تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا باسى قايىرىلعان كوپتەگەن سالالارداعى يگى ىستەرمەن قاتار, ەلىمىزدە تەمىر جول ءوندىرىسى قارقىندى دامىدى. تەمىر جول – ەكونوميكانىڭ كۇرەتامىرى. وسى كەزەڭدە 151 شاقىرىمدىق «شار – وسكەمەن», 184 شاقىرىمدىق «اقسۋ – دەگەلەڭ», 146 شاقىرىمدىق «وزەن – تۇرىكمەنستان مەملەكەتتىك شەكاراسى», 293 شاقىرىمدىق «جەتىگەن – قورعاس», 402 شاقىرىمدىق «التىنسارين – حرومتاۋ», 212 شاقىرىمدىق «ارقالىق – شۇباركول», 988 شاقىرىمدىق «جەزقازعان – بەينەۋ» تەمىر جولدارى سالىنىپ ىسكە قوسىلدى. سونىڭ ەڭ ءىرىسى «جەزقازعان – بەينەۋ» ماگيسترالى بولسا, بۇگىنگى اڭگىمەمىز ونىڭ ءبىر تەلىمى – ەل ىشىندە قاراقۇم دەپ اتالاتىن قوسكول تۋرالى بولماق.
قوسكول – ۇلىتاۋ اۋدانىنداعى ءىرى ەلدى مەكەننىڭ ءبىرى. كەڭەستىك كەزەڭدە «ساتباەۆ سوۆحوزى» دەگەن اتپەن قوي ءوسىرۋدىڭ ۇلگىلى شارۋاشىلىعى رەتىندە داڭقى شىققان. سول ەلدىڭ ۇلانى, بەلگىلى قالامگەر ءجۇرسىن ەرماننىڭ ءبىر ەسسەسىندە: «مەنىڭ اۋىلىم جەردىڭ تۇبىندە. ونىڭ ار جاعىندا جەر جوق سياقتى. سولاي ەكەن دەپ اۋىلىڭا بارماي تۇرا الاسىڭ با؟» دەيتىن ساتباەۆىڭىز – قوسكولىڭىز سول. جەزقازعانمەن اراسى 300 شاقىرىمنان اسادى. ۇشقان قۇستىڭ قاناتى تالادى. ال جولاۋشىلار... كەشەگى كۇنگە دەيىن كۇشى بار, كولىگى مىقتىلار عانا بۇل اۋىلعا بارىپ-كەلىپ قاتىناس ورناتىپ ءجۇردى. بۇگىنگە دەيىن 8 قىزمەتكەرى بار اۋىل اكىمدىگى, 88 وقۋشى جانە ونىڭ جانىنداعى شاعىن ورتالىقتا تاربيەلەنۋشى 32 ءبۇلدىرشىن بار مەكتەپ پەن ونىڭ قىزمەتكەرلەرى, اكىمشىلىك قۇرامىنا كىرەتىن مەديتسينالىق پۋنكت, الاساپىران كەزدىڭ وزىندە تۋىن جىقپاي قالعان, قايتا اۋىلدىڭ جۇماعالي كەنجالين, ءشايزات تىلەۋوۆا سياقتى بەلسەندىلەرىنىڭ ارقاسىندا تۇلەي تۇسكەن مادەنيەت ورتالىعى وسى كۇنگە دەيىن ءار وتباسىنىڭ ناپاقاسىن ايىرار دەمەۋى بولىپ كەلگەنى شىندىق. بۇل مەكەمەلەردە جۇمىسقا جارامدى ادامى بار ءار اۋلەتتەن كەم دەگەندە ءبىر جان ەڭبەك ەتىپ, اقى الاتىن. بۇل كوپپەن بىردەي قوسكولدىڭ دە ۋىعى قيسايىپ, جەل وتىندە قالعان كەزىندە ەداۋىر سۇيەۋ ەدى.
شۇكىر, اۋىلدىڭ يمانعا شاقىراتىن مەشىتى دە بار. ون شاقتى جىل بۇرىن تۇرعىزىلعان اللانىڭ جەردەگى ۇيىنە ءدىني ساۋاتى بار ەلۋباي دەگەن ءىنىمىز يە بولدى. الاتاڭمەن تۇرىپ, كۇندەلىكتى ەرتەسىن ازان شاقىرتىپ قويادى. اۋىلدىڭ ەكونوميكاسى دا, نەگىزگى كۇنكورىسى دە – مال. ونىڭ قۇنىن تۇسىرمەي تۇرعان ءبۇگىنگى فەرمەرلەر. شارۋانىڭ ىعىن تاپقان عالىم ءابىلوۆ, ابدول جانالين, تالعات پەن قانات قايراتوۆتار, الپىس جامەكەەۆ, قوجامۇرات ەسەنوۆ, ايازبي ءزابيدينوۆ, سەرىك تۇسىپبەكوۆ, ت.ب سياقتى 48 اۋىل ازاماتى بۇگىندە جالىنان ۇستاتپايتىن شارۋالار. اتا-باباسىنان قالعان كاسىپ قوي, اۋىلىنان ءابىلقاس سىزدىقوۆ سياقتى سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى شىققان ولار مال باعۋدى بىرەۋگە ۇيرەتپەسە, وزدەرىنە ۇيرەتۋدى قاجەتسىنبەيدى.
ءبارى جاقسى-اۋ! بۇل جىگىتتەرگە ءوتكەن جىلدارى سول ونىمدەرىن وتكىزەر رىنوك قيىنعا سوققانى بار. قۇمنىڭ دالادا جايىلىپ وسكەن مالدارىنا سۇرانىس كوپ بولعانىمەن, ونى ساتباەۆ پەن جەزقازعان قالالارىنا جەتكىزۋ ءبىر قيامەت. جول سىرىنا قانىق بولسا دا, الگى جىگىتتەردىڭ جۇك كولىكتەرى بارلارى جاۋىن-شاشىنعا قاراماي تاۋەكەل عىپ ساپارعا شىعىپ-اق كەتەدى. قىستا اپتالاپ ۇلي سوعاتىن بوراندى كۇندەرى جول ازابىن تالاي تارتقاندار بۇلار. مايتوبەنىڭ بورانىن وندا بارعاندار بىلەدى. وعان تاپ بولدىڭ با, نە اپتالاپ جاتاسىڭ, نە بولماسا قارساقبايدان جول ارشيتىن تەحنيكا كۇتەسىڭ. ال ونىڭ قاشان كەلەرى جاراتقانعا عانا ءمالىم.
كۇن قاشان اشىلادى ەكەن, دەپ جاتا بەرسىن بە؟ تاۋەكەل دەگەنىڭىز سودان شىعادى. ولار كۇنى كەشەگە دەيىن تەمىر جول بويىندا ورنالاسقان اعايىندارعا «قىزىعا دا قىزعانا» قاراپ كەلدى. جەزقازعاننىڭ ارعى بەتىندەگى «ارىپتەستەرىنىڭ» ارەكەتتەرىن كورىپ تە, ەستىپ تە ءجۇر. تۇندە پويىزعا سىرەستىرە ەت ارتىپ الاتىن ولار تاڭەرتەڭ جەزقازعان بازارىنا ونىمدەرىن تەڭ-تەڭ عىپ جەتكىزىپ, تۇسكەن تابىستى قالتاعا باسىپ كەشكە كەلگەن كولىگىمەن كەرى قايتادى. بۇل – ەرتەڭ تاعى كەلەدى دەگەن ءسوز. ەكونوميكالىق پايىمىنا ءۇڭىلىپ, قاراپايىم شوتقا سالعاندا فەرمەر سۇبەلى ەكى ءىرى قارا اكەلدى دەسەك, ونىڭ بىرەۋىن ورتا ەسەپپەن 300 مىڭ تەڭگەگە وتكىزگەندە ءبىر ساپاردا تازا 530-540 مىڭ تەڭگەنى ولجالاپ كەتىپ وتىرادى ەكەن.
ال قاراقۇمدىق جىگىتتەردىڭ كورگەنى الگىندە ايتقانىمىزداي, قىپ-قىزىل بەينەت. جاراتقان جار بولىپ, ول ماسەلەنىڭ دە ءتۇيىنى تارقايتىن كەز كەلگەن سياقتى. قوسكولدىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىندا سونادايدان قىز جىبەكتىڭ كوشىندەي كورىنەتىن قازىرگى زامان ۇلگىسىمەن سالىنىپ جاتقان اقشاڭقان ۇيلەر تىزبەكتەلگەن تەمىر جول ستانساسى سونىڭ حابارشىسى. قاراقۇمدىق, بايقوڭىرلىق ازاماتتار اسىل ارماندارىنىڭ ورىندالۋىن وسى «جەزقازعان – بەينەۋ» تەمىر جولىمەن بايلانىستىرىپ وتىر. بۇل جوبانى ۇسىنىپ, سونىڭ دىتتەگەن جەرىنە جەتىپ, باياندى بولۋىنا ۇلكەن ءمان بەرىپ, قاتاڭ باقىلاۋىندا ۇستاپ وتىرعان مەملەكەت باسشىسىنا ولاردىڭ ايتار العىسى ايرىقشا. كەڭەس وداعى كەزىندە سالىنعان بام-مەن شەندەستىرىلىپ جۇرگەن عاسىر جوبالارىنىڭ قاتارىنا جاتقىزىلاتىن «جەزقازعان – بەينەۋ» ماگيسترالى اكەلەتىن شاپاعاتتىڭ مول بولاتىنىنا ولار قازىردىڭ وزىندە سەنىمدى. كوكتەن تىلەگەنى جەردەن تابىلعانداي. 1200 شاقىرىمعا سوزىلعان بۇل بولات جول قاراقۇمدىق جىگىتتەردىڭ ءونىم وتكىزۋ رىنوگى اياسىن ايتارلىقتاي كەڭەيتكەنى كوزى قارىقتى ادامعا كورىنىپ-اق تۇر. انا شەتى ماڭعىستاۋدىڭ بەينەۋى بولسا, بەرگىسى – جەزقازعان. ارادا 22 ءىرى ستانسا مەن سانداعان رازەز بار كورىنەدى. ونىڭ ىشىندە سەكسەۋىل, شالقار, بەينەۋ سياقتى قالالار مەن ءىرى كەنتتەردىڭ ءجونى بولەك. بۇلاردىڭ ءبارى جىبەك جولى ءداستۇرىن قايتالايتىن بەينەبىر قان بازارداي بەكەتتەر عوي.
اۋىل ۇستىنەن وتەتىن تەمىر جول سالىنادى ەكەن دەگەن سىبىس شىققان العاشقى كەزدەرى ءاپسات كوكەمىزدىڭ ۇيىندەگى مارقۇم دانياحان جەڭگەمىزدىڭ: «ءادىرام قالعىر ول قاشان بولادى دەيسىڭ, كورەمىز بە, كورمەيمىز بە؟» دەپ ەرنىن سىلپ ەتكىزىپ مايىن شايقاپ, قۇرتىن قايناتىپ وتىرا بەرەتىن تۇس كەشە عانا ەدى. بۇگىندەرى سول دانياحاننىڭ كەلىندەرى جايلى ۆاگونمەن تەربەلىپ بارا جاتىپ, ەنەلەرىنىڭ سوزدەرىن ەسكە الىپ, راحاتتانا ك ۇلىپ الادى. بولايىن دەسە «كورگەن تۇستەي ەكەن عوي!». ءسويتىپ, ەندى اۋىل ازاماتتارى اقادال مالىن ۇيرەنشىكتى كەنشىلەر مەن مەتاللۋرگتەر قالالارىنا تاسۋمەن شەكتەلمەي, وڭتۇستىك جانە باتىس ايماقتارعا شىعارۋىنا دا كوكجيەك اشىلدى. قۇم مالىنىڭ ەتى مەن ءسۇتى, قىمىزىنا باتىس پەن وڭتۇستىكتەگى اعايىنداردىڭ اڭسارى اۋاتىنىنا كىم ءشۇبا كەلتىرەدى؟!
اۋىلدىڭ ءدال بۇگىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ باعىتىنداعى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى. اۋىل مەدپۋنكتى مەن ەكى مەديتسينا مامانى كوپ قايىرىمعا كەلە قويماسى انىق. ءوزى دارىگەر, ءوزى مەيىربيكە, ءوزى فەلدشەر جۇمىسىن قاباتتاستىرا اتقارىپ جۇرگەن ماعريپا اپپازوۆانىڭ «باسى اۋىرىپ, بالتىرى سىزداعاندارعا» دەمەۋ بولارلىق تەحنيكالىق مۇمكىندىگى دە شامالى. سوندىقتان سىرقاتتاردى العاشقى كومەك كورسەتىپ, وزدەرى باعىنىسىندا تۇرعان قارساقباي كەنتىندەگى اۋرۋحاناعا ول ودان ءارى جەزقازعان مەن ساتباەۆ قالالارىنداعى ەمدەۋ ورىندارىنا جىبەرۋىنە تۋرا كەلەدى. «ءبىز ءۇشىن كۇندە سايىن دالانىڭ اپشىسىن قۋىرىپ ءوتىپ جاتقان وتاربا تەڭدەسسىز كولىك بولىپ تۇر. اۋىر ناۋقاستاردى شوقالاق جولدارمەن شايقالتىپ اپارۋدىڭ قانداي ازاپ ەكەنىن سەزەتىن شىعارسىزدار؟ مىناۋ راحات بولدى!» دەگەن اق بەشپەتتى ابزال جان قۋانىشىن جاسىرا الماعان.
ءسوزىمىز اسىلىق بولماسىن, ءبىزدىڭ اۋىل تويشىل. شاتتىقتىڭ نەشەمە ءتۇرىن شىرايلاندىرىپ وتكىزەدى. بۇرىن تويدى اۋىلدا جاساپ, قوناقتى قالادان شاقىراتىن قوسكولدىكتەر قازىر شاپكىسىن زامانىنا قاراي كيىپ, ءداستۇردى وزگەرتكەن. وزدەرى اۋىلدا تۇرسا دا, اۋىلداستارىنا بيلەتتى قالا مەيرامحانالارىنىڭ ءبىرىنىڭ اتىن كورسەتىپ تاراتاتىن بولعان. بالكىم, ونىڭ دا ءوز قيسىنى بار شىعار؟.. بۇل جەردە اڭگىمە توي جاساۋ داستۇرىنە ءمىن ايتۋ ەمەس, ماسەلەنىڭ وڭ شەشىلۋىندە بولىپ تۇر. توي يەسى دە, تويشىل قاۋىم دا بۇرىنعىداي كولىك ىزدەپ, «بىرەۋدىڭ ارتىن سالماقتامايتىنىندا». قازالى بولىپ, قارا جامىلىپ وتىرعان ءۇيدىڭ قايعىسىن بولىسۋگە اسىققان اعايىننىڭ دا كولىكتەن باس اۋىرپايتىنى قۋانتادى. وعان دا مىنا كۇندە قاتىنايتىن پويىز قول. اتا-باباسىنىڭ باسىنا بارىپ, تاعزىم ەتەتىندەر دە كوپ. ويتكەنى, سول جەردە تۋىپ-ءوسىپ كەيىن قالا ادامى بولىپ كەتكەندەر باسقاسى باسقا, وسى ءبىر شارتتى ەستەن ەش شىعارعان ەمەس.
اۋىلدان بەرەكە كەتە باستاعان الاقۇيىن زاماندا اۋىلىن قيماي, ارتىنا قارايلاي-قارايلاي ءوندىرىستى جەرلەرگە بەت بۇرعاندار تۋعان جەرگە قايتىپ جاتىر ەكەن, دەپ ەستيمىز. بۇل – جاقسىلىقتىڭ نىشانى, ارينە! وعان سەبەپ بولىپ وتىرعان تاعى دا سول – تەمىر جولدىڭ كەلۋى. ومىرىندە پويىز گۋدوگىن ەستىمەگەن وسى اۋىل ءۇشىن بۇل دابىل قازىر سۇيىكتى سيمفونياداي بولىپ بارادى. اۋىلدىڭ بۇگىنگى اقساقالى, ۇنەمى جول ۇستىندەگى ساپار قايرات ۇلى: «بوزالاڭ كۇندەر بولعانىمەن, قانداي قيىن كەزدە دە اۋىلىمىزدان بەرەكە كەتە قويعان جوق. ەستى بالالار ەرەندىگىن كورسەتتى. قيىندىققا قارسى تۇردى. قاراقۇمنىڭ قۇتىن قاشىرمادى. قازىر ەڭسە كوتەرىلدى. ەلباسىنىڭ كورەگەندىگىمەن كوسىلە تارتىلىپ جاتقان «جەزقازعان – بەينەۋ» بولات جولى بەرەكەنىڭ وتىن الاۋلاتا ءتۇستى», – دەيدى.
قاراقۇمىم, قارادىرىم, قۇيعانىم... – دەپ جىرلاعان, وسى جەردە تابانىن تاسقا ءتىلدىرىپ وسكەن جۋرناليست-اقىن كوبەيسىن ەڭسەباەۆ: «بۇل – تاۋەلسىزدىكتىڭ جەمىسى. ەلباسىمىز ۇستانعان سىندارلى ساياساتتىڭ كورىنىسى. ەل قامىن جەگەن ادامنىڭ ءىسى. ايتپەسە, قۇلان عانا جورتقان سايىن دالا ۇستىمەن قارا جەردى سولقىلداتىپ پويىزدار جۇيتكيدى دەگەن وي ءۇش ۇيىقتاساق تۇسىمىزگە كىردى مە؟ ەكونوميكانىڭ كۇرەتامىرى – تەمىر جول! – دەپ بەكەر ايتىلماعان عوي. بۇل قادام اۋىل ازاماتتارىنىڭ جەكە شارۋاشىلىقتارى ارقىلى ۇلكەن ەكونوميكاعا بەلسەنە ارالاسقانىن اڭعارتسا كەرەك. ارتى باياندى بولعاي!» – دەگەن اق تىلەگىن ارناۋمەن كەلەدى.
«جەزقازعان – بەينەۋ» – عاسىرلىق جوبا دەگەنگە ابدەن لايىق اتاۋ. ول ءبۇگىننىڭ وزىندە حالىقتىڭ العىسىن الىپ وتىر. ستانسالار مەن رازەزدەردە ينفراقۇرىلىمدار ساتىمەن سالىنۋدا. ەندى توڭازىتقىش ۆاگوندار تىركەلسە دەگەن ارمان بار. شەتەلدەردە مۇنداي تاجىريبە بار كورىنەدى. سوندا كوپ تۇيىندەر شەشىلەر ەدى. تەمىر جول سالۋ بارىسىندا ب ۇلىنگەن بۇرىنعى دالا جولىنىڭ ورنىنا ەندى ساپالى تاس جول سالىنسا دەگەن دە تىلەك بار», – دەپ حالىق ءوتىنىشىن ايتقان, ۇزاق جىل اۋىلدىڭ باسشىلىق قىزمەتتەرىندە بولعان دوسكەن تۇسىپبەكوۆ اقساقال دا ايتۋعا عانا وڭاي وسى جوبانى تاباندىلىقپەن ىسكە قوسقان مەملەكەت باسشىسىنا دەگەن ريزالىعىن تەجەپ قالا المادى.
كىمدى سوزگە تارتساڭ دا, اۋىل بولاشاعى جايلى اڭگىمەنىڭ ءبارى تەمىر جولعا – «جەزقازعان – بەينەۋ» ماگيسترالىنا يەك ارتىپ وتىرادى. ولاي بولسا, تاۋەلسىزدىكتىڭ ءىرى جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى – وسى جوبانىڭ ءبىر پۇشپاعى دالاسىن تۇلپار تۇياعى تاپتاپ, مىڭعىرعان مال ءوسىپ, ءتول جامىراعان قۇتتى جەرگە جاقسىلىقتىڭ لەبى بولىپ كەلگەن تەمىر جول تۋرالى, ونىڭ كەلەشەگى جايلى از-كەم اڭگىمە ساباقتاساق ابەستىك بولماس.
سونىمەن, 2013 جىلدىڭ اياعىندا, جۇرت جاڭا جىلدىڭ ءازىر-مازىرىنە كىرىسىپ كەتكەن شاقتا قوسكول تۇرعىندارى قوس مەرەكەنىڭ كۋاگەرلەرى بولدى. سول كەزدە تۋرا سول قوسكولدە ارقادان شىققان پويىزدىڭ باتىستان باعىت العان قۇراممەن ءتۇيىسۋ سالتاناتى ءوتتى. قوسكولدىكتەر ەسىك قاققان جىلقى جىلىن بەرەكە باستاۋىنا بالادى سوندا. شۇكىر, سولاي بولدى دا. مەرەكەلىك احۋالدا قاۋىشقىن تەمىرجولشىلاردىڭ الدىندا ۇلكەن ىستەر تۇرعان بولاتىن. كەيدە تاۋەلسىزدىكتىڭ جەمىستەرىنەن گورى كەمىستەرىن تەز كورىپ جاتاتىنىمىز بار. ارينە, وكىنىشتى-اق. زەر سالىپ قاراعان ادام تاۋداي ءىس تىندىرىلىپ, قىرۋار جۇمىستىڭ باسى قايىرىلعانىن بايقار ەدى. شويىن جولدىڭ ىسكە قوسىلۋى جاسامىستارى جول قاتىناسىنان شارشاعان, جاستارى «ەكى قولعا ءبىر كۇرەك» تاپپاي سەندەلگەن قوسكول سياقتى اۋىلداردىڭ حالقى ءۇشىن «بورىكتى اسپانعا اتارداي-اق» وقيعا بولعانى راس. قوسكولدىكتەردىڭ ونى «عاسىر جاڭالىعى» دەپ اتاۋىنىڭ دا ءجونى بار. ال ەندى قانداي يگىلىگى بولدى دەگەنگە ويىسساق, بۇل تۇستا دا جانىڭدى جادىراتار جايلار جەتكىلىكتى.
بىرىنشىدەن, ەكونوميكالىق ءتيىمدىلىگى. قىتايدان ەۋروپاعا, پارسى شىعاناعىنا اقتاۋ پورتى ارقىلى جۇك جونەلتۋ نەمەسە اكەلۋ مەرزىمى جول فاكتورى ارقىلى الدەقايدا قىسقاردى. ەكىنشىدەن, ساعىم قۋعان دالاعا جان كىرىپ, ستانسا, رازەزد سياقتى بەكەتتەر ارقىلى ينفراقۇرىلىمدار تارتىلا باستادى. ءۇشىنشىدەن, ءبىر كەزدەرى قۇلازىپ قالعان اۋىلداردىڭ اجارى كىرە ءتۇستى. اۋىلدان كەتكەن «قاشقاق» بالالار ەلگە ورالىپ, تۋعان جەرگە تۋىن تىكتى. جاستار جۇمىس تاپتى.
«دالا ءتوسىن دۇرسىلدەتىپ كۇنىنە وتەتىن 20 شاقتى جۇك قۇرامدارى مەن كۇنارا جۇرەتىن جولاۋشىلار پويىزدارىنا 60-قا جۋىق جۇمىسكەر قىزمەت كورسەتەدى. بولاشاقتا تەمىر جول قارىم-قاتىناسى اياسىنىڭ كەڭەيۋىنە بايلانىستى تاعى 200-دەي ادام جۇمىسقا تارتىلاتىن بولادى. كەڭەيۋ دەگەنىمدە مەن بۇل پايىمدى كوكتەن الىپ وتىرعانىم جوق. تەمىر جول – مەملەكەت تاۋەلسىزدىگى, ەلدىڭ تەرريتوريالىق تۇتاستىعى, الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتى نىعايتۋداعى ماڭىزدى فاكتوردىڭ ءبىرى, دەگەن ەلباسى ەۋروپا, ودان ءارى مۇحيتتىڭ ارعى جاعىنا, پارسى شىعاناعى, اراب ەلدەرىنە جەتكىزەتىن تىكە جولىمىز وسى «جەزقازعان – بەينەۋ» ماگيسترالى بولاتىنىن تايعا تاڭبا باسقانداي ايتقان. راس, العاشقى كەزدە تەمىر جولدان تۇسىنىگى مول ماماندار رەسپۋبليكانىڭ ءار وڭىرىنەن تارتىلدى, جەرگىلىكتى ۇلاندار ولاردان ءۇيرەنىپ جاتىر, سوندىقتان اۋىل ازاماتتارىن باسشىلىق جۇمىستارعا تارتۋعا بەيىلمىز», – دەيدى قوسكول ستانساسىنىڭ باستىعى مۇرات تويىمبەكوۆ.
تويىمبەكوۆتىڭ ءوزى – شپالدىڭ ءۇستىمەن جۇگىرىپ, وعان سىڭگەن مايدى يىسكەپ ءوسكەن بالا. تەمىر جولدى عىلىم دەپ ءبىلىپ, ال كادرلاردى جەرگىلىكتى جەردەن تابۋدى ءجون دەپ ۇعاتىن ول اۋىلدىڭ «بالاعىنىڭ ءبيتى بار» جىگىتتەرىن ءتۇرلى سالا بويىنشا باسشىلىق جۇمىستارعا تارتۋعا جوعارى ۇلىقتارعا ۇسىنىسىن باتىل جەتكىزىپ ءجۇر. ءوزىنىڭ ورىنباسارلىعىنا قالدىباي ءجاناليندى, ءورت ءسوندىرۋ بولىمىنە مەدەت جانداربەكتى, ەلەكتر جەلىلەرىنە باعدات ءجاناليندى, پودستانساعا ارداق كوبەگەنوۆتى, كۇزەت ءبولىمىنە تەلىباي ىزدەنباەۆتى, جولاۋشىلار جانە مەيمانحانا مەڭگەرۋشىلىگىنە ەلميرا ءابىلوۆانى تارتۋى سونىڭ دالەلى.
بۇل تاۋەلسىزدىك بەرگەن سىيدىڭ ءبىر پاراسى عانا. مۇنداي يگىلىكتى كورىپ وتىرعان اۋىل-ايماقتار قانشاما؟! ءبىز تىلگە تيەك ەتىپ وتىرعان قوسكول ۇلىتاۋ اۋدانىنا قارايتىن بولسا, وسى «جەزقازعان – بەينەۋ» ماگيسترالى بويىندا عانا كۇنى كەشە ءتۇتىنى كولبەۋ تارتقان قارساقباي, بايقوڭىر, كوكتال سياقتى ەلدى مەكەندەر دە تاۋەلسىزدىك جەمىسىنىڭ شىرىنىن تاتىنعان ەلدى مەكەندەر.
ءيا, بۇل – ءسوزسىز تاۋەلسىزدىكتىڭ جەمىسى. ەل يگىلىگى ءۇشىن ءبىلىم-پاراساتى مەن قاجىر-قايراتىن قوسقان ەلباسىنىڭ, سونداي-اق مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن بۇلجىتپاي ورىنداعان ەل ازاماتتارىنىڭ ەرەن ەڭبەگى ەكەنى داۋسىز. تاۋەلسىز ەلدىڭ تۋى وسىلايشا كولكي جەلبىرەي بەرسە كەرەك!
ايتقادىر تىلەۋوۆ,
جۋرناليست
قاراعاندى وبلىسى
تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا باسى قايىرىلعان كوپتەگەن سالالارداعى يگى ىستەرمەن قاتار, ەلىمىزدە تەمىر جول ءوندىرىسى قارقىندى دامىدى. تەمىر جول – ەكونوميكانىڭ كۇرەتامىرى. وسى كەزەڭدە 151 شاقىرىمدىق «شار – وسكەمەن», 184 شاقىرىمدىق «اقسۋ – دەگەلەڭ», 146 شاقىرىمدىق «وزەن – تۇرىكمەنستان مەملەكەتتىك شەكاراسى», 293 شاقىرىمدىق «جەتىگەن – قورعاس», 402 شاقىرىمدىق «التىنسارين – حرومتاۋ», 212 شاقىرىمدىق «ارقالىق – شۇباركول», 988 شاقىرىمدىق «جەزقازعان – بەينەۋ» تەمىر جولدارى سالىنىپ ىسكە قوسىلدى. سونىڭ ەڭ ءىرىسى «جەزقازعان – بەينەۋ» ماگيسترالى بولسا, بۇگىنگى اڭگىمەمىز ونىڭ ءبىر تەلىمى – ەل ىشىندە قاراقۇم دەپ اتالاتىن قوسكول تۋرالى بولماق.
قوسكول – ۇلىتاۋ اۋدانىنداعى ءىرى ەلدى مەكەننىڭ ءبىرى. كەڭەستىك كەزەڭدە «ساتباەۆ سوۆحوزى» دەگەن اتپەن قوي ءوسىرۋدىڭ ۇلگىلى شارۋاشىلىعى رەتىندە داڭقى شىققان. سول ەلدىڭ ۇلانى, بەلگىلى قالامگەر ءجۇرسىن ەرماننىڭ ءبىر ەسسەسىندە: «مەنىڭ اۋىلىم جەردىڭ تۇبىندە. ونىڭ ار جاعىندا جەر جوق سياقتى. سولاي ەكەن دەپ اۋىلىڭا بارماي تۇرا الاسىڭ با؟» دەيتىن ساتباەۆىڭىز – قوسكولىڭىز سول. جەزقازعانمەن اراسى 300 شاقىرىمنان اسادى. ۇشقان قۇستىڭ قاناتى تالادى. ال جولاۋشىلار... كەشەگى كۇنگە دەيىن كۇشى بار, كولىگى مىقتىلار عانا بۇل اۋىلعا بارىپ-كەلىپ قاتىناس ورناتىپ ءجۇردى. بۇگىنگە دەيىن 8 قىزمەتكەرى بار اۋىل اكىمدىگى, 88 وقۋشى جانە ونىڭ جانىنداعى شاعىن ورتالىقتا تاربيەلەنۋشى 32 ءبۇلدىرشىن بار مەكتەپ پەن ونىڭ قىزمەتكەرلەرى, اكىمشىلىك قۇرامىنا كىرەتىن مەديتسينالىق پۋنكت, الاساپىران كەزدىڭ وزىندە تۋىن جىقپاي قالعان, قايتا اۋىلدىڭ جۇماعالي كەنجالين, ءشايزات تىلەۋوۆا سياقتى بەلسەندىلەرىنىڭ ارقاسىندا تۇلەي تۇسكەن مادەنيەت ورتالىعى وسى كۇنگە دەيىن ءار وتباسىنىڭ ناپاقاسىن ايىرار دەمەۋى بولىپ كەلگەنى شىندىق. بۇل مەكەمەلەردە جۇمىسقا جارامدى ادامى بار ءار اۋلەتتەن كەم دەگەندە ءبىر جان ەڭبەك ەتىپ, اقى الاتىن. بۇل كوپپەن بىردەي قوسكولدىڭ دە ۋىعى قيسايىپ, جەل وتىندە قالعان كەزىندە ەداۋىر سۇيەۋ ەدى.
شۇكىر, اۋىلدىڭ يمانعا شاقىراتىن مەشىتى دە بار. ون شاقتى جىل بۇرىن تۇرعىزىلعان اللانىڭ جەردەگى ۇيىنە ءدىني ساۋاتى بار ەلۋباي دەگەن ءىنىمىز يە بولدى. الاتاڭمەن تۇرىپ, كۇندەلىكتى ەرتەسىن ازان شاقىرتىپ قويادى. اۋىلدىڭ ەكونوميكاسى دا, نەگىزگى كۇنكورىسى دە – مال. ونىڭ قۇنىن تۇسىرمەي تۇرعان ءبۇگىنگى فەرمەرلەر. شارۋانىڭ ىعىن تاپقان عالىم ءابىلوۆ, ابدول جانالين, تالعات پەن قانات قايراتوۆتار, الپىس جامەكەەۆ, قوجامۇرات ەسەنوۆ, ايازبي ءزابيدينوۆ, سەرىك تۇسىپبەكوۆ, ت.ب سياقتى 48 اۋىل ازاماتى بۇگىندە جالىنان ۇستاتپايتىن شارۋالار. اتا-باباسىنان قالعان كاسىپ قوي, اۋىلىنان ءابىلقاس سىزدىقوۆ سياقتى سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى شىققان ولار مال باعۋدى بىرەۋگە ۇيرەتپەسە, وزدەرىنە ۇيرەتۋدى قاجەتسىنبەيدى.
ءبارى جاقسى-اۋ! بۇل جىگىتتەرگە ءوتكەن جىلدارى سول ونىمدەرىن وتكىزەر رىنوك قيىنعا سوققانى بار. قۇمنىڭ دالادا جايىلىپ وسكەن مالدارىنا سۇرانىس كوپ بولعانىمەن, ونى ساتباەۆ پەن جەزقازعان قالالارىنا جەتكىزۋ ءبىر قيامەت. جول سىرىنا قانىق بولسا دا, الگى جىگىتتەردىڭ جۇك كولىكتەرى بارلارى جاۋىن-شاشىنعا قاراماي تاۋەكەل عىپ ساپارعا شىعىپ-اق كەتەدى. قىستا اپتالاپ ۇلي سوعاتىن بوراندى كۇندەرى جول ازابىن تالاي تارتقاندار بۇلار. مايتوبەنىڭ بورانىن وندا بارعاندار بىلەدى. وعان تاپ بولدىڭ با, نە اپتالاپ جاتاسىڭ, نە بولماسا قارساقبايدان جول ارشيتىن تەحنيكا كۇتەسىڭ. ال ونىڭ قاشان كەلەرى جاراتقانعا عانا ءمالىم.
كۇن قاشان اشىلادى ەكەن, دەپ جاتا بەرسىن بە؟ تاۋەكەل دەگەنىڭىز سودان شىعادى. ولار كۇنى كەشەگە دەيىن تەمىر جول بويىندا ورنالاسقان اعايىندارعا «قىزىعا دا قىزعانا» قاراپ كەلدى. جەزقازعاننىڭ ارعى بەتىندەگى «ارىپتەستەرىنىڭ» ارەكەتتەرىن كورىپ تە, ەستىپ تە ءجۇر. تۇندە پويىزعا سىرەستىرە ەت ارتىپ الاتىن ولار تاڭەرتەڭ جەزقازعان بازارىنا ونىمدەرىن تەڭ-تەڭ عىپ جەتكىزىپ, تۇسكەن تابىستى قالتاعا باسىپ كەشكە كەلگەن كولىگىمەن كەرى قايتادى. بۇل – ەرتەڭ تاعى كەلەدى دەگەن ءسوز. ەكونوميكالىق پايىمىنا ءۇڭىلىپ, قاراپايىم شوتقا سالعاندا فەرمەر سۇبەلى ەكى ءىرى قارا اكەلدى دەسەك, ونىڭ بىرەۋىن ورتا ەسەپپەن 300 مىڭ تەڭگەگە وتكىزگەندە ءبىر ساپاردا تازا 530-540 مىڭ تەڭگەنى ولجالاپ كەتىپ وتىرادى ەكەن.
ال قاراقۇمدىق جىگىتتەردىڭ كورگەنى الگىندە ايتقانىمىزداي, قىپ-قىزىل بەينەت. جاراتقان جار بولىپ, ول ماسەلەنىڭ دە ءتۇيىنى تارقايتىن كەز كەلگەن سياقتى. قوسكولدىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىندا سونادايدان قىز جىبەكتىڭ كوشىندەي كورىنەتىن قازىرگى زامان ۇلگىسىمەن سالىنىپ جاتقان اقشاڭقان ۇيلەر تىزبەكتەلگەن تەمىر جول ستانساسى سونىڭ حابارشىسى. قاراقۇمدىق, بايقوڭىرلىق ازاماتتار اسىل ارماندارىنىڭ ورىندالۋىن وسى «جەزقازعان – بەينەۋ» تەمىر جولىمەن بايلانىستىرىپ وتىر. بۇل جوبانى ۇسىنىپ, سونىڭ دىتتەگەن جەرىنە جەتىپ, باياندى بولۋىنا ۇلكەن ءمان بەرىپ, قاتاڭ باقىلاۋىندا ۇستاپ وتىرعان مەملەكەت باسشىسىنا ولاردىڭ ايتار العىسى ايرىقشا. كەڭەس وداعى كەزىندە سالىنعان بام-مەن شەندەستىرىلىپ جۇرگەن عاسىر جوبالارىنىڭ قاتارىنا جاتقىزىلاتىن «جەزقازعان – بەينەۋ» ماگيسترالى اكەلەتىن شاپاعاتتىڭ مول بولاتىنىنا ولار قازىردىڭ وزىندە سەنىمدى. كوكتەن تىلەگەنى جەردەن تابىلعانداي. 1200 شاقىرىمعا سوزىلعان بۇل بولات جول قاراقۇمدىق جىگىتتەردىڭ ءونىم وتكىزۋ رىنوگى اياسىن ايتارلىقتاي كەڭەيتكەنى كوزى قارىقتى ادامعا كورىنىپ-اق تۇر. انا شەتى ماڭعىستاۋدىڭ بەينەۋى بولسا, بەرگىسى – جەزقازعان. ارادا 22 ءىرى ستانسا مەن سانداعان رازەز بار كورىنەدى. ونىڭ ىشىندە سەكسەۋىل, شالقار, بەينەۋ سياقتى قالالار مەن ءىرى كەنتتەردىڭ ءجونى بولەك. بۇلاردىڭ ءبارى جىبەك جولى ءداستۇرىن قايتالايتىن بەينەبىر قان بازارداي بەكەتتەر عوي.
اۋىل ۇستىنەن وتەتىن تەمىر جول سالىنادى ەكەن دەگەن سىبىس شىققان العاشقى كەزدەرى ءاپسات كوكەمىزدىڭ ۇيىندەگى مارقۇم دانياحان جەڭگەمىزدىڭ: «ءادىرام قالعىر ول قاشان بولادى دەيسىڭ, كورەمىز بە, كورمەيمىز بە؟» دەپ ەرنىن سىلپ ەتكىزىپ مايىن شايقاپ, قۇرتىن قايناتىپ وتىرا بەرەتىن تۇس كەشە عانا ەدى. بۇگىندەرى سول دانياحاننىڭ كەلىندەرى جايلى ۆاگونمەن تەربەلىپ بارا جاتىپ, ەنەلەرىنىڭ سوزدەرىن ەسكە الىپ, راحاتتانا ك ۇلىپ الادى. بولايىن دەسە «كورگەن تۇستەي ەكەن عوي!». ءسويتىپ, ەندى اۋىل ازاماتتارى اقادال مالىن ۇيرەنشىكتى كەنشىلەر مەن مەتاللۋرگتەر قالالارىنا تاسۋمەن شەكتەلمەي, وڭتۇستىك جانە باتىس ايماقتارعا شىعارۋىنا دا كوكجيەك اشىلدى. قۇم مالىنىڭ ەتى مەن ءسۇتى, قىمىزىنا باتىس پەن وڭتۇستىكتەگى اعايىنداردىڭ اڭسارى اۋاتىنىنا كىم ءشۇبا كەلتىرەدى؟!
اۋىلدىڭ ءدال بۇگىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ باعىتىنداعى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى. اۋىل مەدپۋنكتى مەن ەكى مەديتسينا مامانى كوپ قايىرىمعا كەلە قويماسى انىق. ءوزى دارىگەر, ءوزى مەيىربيكە, ءوزى فەلدشەر جۇمىسىن قاباتتاستىرا اتقارىپ جۇرگەن ماعريپا اپپازوۆانىڭ «باسى اۋىرىپ, بالتىرى سىزداعاندارعا» دەمەۋ بولارلىق تەحنيكالىق مۇمكىندىگى دە شامالى. سوندىقتان سىرقاتتاردى العاشقى كومەك كورسەتىپ, وزدەرى باعىنىسىندا تۇرعان قارساقباي كەنتىندەگى اۋرۋحاناعا ول ودان ءارى جەزقازعان مەن ساتباەۆ قالالارىنداعى ەمدەۋ ورىندارىنا جىبەرۋىنە تۋرا كەلەدى. «ءبىز ءۇشىن كۇندە سايىن دالانىڭ اپشىسىن قۋىرىپ ءوتىپ جاتقان وتاربا تەڭدەسسىز كولىك بولىپ تۇر. اۋىر ناۋقاستاردى شوقالاق جولدارمەن شايقالتىپ اپارۋدىڭ قانداي ازاپ ەكەنىن سەزەتىن شىعارسىزدار؟ مىناۋ راحات بولدى!» دەگەن اق بەشپەتتى ابزال جان قۋانىشىن جاسىرا الماعان.
ءسوزىمىز اسىلىق بولماسىن, ءبىزدىڭ اۋىل تويشىل. شاتتىقتىڭ نەشەمە ءتۇرىن شىرايلاندىرىپ وتكىزەدى. بۇرىن تويدى اۋىلدا جاساپ, قوناقتى قالادان شاقىراتىن قوسكولدىكتەر قازىر شاپكىسىن زامانىنا قاراي كيىپ, ءداستۇردى وزگەرتكەن. وزدەرى اۋىلدا تۇرسا دا, اۋىلداستارىنا بيلەتتى قالا مەيرامحانالارىنىڭ ءبىرىنىڭ اتىن كورسەتىپ تاراتاتىن بولعان. بالكىم, ونىڭ دا ءوز قيسىنى بار شىعار؟.. بۇل جەردە اڭگىمە توي جاساۋ داستۇرىنە ءمىن ايتۋ ەمەس, ماسەلەنىڭ وڭ شەشىلۋىندە بولىپ تۇر. توي يەسى دە, تويشىل قاۋىم دا بۇرىنعىداي كولىك ىزدەپ, «بىرەۋدىڭ ارتىن سالماقتامايتىنىندا». قازالى بولىپ, قارا جامىلىپ وتىرعان ءۇيدىڭ قايعىسىن بولىسۋگە اسىققان اعايىننىڭ دا كولىكتەن باس اۋىرپايتىنى قۋانتادى. وعان دا مىنا كۇندە قاتىنايتىن پويىز قول. اتا-باباسىنىڭ باسىنا بارىپ, تاعزىم ەتەتىندەر دە كوپ. ويتكەنى, سول جەردە تۋىپ-ءوسىپ كەيىن قالا ادامى بولىپ كەتكەندەر باسقاسى باسقا, وسى ءبىر شارتتى ەستەن ەش شىعارعان ەمەس.
اۋىلدان بەرەكە كەتە باستاعان الاقۇيىن زاماندا اۋىلىن قيماي, ارتىنا قارايلاي-قارايلاي ءوندىرىستى جەرلەرگە بەت بۇرعاندار تۋعان جەرگە قايتىپ جاتىر ەكەن, دەپ ەستيمىز. بۇل – جاقسىلىقتىڭ نىشانى, ارينە! وعان سەبەپ بولىپ وتىرعان تاعى دا سول – تەمىر جولدىڭ كەلۋى. ومىرىندە پويىز گۋدوگىن ەستىمەگەن وسى اۋىل ءۇشىن بۇل دابىل قازىر سۇيىكتى سيمفونياداي بولىپ بارادى. اۋىلدىڭ بۇگىنگى اقساقالى, ۇنەمى جول ۇستىندەگى ساپار قايرات ۇلى: «بوزالاڭ كۇندەر بولعانىمەن, قانداي قيىن كەزدە دە اۋىلىمىزدان بەرەكە كەتە قويعان جوق. ەستى بالالار ەرەندىگىن كورسەتتى. قيىندىققا قارسى تۇردى. قاراقۇمنىڭ قۇتىن قاشىرمادى. قازىر ەڭسە كوتەرىلدى. ەلباسىنىڭ كورەگەندىگىمەن كوسىلە تارتىلىپ جاتقان «جەزقازعان – بەينەۋ» بولات جولى بەرەكەنىڭ وتىن الاۋلاتا ءتۇستى», – دەيدى.
قاراقۇمىم, قارادىرىم, قۇيعانىم... – دەپ جىرلاعان, وسى جەردە تابانىن تاسقا ءتىلدىرىپ وسكەن جۋرناليست-اقىن كوبەيسىن ەڭسەباەۆ: «بۇل – تاۋەلسىزدىكتىڭ جەمىسى. ەلباسىمىز ۇستانعان سىندارلى ساياساتتىڭ كورىنىسى. ەل قامىن جەگەن ادامنىڭ ءىسى. ايتپەسە, قۇلان عانا جورتقان سايىن دالا ۇستىمەن قارا جەردى سولقىلداتىپ پويىزدار جۇيتكيدى دەگەن وي ءۇش ۇيىقتاساق تۇسىمىزگە كىردى مە؟ ەكونوميكانىڭ كۇرەتامىرى – تەمىر جول! – دەپ بەكەر ايتىلماعان عوي. بۇل قادام اۋىل ازاماتتارىنىڭ جەكە شارۋاشىلىقتارى ارقىلى ۇلكەن ەكونوميكاعا بەلسەنە ارالاسقانىن اڭعارتسا كەرەك. ارتى باياندى بولعاي!» – دەگەن اق تىلەگىن ارناۋمەن كەلەدى.
«جەزقازعان – بەينەۋ» – عاسىرلىق جوبا دەگەنگە ابدەن لايىق اتاۋ. ول ءبۇگىننىڭ وزىندە حالىقتىڭ العىسىن الىپ وتىر. ستانسالار مەن رازەزدەردە ينفراقۇرىلىمدار ساتىمەن سالىنۋدا. ەندى توڭازىتقىش ۆاگوندار تىركەلسە دەگەن ارمان بار. شەتەلدەردە مۇنداي تاجىريبە بار كورىنەدى. سوندا كوپ تۇيىندەر شەشىلەر ەدى. تەمىر جول سالۋ بارىسىندا ب ۇلىنگەن بۇرىنعى دالا جولىنىڭ ورنىنا ەندى ساپالى تاس جول سالىنسا دەگەن دە تىلەك بار», – دەپ حالىق ءوتىنىشىن ايتقان, ۇزاق جىل اۋىلدىڭ باسشىلىق قىزمەتتەرىندە بولعان دوسكەن تۇسىپبەكوۆ اقساقال دا ايتۋعا عانا وڭاي وسى جوبانى تاباندىلىقپەن ىسكە قوسقان مەملەكەت باسشىسىنا دەگەن ريزالىعىن تەجەپ قالا المادى.
كىمدى سوزگە تارتساڭ دا, اۋىل بولاشاعى جايلى اڭگىمەنىڭ ءبارى تەمىر جولعا – «جەزقازعان – بەينەۋ» ماگيسترالىنا يەك ارتىپ وتىرادى. ولاي بولسا, تاۋەلسىزدىكتىڭ ءىرى جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى – وسى جوبانىڭ ءبىر پۇشپاعى دالاسىن تۇلپار تۇياعى تاپتاپ, مىڭعىرعان مال ءوسىپ, ءتول جامىراعان قۇتتى جەرگە جاقسىلىقتىڭ لەبى بولىپ كەلگەن تەمىر جول تۋرالى, ونىڭ كەلەشەگى جايلى از-كەم اڭگىمە ساباقتاساق ابەستىك بولماس.
سونىمەن, 2013 جىلدىڭ اياعىندا, جۇرت جاڭا جىلدىڭ ءازىر-مازىرىنە كىرىسىپ كەتكەن شاقتا قوسكول تۇرعىندارى قوس مەرەكەنىڭ كۋاگەرلەرى بولدى. سول كەزدە تۋرا سول قوسكولدە ارقادان شىققان پويىزدىڭ باتىستان باعىت العان قۇراممەن ءتۇيىسۋ سالتاناتى ءوتتى. قوسكولدىكتەر ەسىك قاققان جىلقى جىلىن بەرەكە باستاۋىنا بالادى سوندا. شۇكىر, سولاي بولدى دا. مەرەكەلىك احۋالدا قاۋىشقىن تەمىرجولشىلاردىڭ الدىندا ۇلكەن ىستەر تۇرعان بولاتىن. كەيدە تاۋەلسىزدىكتىڭ جەمىستەرىنەن گورى كەمىستەرىن تەز كورىپ جاتاتىنىمىز بار. ارينە, وكىنىشتى-اق. زەر سالىپ قاراعان ادام تاۋداي ءىس تىندىرىلىپ, قىرۋار جۇمىستىڭ باسى قايىرىلعانىن بايقار ەدى. شويىن جولدىڭ ىسكە قوسىلۋى جاسامىستارى جول قاتىناسىنان شارشاعان, جاستارى «ەكى قولعا ءبىر كۇرەك» تاپپاي سەندەلگەن قوسكول سياقتى اۋىلداردىڭ حالقى ءۇشىن «بورىكتى اسپانعا اتارداي-اق» وقيعا بولعانى راس. قوسكولدىكتەردىڭ ونى «عاسىر جاڭالىعى» دەپ اتاۋىنىڭ دا ءجونى بار. ال ەندى قانداي يگىلىگى بولدى دەگەنگە ويىسساق, بۇل تۇستا دا جانىڭدى جادىراتار جايلار جەتكىلىكتى.
بىرىنشىدەن, ەكونوميكالىق ءتيىمدىلىگى. قىتايدان ەۋروپاعا, پارسى شىعاناعىنا اقتاۋ پورتى ارقىلى جۇك جونەلتۋ نەمەسە اكەلۋ مەرزىمى جول فاكتورى ارقىلى الدەقايدا قىسقاردى. ەكىنشىدەن, ساعىم قۋعان دالاعا جان كىرىپ, ستانسا, رازەزد سياقتى بەكەتتەر ارقىلى ينفراقۇرىلىمدار تارتىلا باستادى. ءۇشىنشىدەن, ءبىر كەزدەرى قۇلازىپ قالعان اۋىلداردىڭ اجارى كىرە ءتۇستى. اۋىلدان كەتكەن «قاشقاق» بالالار ەلگە ورالىپ, تۋعان جەرگە تۋىن تىكتى. جاستار جۇمىس تاپتى.
«دالا ءتوسىن دۇرسىلدەتىپ كۇنىنە وتەتىن 20 شاقتى جۇك قۇرامدارى مەن كۇنارا جۇرەتىن جولاۋشىلار پويىزدارىنا 60-قا جۋىق جۇمىسكەر قىزمەت كورسەتەدى. بولاشاقتا تەمىر جول قارىم-قاتىناسى اياسىنىڭ كەڭەيۋىنە بايلانىستى تاعى 200-دەي ادام جۇمىسقا تارتىلاتىن بولادى. كەڭەيۋ دەگەنىمدە مەن بۇل پايىمدى كوكتەن الىپ وتىرعانىم جوق. تەمىر جول – مەملەكەت تاۋەلسىزدىگى, ەلدىڭ تەرريتوريالىق تۇتاستىعى, الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتى نىعايتۋداعى ماڭىزدى فاكتوردىڭ ءبىرى, دەگەن ەلباسى ەۋروپا, ودان ءارى مۇحيتتىڭ ارعى جاعىنا, پارسى شىعاناعى, اراب ەلدەرىنە جەتكىزەتىن تىكە جولىمىز وسى «جەزقازعان – بەينەۋ» ماگيسترالى بولاتىنىن تايعا تاڭبا باسقانداي ايتقان. راس, العاشقى كەزدە تەمىر جولدان تۇسىنىگى مول ماماندار رەسپۋبليكانىڭ ءار وڭىرىنەن تارتىلدى, جەرگىلىكتى ۇلاندار ولاردان ءۇيرەنىپ جاتىر, سوندىقتان اۋىل ازاماتتارىن باسشىلىق جۇمىستارعا تارتۋعا بەيىلمىز», – دەيدى قوسكول ستانساسىنىڭ باستىعى مۇرات تويىمبەكوۆ.
تويىمبەكوۆتىڭ ءوزى – شپالدىڭ ءۇستىمەن جۇگىرىپ, وعان سىڭگەن مايدى يىسكەپ ءوسكەن بالا. تەمىر جولدى عىلىم دەپ ءبىلىپ, ال كادرلاردى جەرگىلىكتى جەردەن تابۋدى ءجون دەپ ۇعاتىن ول اۋىلدىڭ «بالاعىنىڭ ءبيتى بار» جىگىتتەرىن ءتۇرلى سالا بويىنشا باسشىلىق جۇمىستارعا تارتۋعا جوعارى ۇلىقتارعا ۇسىنىسىن باتىل جەتكىزىپ ءجۇر. ءوزىنىڭ ورىنباسارلىعىنا قالدىباي ءجاناليندى, ءورت ءسوندىرۋ بولىمىنە مەدەت جانداربەكتى, ەلەكتر جەلىلەرىنە باعدات ءجاناليندى, پودستانساعا ارداق كوبەگەنوۆتى, كۇزەت ءبولىمىنە تەلىباي ىزدەنباەۆتى, جولاۋشىلار جانە مەيمانحانا مەڭگەرۋشىلىگىنە ەلميرا ءابىلوۆانى تارتۋى سونىڭ دالەلى.
بۇل تاۋەلسىزدىك بەرگەن سىيدىڭ ءبىر پاراسى عانا. مۇنداي يگىلىكتى كورىپ وتىرعان اۋىل-ايماقتار قانشاما؟! ءبىز تىلگە تيەك ەتىپ وتىرعان قوسكول ۇلىتاۋ اۋدانىنا قارايتىن بولسا, وسى «جەزقازعان – بەينەۋ» ماگيسترالى بويىندا عانا كۇنى كەشە ءتۇتىنى كولبەۋ تارتقان قارساقباي, بايقوڭىر, كوكتال سياقتى ەلدى مەكەندەر دە تاۋەلسىزدىك جەمىسىنىڭ شىرىنىن تاتىنعان ەلدى مەكەندەر.
ءيا, بۇل – ءسوزسىز تاۋەلسىزدىكتىڭ جەمىسى. ەل يگىلىگى ءۇشىن ءبىلىم-پاراساتى مەن قاجىر-قايراتىن قوسقان ەلباسىنىڭ, سونداي-اق مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن بۇلجىتپاي ورىنداعان ەل ازاماتتارىنىڭ ەرەن ەڭبەگى ەكەنى داۋسىز. تاۋەلسىز ەلدىڭ تۋى وسىلايشا كولكي جەلبىرەي بەرسە كەرەك!
ايتقادىر تىلەۋوۆ,
جۋرناليست
قاراعاندى وبلىسى
قانتقا تاۋەلدىلىك: تاتتىدەن باس تارتقاندا اعزادا قانداي وزگەرىستەر بولادى؟
ءونىم • بۇگىن, 16:15
قازاقشا كونتەنت نەگە ترەندكە سيرەك شىعادى: ماسەلە تىلدە مە, فورماتتا ما؟
قوعام • بۇگىن, 16:01
الەم • بۇگىن, 15:52
اقتوبەدەگى «اقىلدى» وتكەل: NAZAR تەحنولوگياسى جاياۋ جۇرگىنشىلەردى قالاي قورعايدى؟
قوعام • بۇگىن, 15:45
TikTok داۋىرىندەگى جۋرناليستيكا: قىسقا ۆيدەو قوعامعا نە بەرىپ جاتىر؟
تەحنولوگيا • بۇگىن, 15:41
ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىگىندە ورىك گۇلدەدى
اۋا رايى • بۇگىن, 15:30
اقش وزگە عالامشارلىقتار تۋرالى قۇپيا قۇجاتتاردى جاريالاۋى مۇمكىن
الەم • بۇگىن, 15:24
نيۋ-يورك قالىڭ قاردىڭ قۇرساۋىندا قالدى
الەم • بۇگىن, 15:13
2 ناۋرىزدان باستاپ «وتباسى بانك» ءۇي كەزەگىندەگىلەرگە ارنالعان تالاپتاردى وزگەرتەدى
قوعام • بۇگىن, 15:07
مەملەكەت باسشىسى ەستونيا پرەزيدەنتىن تاۋەلسىزدىك كۇنىمەن قۇتتىقتادى
پرەزيدەنت • بۇگىن, 15:05
جازۋشىلار مەن ونەر يەلەرى جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن قولدادى
اتا زاڭ • بۇگىن, 14:57
ميلان-كورتينا وليمپياداسىنا قاتىسقان وتانداستارىمىز ەلگە ورالدى
قىسقى سپورت • بۇگىن, 14:39
الماتىدا حالىقارالىق دەڭگەيدەگى تاۋ-شاڭعى كۋرورتى ىسكە قوسىلماق
وليمپيادا • بۇگىن, 14:32
وقۋشىلار ناۋرىزدا 11 كۇن دەمالادى
ءبىلىم • بۇگىن, 14:20
ماڭعىستاۋ وبلىستىق كىتاپحاناسىنىڭ ۇجىمى جاڭا كونستيتۋتسياعا قولداۋ ءبىلدىردى
ايماقتار • بۇگىن, 14:03