جاڭبىرلى جازدىڭ سىيى

ەلىمىزدىڭ باتىس وڭىرىندە بۇ­عان دەيىنگى  ءۇش جىل قاتارىنان بولعان قۋاڭشىلىق ديقان با­بانىڭ قامباسىن ورتايتىپ, ەگىس سالۋ كەرەك پە, كەرەك ەمەس پە دەگەن ەكىۇداي ويعا يتەرمەلەگەنى دە راس. شارۋاشىلىقتاردىڭ ەكو­نوميكالىق-قارجىلىق جاع­دايى السىرەدى. وتكەن جىلى وب­لىس قاجەتتى تۇقىمدىق استىقتى دا جيناي المادى. بۇل ەگىس ال­قا­بىن ارتاراپتاندىرۋعا  ءماج­بۇر ەتتى. ياعني, اناعۇرلىم ءونىم­دىلىگى جوعارى, بالل بونيتەتى 25-30 بولاتىن القاپتارعا عانا تۇ­قىم سەبۋگە شەشىم قابىلداندى. بۇرىندارى وبلىس بويىنشا 730 مىڭ گەكتاردان استام القاپقا ءدان سەبىلىپ كەلسە, ەندى ونى 505 مىڭ گەكتارعا دەيىن كەمىتۋ  ۇسى­نىلدى. سونىڭ وزىندە دە ايتەكە بي, مارتوك, قارعالى, حرومتاۋ سياق­تى  اۋدانداردىڭ قۇنارلى القاپ­تا­رىنا ەگىس سالۋ قاجەتتىگى تۋىن­دا­دى. وسى القاپتىڭ وزىنە سەبىلۋگە قاجەتتى 55 مىڭ توننا تۇقىم­نىڭ 25  مىڭ تونناسى عانا وب­لى­س­تان تابىلدى. سون­دىق­تان  ەل ۇكى­مەتى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى مي­نيسترلىگى قوس­تاناي وبلىسىنان قوسىمشا 30 مىڭ توننا تۇقىم ءبول­گىزدى. ءسويتىپ, قاشاندا  اۋا رايى­نىڭ قاس-قاباعىن اڭديتىن ديقان قاۋىمى ىلعالدى كوك­تەمگە ءۇمىت ارتىپ  588 مىڭ گەك­تارعا ەگىس سالعان بولاتىن. بۇل جەردە ءوز قارجىلارىنا تۇقىم­دىق استىق تاۋىپ, ەگىس القابىن ۇسىنىلعان مەجەدەن كەڭەيتە تۇسۋگە باعىت ۇستاعان شارۋا قو­جالىقتارى­نىڭ باستاماشى­لى­عىن دا ايتا كەتكەن ءجون. ديقان قاۋىمى كۇت­كەن­دە­گى­دەي بيىلعى جاز جاۋىن-شاشىن­دى بولدى. ەگىننىڭ كوكتەۋى, سا­باقتانۋى جاقسى ءوتتى. الايدا,  ەگىن ءدان سالار كەزدەگى  تامىز­دىڭ اپتاپ ىس­تىعى كەي جەرلەردە  استىق­تىڭ تولىسۋىنا كەرى اسەر ەتتى. دەگەنمەن بيىل اقتو­بەلىك ديقاندار قۋاڭشىلىقتى جىل­دارمەن سالىستىرعاندا ءبىرشاما ءتاۋىر ەگىن ءوسىردى. قازىر ەگىن وراعى قارقىندى ءجۇر­گى­زىلۋ­دە. ەگىن وراعىندا 2 مىڭنان    استام كومبايندار جۇ­مىس ىستەيدى, ونىڭ 120-سى ءونىم­دىلىگى جوعارى, تەح­نولو­گيا­لىق مۇمكىندىگى امبەباپ شەت­ەلدىك تەحنيكالار. اس­تىق جيناۋ جۇمىسى ەكى اۋى­سىمدا ۇيىمداستى­رىل­عان. وسى كەزگە دەيىن اس­تى­عى جينالۋعا ءتيىس 588 مىڭ گەكتار القاپتىڭ 60 پايىز­ىنىڭ  التىن ءدانى باس­تى­رىلىپ, قىرماندارعا جەتكىزىلدى. وب­لىستا جۇمىس ىستەپ تۇرعان 120 مەحاني­كا­لان­دىرىلعان قىرماندا اس­تىق تازارتۋ جۇمىستارى قىزا ءتۇستى. – وبلىس بويىنشا گەكتار تۇسىمدىلىگى بيىل سا­لىس­تىر­مالى تۇردە اناعۇر­لىم جو­عا­رى. ارپانىڭ ءار گەك­تارىنان 7,7 تسەنتنەر ءونىم جينالدى. مارتوك اۋ­دا­­نىنىڭ ديقاندارى گەكتار ءتۇسىمىن ورتاشا 12 تسەنت­نەردەن اينال­دىرسا, قارعا­لىلىقتار – 10,  حرومتاۋ­لىقتار 9,6 تسەنتنەرگە جەتكىزدى. ال, بيدايدىڭ ءتۇسىمى ءسال تومەن, گەكتارىنا وب­لىس بويىنشا ورتاشا 7,5 تسەنتنەردەن كەلۋدە. ءمار­توك اۋدانى ءار گەكتاردان 11 تسەنتنەر التىن ءدان باس­تى­رىپ, كوش باستاۋدا.  قارعا­لى جانە حرومتاۋ اۋدان­دا­رىندا تيىسىنشە ونىمدىلىك گەكتارىنا  8,7 جانە 8 تسەنت­نەر بولىپ وتىر. جال­پى, بيىل ءوڭىر ديقاندارى 400 مىڭ توننادان استام استىق  دايىنداۋعا  باعىت ۇستاۋدا. بۇل وزىمىزگە قا­جەتتى اس­تىق­تى دايىنداپ الۋعا, تۇقىم قۇيىپ الۋعا مولىنان جەتەدى. سونداي-اق, شارۋا قوجا­لىق­تارى مەن شارۋاشىلىق قۇرى­لىم­دارىنىڭ كوكتەمدە ال­عان تۇقىمىن وتەۋگە, ءىشىنارا بولسا دا بۇرىنعى قا­رىز­دارىن قايتارۋعا العى­شارت جاسايدى. ۇكىمەت ەگىن وراعىن وتكىزۋگە جەڭىل­دە­تىل­گەن باعامەن جانارماي ءبول­گەن-ءدى. وبلىستىق بيۋد­جەت­تەن وسى ماقساتقا بۇ­عان قو­سىمشا 113 ميلليون تەڭگە قاراستىرىلدى. بۇل ديزەل وتىنىنىڭ ءليترىن 71 تەڭگەگە دەيىن ارزان­دا­تۋ­عا مۇمكىندىك بەردى. مۇ­نىڭ ءوزى شارۋا­لارعا ءبىراز قولداۋ-كومەك بو­لىپ وتىر, – دەيدى وبلىس­تىق اۋىل شا­رۋاشىلىعى باسقارماسى­نىڭ باستىعى مۇحتار جۇ­ما­عازيەۆ. ونىڭ مالىمدەۋىنشە, جي­نالعان استىقتى ساقتاۋ­دىڭ مۇمكىندىگى مول. ءوڭىر­دەگى 11 ەلەۆاتوردىڭ بار­لى­عى جاڭا ەگىننىڭ استى­عىن قابىلداۋعا ساقاداي-ساي ءازىر.  استىق قوي­ما­لا­رى گازداندىرىلىپ, تازار­تىل­عان, جوندەۋ جۇ­مىس­تا­رى  الدىن-الا جۇرگى­زىلگەن. بۇل ەلەۆاتورلارداعى سىيىم­دىلىقتاردا  600 مىڭ توننا استىق ساقتاۋعا بو­لادى. ولاردا وبلىسقا قا­جەتتى ازىق-ت ۇلىكتىك جانە تۇقىم­دىق استىقپەن بىرگە ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسيا­سىنىڭ  200 مىڭ توننا اس­تىعىن دا ساق­تاۋ كوزدەلۋدە. بۇدان باسقا 54 مىڭ گەك­تارعا مايلى داقىلدار ءوسى­رىلۋدە. بۇل وتكەن جىل­عى­دان ەكى ەسەدەن استام  كوپ. قازىر وسى مايلى دا­قىلداردى جيناپ الۋدىڭ ال­عىشارتتارى جاسالۋدا. مايلى داقىل­دار­دىڭ شى­عىمى جاقسى, گەكتار تۇسىمدىلىگى ويداعىداي بو­لادى دەيدى ماماندار. وبلىس ديقاندارى كەلەسى جىلدىڭ ەگىسىنە جەر داي­ىنداۋعا دا كوڭىل بولۋدە. قازىردىڭ وزىندە 205 مىڭ گەكتار پارلى القاپ دايىن­دالدى. ەگىن وراعى ەڭسەرىلە كەلە كۇزدىك سۇدىگەر جىر­تۋ­دى دا ىلە-شالا باستاۋدىڭ بارلىق مۇمكىندىكتەرى قا­راس­تىرىلۋدا.  وسى كەزگە دەي­ىن 1,5 مىڭ گەكتار كۇز­دىك بيداي سەبىلدى.  بۇل جۇ­مىس الدا دا جالعاسا بەرمەك. ەگىنشىلىك­تىڭ اگرو­تەح­نيكالىق تالاپ­تارىن قاتاڭ ساقتاۋعا شا­رۋا­لاردىڭ ءوز­دە­رى دە ءمۇد­دە­لىلىك تانى­تىپ وتىر. سون­دىقتان دا ولار رەسۋرس ساقتاعىش تەحنيكالار الۋعا, ەگىن القاپ­تارىن حيميالىق وڭدەۋگە دەن قويا باستاپتى. ولار بۇل گەكتار تۇسىمدىلىگىن ارت­ت­ى­رۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى ەكەنىن بەك تۇسىنگەن. وب­لىس­تىق اۋىل شا­رۋا­شى­لى­عى باس­قارماسىنىڭ باسشى­لىعى وبلىستاعى  عالىم­دار­مەن كەز­دەسىپ, ەگىنشى­لىك­تىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن ورتاق ويلاسىپ شەشۋگە, استىقتىڭ اۋدانداس­تى­رىل­عان, ءوڭىردىڭ اۋا رايى­نا بەيىمدەلگەن سورتتارىن ءوندى­رىسكە پايدالانۋ با­عىتىندا وي-پىكىر­لەرىن بىلۋگە ۇمتىلى­سى دا قۇپ­تارلىق. اۋا رايى قالاي بولادى دەپ كۇتىپ وتىر­ماي, ەگىنشىلىكتى عىلىمي نەگىزدە جۇرگىزۋدى ۋاقىتتىڭ ءوزى تالاپ ەتىپ وتىر. بۇعان قۋاڭ­شىلىقتى جىلداردىڭ اششى ساباعى دا يتەرمەلەۋدە.  جاڭ­بىرلى جازدىڭ نەسىبەسىن توكپەي-شاشپاي قۇت قامباعا قۇيىپ الۋعا ۇم­تىل­عان ديقان قاۋىمى  ەڭ­بەگىنىڭ ەگىنشىلىك­تىڭ قايتا­رىم­دى­لىعىن ارتتى­رۋ با­عى­تىنداعى قادامدارمەن ۇش­تاستىرىلۋى  بۇل سالا­نىڭ تابىستى بولا ءتۇ­سەتىنىنە سەندىرەدى. ساتىبالدى ءساۋىرباي. اقتوبە وبلىسى.