«التىن ساپا» – ۇزدىكتەرگە بەرىلەتىن سىيلىق

باستاپقىدا تاپ­سى­­رىسپەن ورىنداي­تىن تاۋار ءوندىرۋشى ۇلكەن كاسىپورىنعا اينالىپ, بۇقاراعا كوبەيتىپ دايىنداعاندا تاۋار سانى ارتاتىنى تۇسىنىكتى. وسى ورايدا ساپا قانداي دەڭگەيدە قالادى؟ سان ارتىپ, ساپا كەمي مە؟ ايتالىق, وسىعان دەيىن تاپسىرىس بەرۋشىنىڭ تالاپ-تىلەگى ەسكەرىلە وتىرىپ جۇمىس ىستەلسە, ەندى كوپشىلىككە ۇسىنعان كەزدە وعان قانداي تالاپ قويىلماق؟ ارينە, بۇل رەتتە ساپا الدىڭعى ورىنعا شىعۋعا ءتيىس. كۇندەلىكتى پايدالانۋعا قاجەتتى تاعام­دى, بولماسا تاۋاردى تاڭداعان كەزدە ەڭ ال­دىمەن ونىڭ ساپاسىنا كوڭىل بولەمىز. دۇكەن سورەسىندەگى دايىن ونىمگە قول سوزعاندا ونىڭ سىرتىنداعى جازۋىنا كوز سالامىز. الۋعا كەڭەس بەرگەن جارنامالاردى سارالايمىز. سودان كەيىن بارىپ تۇتىنامىز. ال سوڭعى شىققان تەحنولوگيالاردىڭ بارلىعى تۇتى­نۋ­شى­لارعا جەتكىزىلەتىن تاۋاردىڭ اجىراماس قاسيەتى, ياعني ونىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعانىن بىلەمىز بە؟ دەسەك تە, سورەدە تۇرعان سول ونىمدەردىڭ بارلىعى ساپالى دەگەن ناقتى تۇجىرىم جوق. سوندىقتان دا تاڭدايمىز. وسى ورايدا كەز كەلگەن قىزىعۋ­شىلىق تانىتۋشى تاراپتىڭ تىلەگىن قاناعات­تاندىرۋعا باعىتتالعان تاۋار ساپاسىن باسقاراتىن جەتىلدىرىلگەن زاماناۋي تاسىلدەر بار ەكەندىگىن ايتقىمىز كەلەدى. بۇل تاسىلدەر ارقىلى ادامزاتقا قاجەتتى دۇنيە شىعارۋشى كاسىپورىندار ءوز تاۋارلارىنىڭ ساپاسىن جوعارىلاتۋعا ۇمتىلۋدا. اسىرەسە, الەمدە ساپانى جاقسارتۋ جۇمىستارىن ىنتالاندى­رۋشى تاسىلدەر ىشىندە ۇلتتىق جانە حالىق­ارالىق سىيلىقتار ۇتىمدى قۇرال بولىپ تابىلادى. ولار ساپانى باسقارۋدىڭ جۇيە­لىك ءتاسىلىنىڭ ودان ءارى دامۋى ءۇشىن بەرىلەدى. ساپا ءۇشىن ۇسىنىلاتىن بۇل سىيلىقتار ۇلكەن تانىمالدىلىققا يە. الەمنىڭ 70-تەي ەلىندە ساپا سالاسىنداعى ىزدەنۋشىلەرگە ار­نال­عان ۇلتتىق بايقاۋلار بار ەكەن. ولاردىڭ اراسىنداعى ەڭ ابىرويلىسى رەتىندە جاپو­نياداعى دەمينگ سىيلىعى اۋىزعا الىنسا, ودان كەيىن اقش-تاعى مالكولم بولدريدج اتىنداعى ۇلتتىق ساپا سىيلىعى جانە ەۋروپالىق ساپا سىيلىعى تۇرادى. ولاردىڭ ورتاق ۇقساستىعى ساپا ءۇشىن بەرىلۋى بولعانىمەن, ءتۇرلى باعىتتار بويىنشا بەرىلەتىن ءوز الدىنا بولەك سيپاتتارى بار. ەۋرو­پالىق سىيلىق قورشاعان ورتا مەن تۇتى­نۋشىلار قىزىعۋشىلىقتارىن قورعاۋعا باسىمدىق بەرسە, دەمينگ جۇلدەسى مودەلىندە ستاندارتتاۋ ادىستەرىنىڭ قانشالىقتى كەڭ قولدانىستا بولعانىنا ءمان بەرەدى. ال بولدريدج سىيلىعىن ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ­دى جاقسى جۇرگىزگەندەر الا الادى. دەمينگ سىيلىعى جاپونيادا ساپا دامۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوسقان ە. دەمينگ قۇرمەتىنە 1951 جىلى تاعايىندالدى. ال اقش-تىڭ مالكولم اتىنداعى ۇلتتىق ساپا سىيلىعىنىڭ تاريحى ودان ارىگە, 1887 جىلعا بارادى. ال ەۋروپالىق ساپا سىيلىعى ناگراداسى بەرتىنىرەك, 1992 جىلدان باستاپ بەرىلە باستادى. مۇنداي الەمدەگى ابىرويلى ساپا سىيلىق­تارىن تىزبەلەگەنىمىزدىڭ سىرى نەدە؟ ەلىمىزدە ءوز ماقساتى تۇرعىسىنان وسى سىيلىقتارعا ۇقساس بولىپ تابىلاتىن «التىن ساپا» سىيلىعى بار ەكەندىگىن ايتقىمىز كەلەدى. «التىن ساپا» – بۇل ساپا سالاسىنداعى جەتىستىكتەر ءۇشىن بەرىلەتىن ۇلتتىق ناگرادا, ەلباسى سىيلىعى. ەلباسى بۇل سىيلىقتى ءوز قولىمەن ۇسىنادى, سونىمەن قاتار ول جۇلدە مەملەكەت باسشىسىنىڭ جەكە باقىلاۋى مەن قامقورلىعىندا تۇرادى. ەلىمىز ءونىم سا­پاسىن جىلدان-جىلعا ارتتىرۋعا ەرەكشە ىقىلاستى. وسى ماقساتتا 2006 جىلى پرەزيدەنت ارنايى تاعايىنداعان بۇل سىيلىق قازاقستان رىنوگىن وتاندىق جوعارى ساپالى جانە باسەكەگە قابiلەتتi ونىمدەرمەن قام­تاماسىز ەتۋدى ماقسات تۇتادى. «التىن ساپا» بايقاۋىنا بيىل 6 جىل تولىپ وتىر. بايقاۋ 2009 جىلدان باستاپ قازىرگى زامانعى مەنەدجمەنتتىڭ دامۋ تەندەنتسيالارىن ەسكەرەتىن جانە ساپا بويىنشا ەۋروپا سىيلىعى ۇلگىسىمەن ۇيلەستىرىلگەن جاڭا ۇلگى بويىنشا وتكىزىلەدى. ۇلگىدە ساپا سالاسىنا باسشىلىق­تىڭ ليدەرلىك ءرولىن, ۇيىمنىڭ ساياساتى مەن ستراتەگياسىن سيپاتتايتىن كورسەتكىشتەردىڭ ماڭىزى, تۇتىنۋشىلاردىڭ ونىمدەر مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر ساپاسىنا قاناعات­تانۋ كورسەتكىشى كۇشەيتىلگەن. ياعني پرەزي­دەنتتىڭ «التىن ساپا» سىيلىعى كاسىپورىن­نىڭ ءونىم شىعارۋ نەمەسە قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى مەن ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتا­ماسىز ەتۋ سالاسىنداعى جەتىستىكتەرى, سون­داي-اق مەنەدجمەنت جۇيەلەرىن ەنگىزگەنى ءۇشىن بەرىلەدى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وسىنىڭ الدىنداعى بايقاۋ نەگىزىندە جۇزدەن جۇيرىك شىققان ءۇش كاسىپورىنعا جوعارى دارەجەدەگى «التىن ساپا» سىيلىعىن ءوزى تابىس ەتەدى. «التىن ساپا» سىي­لى­عىن جەڭىپ العان مەكەمەلەر ساپا ەمبلەماسىن ەكى جىلعا دەيىن جار­نامالىق ماقساتتا پايدالانا الادى. ءبىر قۋانتارلىعى, بايقاۋعا قاتىسۋعا تىلەك ءبىلدىرۋشى كاسىپ­ورىندار سانى ارتىپ كەلەدى. بۇل كورسەتەتىن قىزمەت ساپاسى جوعارىلاپ, باسەكەگە توتەپ بەرە الاتىن وتاندىق كاسىپورىندار سانى­نىڭ ءوسۋىن بايقاتادى. بايقاۋعا جىل سايىن 200-گە جۋىق كاسىپورىن ۇمىتكەر رەتىندە تىركەلەدى, دەگەنمەن وسىعان دەيىن تەك 36 كاسىپورىن عانا پرەزيدەنتتىك «التىن بۇركىتكە» يە بولعان. 2010 جىلى «اسۋ» اۋىز سۋى بەلگىسىمەن «RG Brands Kazakhstan» جشس, «قازاقستان تەمىر جولى» «لوكوموتيۆ قۇراستىرۋ زاۋىتى» جانە «حان شاتىر» جشس «التىن ساپا» سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتتارى اتاندى. بۇل جۇلدەنىڭ ەكونوميكاداعى ءرولى قانداي دەگەنگە كەلەتىن بولساق, كەز كەلگەن ەلدەردەگى ۇلتتىق بايقاۋ سەكىلدى «التىن ساپا» دا قازاقستاندىق كومپانيالار ءۇشىن بەنچماركينگ قۇرالى رەتىندە قىزمەت ەتەدى. ال سىيلىق لاۋرەاتى اتانعان بيزنەس ءتۇرىنىڭ پروتسەسى وزگەلەر ءۇشىن ەتالون بولماق. «التىن ساپانى» العاش تابىس ەتكەن كۇننەن باستاپ بۇگىنگە دەيىن 3500 قازاقستاندىق كومپانيا حالىقارالىق باسقارۋ ستاندارت­تارىن ءوز جۇمىس پروتسەستەرىنە ەنگىزىپتى, ال يننوۆاتسيالىق تۇرعىدا بەلسەندى كاسىپ­ورىندار 13 پايىزعا وسكەن. جىل سايىن وتكىزىلەتىن «التىن ساپا» سىيلىعى ەكى سانات بويىنشا ءۇش اتالىمدا بەرىلەدى. ولار ۇزدىك وندىرىستىك تاۋارلار شىعاراتىن كاسىپورىن, ۇزدىك حالىق تۇتى­ناتىن تاۋارلار شىعاراتىن كاسىپورىن جانە ۇزدىك قىزمەت كورسەتەتىن كاسىپورىن دەپ اتالادى. ءار اتالىم بويىنشا شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك نىساندارى مەن ءىرى كاسىپ­كەرلىك نىساندار ساناتتارىنا ەكى سىيلىق بەرىلەدى. بايقاۋدا لاۋرەات جانە ديپ­لومانت اتاقتارى دا بەرىلەدى, بىراق ولاردىڭ سانى ەكىدەن اسپايدى. سىيلىققا يە بولۋ ءۇشىن ەل اۋماعىندا تاۋار وندىرەتىن, قىزمەت كور­سەتەتىن (قارۋ-جاراق پەن اسكەري تەحنيكا وندىرىسىنەن تىسقارى) زاڭدى تۇلعالار ءوزارا باسەكەگە تۇسە الادى. «التىن ساپانىڭ» بەرەر ارتىقشىلىعى دا بار. ءجۇل­دەنىڭ لاۋ­رەاتتارى اتانعان كاسىپورىندار جالپى­ۇلت­تىق مويىنداۋعا, سونداي-اق رەسپۋبليكا بويىنشا ءوز ءونىمىنىڭ ساپاسىنا دەگەن بيىك باعاعا يە بولىپ, قازاقستاندىق وندىرىسشىلەر ءۇشىن ۇزدىك ساپا ۇلگىسى اتانادى. «التىن ساپانى» الۋعا تالاپكەرلەر ءوتىنىش بەرگەن سوڭ, ارنايى قۇرىلعان بايقاۋ كوميسسياسى كومپانيا قىزمەتىنە تولىق اۋديت جانە بىلىكتى مامانداردى تارتۋ ارقىلى ءوندىرىس ۇدەرىستەرىنە تالداما جۇرگىزەدى. «التىن ساپاعا» يە بولۋداعى سوڭعى شەشىم بايقاۋ كوميسسياسىنىڭ جاريا تۇردە داۋىس بەرۋ جولىمەن انىقتالادى. بۇگىندە «التىن ساپا» بايقاۋى جەر-جەردە وڭىرلىك دەڭگەيدە ءوتىپ جاتىر. ال رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى قورىتىندى شارا دۇنيەجۇزىلىك ساپا كۇنى قارساڭىندا ءوتىپ, جۇلدەگەرلەرگە بەلگى سالتاناتتى جاعدايدا تابىستالادى. «التىن ساپا» لاۋرەاتتارى بۇل قۇرمەتتى بەلگىنى ەلباسىنىڭ ءوز قولىنان الادى. ۆەنەرا تۇگەلباي.