كەشە استانادا XI يننوۆاتسيالىق كونگرەسس ءوتتى. ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن «تەحنولوگيالىق دامۋ جونىندەگى ۇلتتىق اگەنتتىك» اق ۇيىمداستىرعان جيىنعا حالىقارالىق جانە قازاقستاندىق ساراپشىلار, ۇكىمەت پەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك وكىلدەرى, ۇلتتىق حولدينگتەر مەن كومپانيالاردىڭ باسشىلارى, عىلىمي زەرتتەۋ جانە دامۋ ينستيتۋتتارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قاتىستى. بيىلعى جيىن قازاقستان ءۇشىن ماڭىزدى ءتورت باعىتقا – ەنەرگەتيكا, جاڭا ماتەريالدار, اقپاراتتىق جانە كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار, اگروونەركاسىپتىك كەشەندەگى تەرەڭدەتىپ قايتا وڭدەۋگە كوڭىل بولگەن.
«ءمۇيدب ەكىنشى بەسجىلدىعىنداعى يننوۆاتسيالاردىڭ ءرولى» تاقىرىبىنداعى پلەنارلىق وتىرىستى اشقان ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆ ەگەمەندىك العانىنا ەندى عانا شيرەك عاسىر تولعان ەلىمىز ءۇشىن حالىقارالىق تاجىريبە الماسۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن باسا جەتكىزدى. «ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا, ەكى ستراتەگيالىق يننوۆاتسيالىق كلاستەر الماتى مەن استانا قالالارىندا جۇمىس ىستەيدى. ءبىز ەكسپو-2017 كورمەسىنەن كەيىن ەلىمىز يننوۆاتسيالىق دامۋ جاعىنان العا جىلجيدى دەپ ۇمىتتەنەمىز. حالىقارالىق نارىقتا وزگەلەرمەن باسەكەلەس بولۋ ءۇشىن جاڭا ءبىلىم مەن تەحنولوگيالار قاجەت ەكەنىن جەتە تۇسىنەمىز. سوندىقتان حالىقارالىق ارىپتەستىك پەن تاجىريبە الماسۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن ايتقىم كەلەدى», دەدى مينيستر.
باسقوسۋدا «بايتەرەك» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگى» اق باسقارما توراعاسى ەربولات دوساەۆتىڭ بايانداماسى تىڭدالدى. «ءبۇگىندە ەل كاسىپورىندارىنىڭ ينۆەستيتسيالىق ماقساتتارىنا باعىتتالعان ءاربىر بەسىنشى تەڭگە حولدينگ قارجىسى بولىپ تابىلادى. وسى رەتتە تەحنولوگيالىق دامۋ جونىندەگى ۇلتتىق اگەنتتىككە ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ مەن جاڭا تەحنولوگيالار ترانسفەرتى بويىنشا ماڭىزدى ءرول جۇكتەلىپ وتىر. اگەنتتىك الدىنا قازىرگى كەزدە تەحنولوگيالىق كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ سەكىلدى ماڭىزدى مىندەت قويىلدى. وتكەن جىلدارداعى ونىڭ قىزمەتى بويىنشا شاعىن قورىتىندى جاسايتىن بولساق, 12,2 ميلليارد تەڭگەگە 328 گرانتقا قولداۋ جاسالدى. جۇمىس ناتيجەسىندە گرانت الۋشىلار مىڭعا جۋىق جاڭا تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن قۇردى. 80 ميلليارد تەڭگەگە تارتا ءونىم شىعارىلدى جانە 4 ميلليارد تەڭگەنىڭ سالىعى تولەندى. دەمەك, ءبىز ايتىپ وتىرعان 12,2 ميلليارد تەڭگە بازالىق ينۆەستيتسيالار ءوزىن اقتادى», دەگەن ە. دوساەۆ كەيبىر جوبالاردىڭ ناتيجەلەرى جوسپارداعىداي بولماعانىن دا جاسىرمادى. «ءبىز حولدينگ ىشىندە ءوزىمىزدىڭ تۇجىرىمدامالىق قادامدارىمىزدى ءبىرشاما ءوزگەر-
تۋدەمىز. وسى ورايدا, يننوۆاتسيالىق دامۋعا قولداۋدى قالاي جاساۋدىڭ ءمان-جايىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر. بۇگىندە حولدينگ پەن اگەنتتىك بىرلەسىپ, قىزمەتىمىزدىڭ جاڭا باعىتتارىن دامىتۋدى قالىپتاستىرۋمەن اينالىسۋدا», دەپ تۇيىندەدى ول ءسوزىن.
كونگرەستە استانا قالاسىنىڭ اكىمى اسەت يسەكەشەۆ بايانداما جاساپ, يننوۆاتسيالاردى دامىتۋعا ارنالعان ۇكىمەتتىك باعدارلامادان بولەك, ەلوردانىڭ ءوز باعدارلاماسى بار ەكەنىن ايتتى. «سولاردىڭ ءبىرىن ءبىز «دامۋ» قورىمەن بىرلەسىپ ىسكە اسىرىپ كەلەمىز. سونداي-اق, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلاتىن جوبالار بار, ستارتاپ جوبالارعا دا قولداۋ جاساپ وتىرامىز. وتكەن اپتادا نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرگە ستارتاپ سەسسيا وتكىزدىك. جىل سوڭىنا دەيىن ۇزدىك يننوۆاتسيالىق كومپانيالارعا 30 ميلليون تەڭگە ءبولىنەدى», دەدى ءا.يسەكەشەۆ. استانا اكىمىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, 30 قاراشا كۇنى «استانا Smart city» اتتى حالىقارالىق فورۋم ۇيىمداستىرىلادى. سول جەردە ەلوردالىق العاشقى جوبالار جاريالانباق.
جيىندا اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى ءداۋرەن اباەۆ ەلىمىزدىڭ قازىرگى يننوۆاتسيالىق دامۋ دەڭگەيى جايىندا اڭگىمەلەدى. «بۇگىندە يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ قارقىنى كوپ جاعدايدا تسيفرلى جەلىلەردىڭ ينفراقۇرىلىمىنا بايلانىستى. ول جاعىنان قازاقستان ءبىراز جەتىستىكتەرگە جەتتى. ماسەلەن, ۇيالى بايلانىس ابونەنتتەرىنىڭ سانى جاعىنان بەسىنشى ورىنعا كوتەرىلسەك, عالامتوردى پايدالانۋ بويىنشا الەم ەلدەرى ىشىندە 61-ورىنعا شىقتىق. ال سپۋتنيكتىك بايلانىس بارلىق اۋماقتى قامتيدى. وتكەن جىلى قازاقستان وزىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋ باعىتىندا تمد ەلدەرىن ارتقا تاستاپ, 40-ورىنعا كوتەرىلدى. «ەلەكتروندى ۇكىمەتتى» ءىلگەرىلەتۋدە ۇزدىك وتىزدىققا كىرەمىز. الايدا, ۋاقىت ءبىر جەردە تۇرمايدى. سوندىقتان ءبىزدىڭ مينيسترلىك «تسيفرلى قازاقستان» اتتى جاڭا باعدارلامانى دايارلاۋدا. ونىڭ ىشىندە ەل ەكونوميكاسىن «يننوۆاتسيالىق رەلسكە» قويۋ ماسەلەسى دە بار», دەدى د.اباەۆ. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, جاڭا باعدارلامادا شالعاي اۋىلداردى عالامتورمەن قامتۋ شارالارى دا قاراستىرىلعان. بۇدان ءبولەك, باعدارلاما اياسىندا تىڭ يننوۆاتسيالىق جوبالار قولعا الىنادى. بۇگىندە يننوۆاتسيالىق ەكونوميكانى دامىتۋ ەلدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن, ازاماتتاردىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورىنا اينالعان. وسى تۇرعىدا ەلىمىزدە «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى مەن «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى اياسىندا عىلىمي-تەحنيكالىق ءجانە يننوۆاتسيالىق جۇيەلەردى نىعايتۋعا جول سالاتىن ىرگەلى باستامالار جۇزەگە اسۋدا.
يننوۆاتسيالىق كونگرەسس جۇمىسى «ماڭىزدى تەحنولوگيالاردى دامىتۋدىڭ حالىقارالىق ءتاجىريبەسى» جانە «بولاشاق ەنەرگياسى» ەكسپو-2017 تۇجىرىمداماسى اياسىندا «تازا تەحنولوگيالاردى» دامىتۋ» تاقىرىبىنداعى پانەلدىك سەسسيامەن ءجانە كاسىپكەرلەرگە ارنالعان شەبەرلىك سىنىبىمەن جالعاستى. سپيكەرلەر اراسىندا نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى راە كۆون چۋنگ, ءيزرايلدىڭ «L.N. Innovative Technologies» كوشباسشى بيزنەس-ينكۋباتورىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى كلارا ورەن, «Japan Technology Group» كومپانياسىنىڭ باسشىسى ميتسۋ ياموموتو, قازاقستانداعى «كونراد ادەناۋەر» قورى وكىلدىگىنىڭ ديرەكتورى توماس حەلم, USAID كليمات ءوزگەرىسىن توقتاتۋعا باعىتتالعان قازاقستاندىق باعدارلامانىڭ باسشىسى الەكسەي سانكوۆسكي بار.
القالى باسقوسۋ اياسىندا 26 يننوۆاتسيالىق جوبانىڭ كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى. ولاردىڭ ىشىندە ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىنە قاتىساتىن جوبالار دا بار. «مۇندا ءبىزدىڭ 3D سكانەرىمىزدى تانىستىرۋدامىز. وسى قۇرىلعىنىڭ كومەگىمەن قيىن دەتالداردىڭ 3D مودەلدەرىن جاساپ شىعارا الامىز. ياعني, قولمەن ولشەۋگە كەلمەيتىن قيىن دۇنيەلەردىڭ ءدالمە-ءدال سىزبالارىن جاسايمىز. سوسىن ونىڭ سايكەستىگى وتە جوعارى ءدالدىكپەن ولشەنگەن مودەلىن وندىرەمىز. بۇل قۇرىلعىنى كومپانيامىز 2010 جىلى گەرمانيادان ساتىپ العان.
ال كورمەگە كەلسەك, شارا ارقىلى كوپتەگەن كومپانيا وزدەرىنە كليەنت تابۋعا مۇمكىندىك الدى. ءبىز دە بىرنەشە ارىپتەستەرىمىزبەن كەلىسىمگە كەلدىك», دەيدى كولىكتىك ماشينا جاساۋ كونسترۋكتورلىق بيۋروسىنىڭ ءبىرىنشى دارەجەلى كونسترۋكتورى تەمىرجان ەرجان ۇلى.
اسحات رايقۇل,
«ەگەمەن قازاقستان»
كەشە استانادا XI يننوۆاتسيالىق كونگرەسس ءوتتى. ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن «تەحنولوگيالىق دامۋ جونىندەگى ۇلتتىق اگەنتتىك» اق ۇيىمداستىرعان جيىنعا حالىقارالىق جانە قازاقستاندىق ساراپشىلار, ۇكىمەت پەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك وكىلدەرى, ۇلتتىق حولدينگتەر مەن كومپانيالاردىڭ باسشىلارى, عىلىمي زەرتتەۋ جانە دامۋ ينستيتۋتتارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قاتىستى. بيىلعى جيىن قازاقستان ءۇشىن ماڭىزدى ءتورت باعىتقا – ەنەرگەتيكا, جاڭا ماتەريالدار, اقپاراتتىق جانە كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار, اگروونەركاسىپتىك كەشەندەگى تەرەڭدەتىپ قايتا وڭدەۋگە كوڭىل بولگەن.
«ءمۇيدب ەكىنشى بەسجىلدىعىنداعى يننوۆاتسيالاردىڭ ءرولى» تاقىرىبىنداعى پلەنارلىق وتىرىستى اشقان ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆ ەگەمەندىك العانىنا ەندى عانا شيرەك عاسىر تولعان ەلىمىز ءۇشىن حالىقارالىق تاجىريبە الماسۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن باسا جەتكىزدى. «ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا, ەكى ستراتەگيالىق يننوۆاتسيالىق كلاستەر الماتى مەن استانا قالالارىندا جۇمىس ىستەيدى. ءبىز ەكسپو-2017 كورمەسىنەن كەيىن ەلىمىز يننوۆاتسيالىق دامۋ جاعىنان العا جىلجيدى دەپ ۇمىتتەنەمىز. حالىقارالىق نارىقتا وزگەلەرمەن باسەكەلەس بولۋ ءۇشىن جاڭا ءبىلىم مەن تەحنولوگيالار قاجەت ەكەنىن جەتە تۇسىنەمىز. سوندىقتان حالىقارالىق ارىپتەستىك پەن تاجىريبە الماسۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن ايتقىم كەلەدى», دەدى مينيستر.
باسقوسۋدا «بايتەرەك» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگى» اق باسقارما توراعاسى ەربولات دوساەۆتىڭ بايانداماسى تىڭدالدى. «ءبۇگىندە ەل كاسىپورىندارىنىڭ ينۆەستيتسيالىق ماقساتتارىنا باعىتتالعان ءاربىر بەسىنشى تەڭگە حولدينگ قارجىسى بولىپ تابىلادى. وسى رەتتە تەحنولوگيالىق دامۋ جونىندەگى ۇلتتىق اگەنتتىككە ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ مەن جاڭا تەحنولوگيالار ترانسفەرتى بويىنشا ماڭىزدى ءرول جۇكتەلىپ وتىر. اگەنتتىك الدىنا قازىرگى كەزدە تەحنولوگيالىق كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ سەكىلدى ماڭىزدى مىندەت قويىلدى. وتكەن جىلدارداعى ونىڭ قىزمەتى بويىنشا شاعىن قورىتىندى جاسايتىن بولساق, 12,2 ميلليارد تەڭگەگە 328 گرانتقا قولداۋ جاسالدى. جۇمىس ناتيجەسىندە گرانت الۋشىلار مىڭعا جۋىق جاڭا تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن قۇردى. 80 ميلليارد تەڭگەگە تارتا ءونىم شىعارىلدى جانە 4 ميلليارد تەڭگەنىڭ سالىعى تولەندى. دەمەك, ءبىز ايتىپ وتىرعان 12,2 ميلليارد تەڭگە بازالىق ينۆەستيتسيالار ءوزىن اقتادى», دەگەن ە. دوساەۆ كەيبىر جوبالاردىڭ ناتيجەلەرى جوسپارداعىداي بولماعانىن دا جاسىرمادى. «ءبىز حولدينگ ىشىندە ءوزىمىزدىڭ تۇجىرىمدامالىق قادامدارىمىزدى ءبىرشاما ءوزگەر-
تۋدەمىز. وسى ورايدا, يننوۆاتسيالىق دامۋعا قولداۋدى قالاي جاساۋدىڭ ءمان-جايىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر. بۇگىندە حولدينگ پەن اگەنتتىك بىرلەسىپ, قىزمەتىمىزدىڭ جاڭا باعىتتارىن دامىتۋدى قالىپتاستىرۋمەن اينالىسۋدا», دەپ تۇيىندەدى ول ءسوزىن.
كونگرەستە استانا قالاسىنىڭ اكىمى اسەت يسەكەشەۆ بايانداما جاساپ, يننوۆاتسيالاردى دامىتۋعا ارنالعان ۇكىمەتتىك باعدارلامادان بولەك, ەلوردانىڭ ءوز باعدارلاماسى بار ەكەنىن ايتتى. «سولاردىڭ ءبىرىن ءبىز «دامۋ» قورىمەن بىرلەسىپ ىسكە اسىرىپ كەلەمىز. سونداي-اق, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلاتىن جوبالار بار, ستارتاپ جوبالارعا دا قولداۋ جاساپ وتىرامىز. وتكەن اپتادا نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرگە ستارتاپ سەسسيا وتكىزدىك. جىل سوڭىنا دەيىن ۇزدىك يننوۆاتسيالىق كومپانيالارعا 30 ميلليون تەڭگە ءبولىنەدى», دەدى ءا.يسەكەشەۆ. استانا اكىمىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, 30 قاراشا كۇنى «استانا Smart city» اتتى حالىقارالىق فورۋم ۇيىمداستىرىلادى. سول جەردە ەلوردالىق العاشقى جوبالار جاريالانباق.
جيىندا اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى ءداۋرەن اباەۆ ەلىمىزدىڭ قازىرگى يننوۆاتسيالىق دامۋ دەڭگەيى جايىندا اڭگىمەلەدى. «بۇگىندە يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ قارقىنى كوپ جاعدايدا تسيفرلى جەلىلەردىڭ ينفراقۇرىلىمىنا بايلانىستى. ول جاعىنان قازاقستان ءبىراز جەتىستىكتەرگە جەتتى. ماسەلەن, ۇيالى بايلانىس ابونەنتتەرىنىڭ سانى جاعىنان بەسىنشى ورىنعا كوتەرىلسەك, عالامتوردى پايدالانۋ بويىنشا الەم ەلدەرى ىشىندە 61-ورىنعا شىقتىق. ال سپۋتنيكتىك بايلانىس بارلىق اۋماقتى قامتيدى. وتكەن جىلى قازاقستان وزىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋ باعىتىندا تمد ەلدەرىن ارتقا تاستاپ, 40-ورىنعا كوتەرىلدى. «ەلەكتروندى ۇكىمەتتى» ءىلگەرىلەتۋدە ۇزدىك وتىزدىققا كىرەمىز. الايدا, ۋاقىت ءبىر جەردە تۇرمايدى. سوندىقتان ءبىزدىڭ مينيسترلىك «تسيفرلى قازاقستان» اتتى جاڭا باعدارلامانى دايارلاۋدا. ونىڭ ىشىندە ەل ەكونوميكاسىن «يننوۆاتسيالىق رەلسكە» قويۋ ماسەلەسى دە بار», دەدى د.اباەۆ. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, جاڭا باعدارلامادا شالعاي اۋىلداردى عالامتورمەن قامتۋ شارالارى دا قاراستىرىلعان. بۇدان ءبولەك, باعدارلاما اياسىندا تىڭ يننوۆاتسيالىق جوبالار قولعا الىنادى. بۇگىندە يننوۆاتسيالىق ەكونوميكانى دامىتۋ ەلدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن, ازاماتتاردىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورىنا اينالعان. وسى تۇرعىدا ەلىمىزدە «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى مەن «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى اياسىندا عىلىمي-تەحنيكالىق ءجانە يننوۆاتسيالىق جۇيەلەردى نىعايتۋعا جول سالاتىن ىرگەلى باستامالار جۇزەگە اسۋدا.
يننوۆاتسيالىق كونگرەسس جۇمىسى «ماڭىزدى تەحنولوگيالاردى دامىتۋدىڭ حالىقارالىق ءتاجىريبەسى» جانە «بولاشاق ەنەرگياسى» ەكسپو-2017 تۇجىرىمداماسى اياسىندا «تازا تەحنولوگيالاردى» دامىتۋ» تاقىرىبىنداعى پانەلدىك سەسسيامەن ءجانە كاسىپكەرلەرگە ارنالعان شەبەرلىك سىنىبىمەن جالعاستى. سپيكەرلەر اراسىندا نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى راە كۆون چۋنگ, ءيزرايلدىڭ «L.N. Innovative Technologies» كوشباسشى بيزنەس-ينكۋباتورىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى كلارا ورەن, «Japan Technology Group» كومپانياسىنىڭ باسشىسى ميتسۋ ياموموتو, قازاقستانداعى «كونراد ادەناۋەر» قورى وكىلدىگىنىڭ ديرەكتورى توماس حەلم, USAID كليمات ءوزگەرىسىن توقتاتۋعا باعىتتالعان قازاقستاندىق باعدارلامانىڭ باسشىسى الەكسەي سانكوۆسكي بار.
القالى باسقوسۋ اياسىندا 26 يننوۆاتسيالىق جوبانىڭ كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى. ولاردىڭ ىشىندە ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىنە قاتىساتىن جوبالار دا بار. «مۇندا ءبىزدىڭ 3D سكانەرىمىزدى تانىستىرۋدامىز. وسى قۇرىلعىنىڭ كومەگىمەن قيىن دەتالداردىڭ 3D مودەلدەرىن جاساپ شىعارا الامىز. ياعني, قولمەن ولشەۋگە كەلمەيتىن قيىن دۇنيەلەردىڭ ءدالمە-ءدال سىزبالارىن جاسايمىز. سوسىن ونىڭ سايكەستىگى وتە جوعارى ءدالدىكپەن ولشەنگەن مودەلىن وندىرەمىز. بۇل قۇرىلعىنى كومپانيامىز 2010 جىلى گەرمانيادان ساتىپ العان.
ال كورمەگە كەلسەك, شارا ارقىلى كوپتەگەن كومپانيا وزدەرىنە كليەنت تابۋعا مۇمكىندىك الدى. ءبىز دە بىرنەشە ارىپتەستەرىمىزبەن كەلىسىمگە كەلدىك», دەيدى كولىكتىك ماشينا جاساۋ كونسترۋكتورلىق بيۋروسىنىڭ ءبىرىنشى دارەجەلى كونسترۋكتورى تەمىرجان ەرجان ۇلى.
اسحات رايقۇل,
«ەگەمەن قازاقستان»
سوڭعى جاڭالىقتار
تۇلعا • كەشە
اۋا رايى • كەشە
يران ورمۇز بۇعازىن قايتا جاپتى
الەم • كەشە
يران اۋە كەڭىستىگىن ءىشىنارا اشتى
الەم • كەشە
ءال-فارابي داڭعىلىندا جول ەرەجەسىن ورەسكەل بۇزعاندار ۇستالدى
ايماقتار • كەشە
جەردە ماگنيتتىك داۋىل باستالدى
وقيعا • كەشە
