دەپۋتاتتار وڭىرلەرگە شىعادى

كەشە پارلامەنت ماجىلىسىندە «نۇر وتان» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسى بولدى. وندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسى تۋرالى» جانە «نۇرلى جەر» تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن سالۋ باعدارلاماسى تۋرالى» ماسەلەلەر تالقىلاندى. وتىرىسقا ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارلارى ۆلاديمير بوجكو مەن گۇلميرا يسىمباەۆا قاتىسىپ, سوڭعى­سى جينالىستى جۇرگىزىپ وتىر­دى. «وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, مەم­­لەكەت باسشىسى اعىمداعى جىل­دىڭ قىركۇيەك ايىندا وتكەن ۇكى­مەت­تىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا حالىق­تى جۇمىسپەن قامتۋ, جاپپاي كاسىپكەرلىك ماسەلەسىن ۇكىمەت جۇ­مى­سىنىڭ باستى باعىتىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتىپ, ءتيىستى باعدارلامالاردى ودان ءارى دامىتۋدى تاپسىرعان بولاتىن. سونىمەن قاتار, مەملەكەت باس­شى­سى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن دامى­تۋ ماسەلەسىنە باسا كوڭىل ءبولىپ, ۇكى­مەتكە بىرىڭعاي «نۇرلى جەر» تۇر­عىن ءۇي قۇرىلىسى باعدار­لاما­سىن ازىرلەۋگە تاپسىرما بەردى. ودان بەرى ۇكىمەت ءبىرشاما جۇمىس­تار اتقاردى. 23 جەلتوقساندا ءوت­كەن ۇكىمەت ماجىلىسىندە وسى باعدار­لامالار تالقىلاندى. بۇگىن ءبىز وسى باعدارلامالاردىڭ ءمانى, ماعىنا­سى تۋرالى جان-جاقتى اقپارات الۋ ءۇشىن جانە ونى سايلاۋشىلارمەن كەز­دەسۋ بارىسىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمى­سى­نا پايدالانۋ ءۇشىن ءتيىستى مينيستر­­لىك­تەر­دىڭ وكىلدەرىن شاقىرىپ وتىرمىز», – دەدى ءماجىلىس توراعاسى­نىڭ ورىنباسارى گ.يسىمباەۆا ءوزى­نىڭ سوزىندە. ەلباسى تاپسىرماسى­نا سايكەس دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ, ۇلتتىق ەكونوميكا, ءبىلىم جانە عىلىم, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىكتەرى «اتامەكەن» پالاتاسىمەن بىرلەسە وتىرىپ, ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسىن دايارلاعان. بۇل باعدارلاما ۇكىمەت وتىرىسىندا قابىلداندى. فراكتسيا وتىرىسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ءبىرجان نۇرىمبەتوۆ اتالعان باعدارلامانى جاقىندا وڭىرلەرگە شىعاتىن ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنا تاراتىپ ايتىپ بەردى. ۆيتسە-ءمينيستردىڭ بايان­­داۋىن­شا, جاڭا باعدارلاما­نىڭ نەگىزگى ماقساتى – حالىقتى ءناتي­جەلى جۇ­مىسپەن قامتۋ. بۇل ماقسات كەلەسى ءۇش باعىت بويىنشا جۇزەگە اساتىن بولادى: بىرىنشىدەن, قا­جەت­تى ماماندىقتار جانە كاسىپكەرلىك ماماندىقتار بويىنشا جاپپاي وقىتۋ; ەكىنشىدەن, كاسىپكەرلىك­تىڭ دامۋىنا جاپپاي جاعداي جا­ساۋ; ۇشىنشىدەن, ەڭبەك نارىعىن دامىتۋ. باعدارلاما كەلەسى توپتاردى قامتيدى – جاستارى 15-45 ارا­لىعىندا, ايلىق تابىسى 60 مىڭ تەڭگەدەن اسپايتىن ءوزىن ءوزى قامتىعان, جۇمىسسىز جۇرگەن جانە كاسىبي ماماندىعى جوق باس­قا دا ازاماتتار. وسى توپتارعا 550 مىڭ ادام كىرەدى, ولاردىڭ 84%-ى اۋىل­دىق جەردە تۇرادى. باع­دار­­­لا­مانىڭ نەگىزگى ەرەكشەلىگى – قاجەت ماماندىقتار بويىنشا جاپ­پاي وقىتۋ ۇيىمداستىرىپ, ازا­مات­تارىمىزدىڭ ءوز بەتى­مەن جۇمىس تابۋىنا نەمەسە ءوز ءىسىن اشۋى­نا كومەكتەسۋ. باياندا­ماشى جاڭا باعدارلامانىڭ قازىرگى «جۇ­مىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسىنان ايىرماشى­­لى­عى «ءبىز ازاماتتارىمىزدى جۇ­مىس بەرۋ­شىلەردىڭ تاپسىرىستارى بو­يىنشا وقىتىپ الىپ, سودان سوڭ وقىپ العانداردى سول جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ جۇمىسقا ورنا­لاس­­تىرۋىن كوزدەدىك. ال ازامات­تارى­مىزدىڭ جۇمىسقا ءساتتى ورنالاسۋىنا وقىتۋ ارقىلى ولاردىڭ نارىقتا قاجەتتى ماماندىق پەن شەبەرلىك العاندارى سەبەپ بولادى دەپ ەسەپتەيمىز», – دەدى. باعدارلامانىڭ ءۇشىنشى باعىتى بويىنشا «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» ارقىلى ىسكە اساتىن جاستاردى, ايەلدەردى, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ, الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ, جاستار پراكتيكاسىن ۇيىمداستىرۋ سياقتى ءىس­-ارەكەتتەر اتقارىلاتىن بولادى. ازاماتتاردى جۇمىسقا ورنالاس­تىرۋعا جاردەمدەسۋ «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» ارقىلى جۇزە­گە اساتىن بولادى. قاجەت بول­عان جاعدايدا ۇمىتكەرلەر باعدار­لامانىڭ ءبىرىنشى باعىتى بويىنشا وقىتۋعا جىبەرىلەدى. ۆيتسە-مينيستر «باعدارلاما اياسىندا ەڭبەك رەسۋرستارى ارتىق وڭىرلەردەن ۇكىمەت بەلگىلەگەن وڭىرلەرگە قونىس اۋدارۋ دا جۇزەگە اسادى. كوشەتىن وڭىرلەر رەتىندە الماتى, جامبىل, ماڭعىستاۋ, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارى بەل­گىلەنگەن. باراتىن وڭىرلەر شىعىس قازاقستان, سولتۇستىك قازاق­ستان, قوستاناي, پاۆلودار وبلىستارى. قونىس اۋداراتىندارعا مەملە­كەت تاراپىنان جول قاراجاتىن جابا­­تىن سۋبسيديا تولەنەدى. وسى باعدار­لا­ما بارىسىندا ازاماتتارعا جۇمىس تابۋ ءۇشىن, ال جۇمىس بەرۋشى­لەر­گە جۇمىسكەرلەر تاۋىپ بەرۋ ءۇشىن بىرىڭعاي ەلەكتروندى ەڭبەك بير­­جاسى قۇرىلادى. بۇل جۇيەگە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اقپا­رات جۇيەلەرى, جەكە جۇمىسقا ورنا­لاس­تىرۋ اگەنتتىكتەرىنىڭ مالىمەت­ت­ەر بازاسى جانە بارلىق جۇمىس­پەن قامتۋ ورتالىقتارى قوسىلاتىن بولادى. باعدارلاما 94 مىڭ ادامدى قامتىپ, وسى ماقساتقا 25 ملرد تەڭگە بولىنەتىنى كۇتىلۋدە. جاڭا باعدارلاما ارقىلى 500 مىڭداي جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلىپ, ءوزىن ءوزى قامتىعانداردىڭ تابىستارى 36%-عا ۇلعايىپ, ال ىشكى جالپى ءونىم 0,8%-عا وسەدى دەگەن ءۇمىت بار» – دەدى. وتىرىستا قارالعان ەكىن­شى ءما­سەلە – «نۇرلى جەر» تۇر­عىن ءۇي قۇ­رى­­لىسىن سالۋ باعدار­لا­ما­سى تۋرالى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى­نىڭ ورىنباسارى ايدار اريفحانوۆ بايانداپ بەر­دى. مينيسترلىكتىڭ قۇرى­لىس ءىسى, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋا­شىلىق جانە جەر رەسۋرس­تارىن باسقارۋ كوميتەتىنىڭ ءتور­اعا­سى مار­حابات جايىمبەتوۆ دەپۋ­تات­تار­دىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەر­دى. ەكى تاقىرىپ تا فراكتسيا مۇشە­لەرى ارا­سىندا قىزۋ تالقىلانىپ, وعان و.وك­سىكباەۆ, ش.وتەمىسوۆ, ن.سا­بيليانوۆ, گ.قاراعۇسوۆا, م.قاز­بەكوۆا, ب.حامەنوۆا, ب.سماعۇل, ك.ابساتيروۆ, م.ەرمان, ت.ب. دەپۋتاتتار بەلسەنە قاتىستى. جاقسىباي سامرات, «ەگەمەن قازاقستان»