كىتاپ اۆتورى, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن مادەنيەت قايراتكەرى, تاريحشى, جازۋشى, پۋبليتسيست نيكولاي زەنكوۆيچ تۇساۋكەسەر بارىسىندا كىتاپتى شىعارۋ يدەياسى مەن ەلباسىنىڭ ومىرىندەگى سيۋجەتتىك جەلىگە ارقاۋ بولعان نەگىزگى وقيعالار تۋرالى باياندادى.
تانىمال تۇلعالار تۋرالى جازىلعان 60-تان استام كىتاپتىڭ اۆتورى نيكولاي الەكساندروۆيچ ءوز تىزىمىنە نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ العاشقى بولىپ ەنگەنىن ايتتى. «مەن بۇل كىتاپتى 1986 جىلعى جەلتوقسان وقيعاسىنان كەيiن جازا باستادىم. سودان بەرى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۋرالى وعاش پىكىر ايتىلعانىن ەستىگەن ەمەسپىن. قوعامدىق پىكىر دەگەن وسى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۋرالى قوعام ويىنىڭ وزگەرگەنىن دە كورمەدىم. ول حالقىنىڭ, ال حالقى مەملەكەت باسشىسىنىڭ قادىرىن بىلەدى. بۇل كىتاپ 12 جاستان اسقان وقىرماندارعا ارنالعان. باستى يدەياسى – قول قۋسىرىپ وتىرساڭ, ەشقاشان ۇلى تۇلعا بولا المايسىڭ», دەيدى اۆتور. قالامگەردىڭ ايتۋىنشا, كىتاپتا سۋرەتتەلگەن ەلباسىنىڭ جالىندى ءومىرى وقىرماندى وزىنە ەرىكسىز باۋراپ الادى.
«نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاريح ءۇشىن ماڭىزدى وقيعالاردىڭ باسى-قاسىندا ءجۇرىپ قانا قويماي, قيىن كەزدەرى جاعدايدى ءوز قولىنا الا ءبىلدى. بۇل ءۇشىن ەرلىك, ءبىلىم جانە تاجىريبە كەرەك. ەڭ باستىسى – وتان ءۇشىن ەڭبەكتەنۋ. پرەزيدەنتتىڭ ءومىرى وتانىمەن, حالقىمەن بىرگە ءوربىدى. سونىڭ ارقاسىندا ونى تەك قازاقستاندا ەمەس, شەتەلدە دە ەرەكشە باعالايدى», دەي كەلە, كىتاپ اۆتورى جاستار ن.نازارباەۆقا ۇقساسا دەگەن تىلەگىن ايتتى.
كiتاپتىڭ ورىس تiلiندەگi نۇسقاسى 2 مىڭ دانا, قازاق تiلiندەگi اۋدارماسى دا 2 مىڭ دانامەن شىقتى. رەسەيلىك جازۋشىنىڭ كىتابىن قازاق تىلىنە بەلگىلى قازاقستاندىق جۋرناليست, قالامگەر, تمد جۋرناليستەر كونفەدەراتسياسى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى قاينار ولجاي اۋدارعان.
«ەلباسىنىڭ ساياسي تۇلعا رەتىندەگى ەڭبەكتەرى كوپ دۇنيەگە ارقاۋ بولدى. بىراق ونىڭ جاستىق شاعى تۋرالى فيلمنەن باسقا ەشتەڭە جوق. توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا بەيبىت ساپارالىنىڭ پرەزيدەنتتىڭ بالالىق شاعى تۋرالى كىتابى شىققان بولاتىن. بىراق جوعارى سىنىپ وقۋشىلارىنا, ستۋدەنتتەرگە ارنالعان كىتاپ جوق ەدى. وسى كىتاپ سول بوس ورىنعا كىرپىش بولىپ قالاندى», دەي كەلە, قاينار ولجاي كىتاپتىڭ ءستيلىن بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ «مەنىڭ اتىم قوجا» شىعارماسىنا ۇقساتتى.
اۋدارماشىنىڭ ايتۋىنشا, كىتاپتا تاريحي دەرەكتەر كوپتەپ قامتىلعان. مىسالى, نازارباەۆتىڭ قازاقستان مۇنايىن قالاي يگەرەمىز دەگەن ماسەلەمەن «شەۆرونعا» بارىپ, ەكى اپتا بويى تاجىريبەدەن وتكەنىن بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلمەيدى. سونىمەن قاتار, كىتاپتا ءبىز بىلمەيتىن دەرەكتەر دە پايدالانىلعان.
جيىندا ءسوز سويلەگەن «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» دببۇ باسقارما ءتورايىمى كۇلاش ءشامشيدينوۆا كىتاپ ءتىلىنىڭ جاتىقتىعىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. «كىتاپتىڭ وقۋشىلار مەن جاستارعا قاجەتتى دۇنيە ەكەنى كورىنىپ تۇر. مۇندا ۇلتتىق تاربيە العان, سالتىمىزدان سۋسىنداعان بالانىڭ ەلباسى بولعانعا دەيىنگى ءوسۋ جولى قۇنارلى تىلمەن جەتكىزىلگەن. بۇل جاستار ءۇشىن, ۇستازدار ءۇشىن دە پايدالى بولماق. نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى وقۋ پروتسەسىندە ونى مىندەتتى تۇردە پايدالاناتىن بولادى», دەدى ول.
كىتاپ ەكى بولىمنەن تۇرادى. «ۇشقوڭىردان شىققان ۇلان» اتتى ءبىرىنشى ءبولىمى پرەزيدەنتتىڭ بالالىق شاعىن, جاستىق جىلدارىن ءسوز ەتەدى. "مارتەبەلى پرەزيدەنت" اتالاتىن ەكىنشى ءبولىمى ونىڭ الەمگە تانىمال تۇلعالار قاتارىنا قالاي قوسىلعانى تۋرالى سىر شەرتەدى.
گۇلنۇر قۋانىشبەكقىزى,
فوتو: ورىنباي بالمۇرات,
«ەگەمەن قازاقستان»
