا نۇرەكەڭ ەلىمىزدىڭ ءبىرىنشى باسشىسى بو­لاتىن. ال ودان كەيىنگى جەردە ياد­رو­لىق سىناقتاردى توقتاتىپ, سەمەي اتوم پوليگونىن جابۋ جونىندەگى كۇرەس تولاسسىز جۇرگىزىلگەنى بار­­شاعا ءمالىم. سەمەي وبلى­سىنىڭ ءبىرىنشى باسشىسى كەشىرىم بوز­تاەۆتىڭ وداقتىق اسكەري ۆەدوم­ستۆوعا قارسى اتويلاپ قارسى شى­عاتىنى دا وسى كەز. جايشى­لىق­تا ۇياڭداۋ كورىنەتىن كەشەكەڭنىڭ دە جىگەرىن جانىپ, قايراتىن قاي­راعان نۇرەكەڭ دەسەك, ەشكىم داۋ ايتا قويماس. ەندى, مىنە, بۇگىندە نۇرسۇل­تان ءابىش ۇلىنىڭ يادرولىق قا­تەر­لەرگە قارسى, جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋلاردى  تاراتپاۋ باعىتىنداعى بەيبىتشىلىك جو­لىن­داعى كۇرەسكەرلىك قابىلەتىن الەمدىك قوعامداستىق مويىنداپ وتىر. ەلباسى باستاماسىمەن استانا مەن سەمەيدە «يادروسىز الەم» اۋقىمدى فورۋمىنىڭ ۇيىمداستىرىلۋى دا دۇنيە ءجۇزىن قاتەرلى قارۋ تۇرلەرىنەن ارىلتۋعا ءبىر تابان جاقىنداتا تۇسەتىنى ءسوزسىز. ەندەشە, ارقا سۇيەر ازاماتىمىزعا قاشاندا قولداۋ ءبىلدىرىپ, ءبىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارا بىلگەنگە نە جەتسىن, اعايىن! حافيز ماتاەۆ, سەمەي قالاسى مەن اباي اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى  ازاماتى, زەينەتكەر.