نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۋرالى تولعاۋ
ساياسات پەن پاراسات
الەمدەگى بەس مىڭنان استام ۇلت پەن ۇلىستىڭ ءجۇز توقسان ەكىسى عانا تاۋەلسىز بولىپ, مەملەكەتتىك دەڭگەيگە جەتتى. سونىڭ ءبىر دە بىرەگەيى – تاۋەلسىز قازاقستان! قاسيەتتى قارا جەردى جاراتقان, كۇمبەزدەي كوك اسپاندى شەگەسىز ورناتقان قۇدىرەتى كۇشتى, مەيىرىم-شاپاعاتى مول اللا تاعالانىڭ قازاق حالقىنا سىيلاعان ەرەكشە ەكى باقىتى بار. ونىڭ ءبىرى – اتا-بابالارىمىز, اق جاۋلىقتى اسىل انالارىمىز عاسىرلار بويى اڭساعان تاۋەلسىزدىك, ەكىنشىسى – تاۋەلسىزدىكتىڭ كوك بايراعىن نىق ۇستاپ, حالىقتى «نۇرلى جولمەن» «ماڭگىلىك ەلگە» – باقىتتى بولاشاققا باستاپ كەلە جاتقان پرەزيدەنت نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ! ءوزىن ويلاعان – قۇلقىننىڭ ق ۇلى, حالقىن ويلاعان – ۇلى. نۇرسۇلتان – ۇلت باعىنا تۋعان تۇلعا! ونىڭ تۇلعالىعىن بىزدەن بۇرىن دا سىرت كوز سىنشىلار تانىپ قويعان. قارا قىلدى قاق جارىپ, ءادىلىن ايتاتىن حالىقارالىق ساراپشىلار نازارباەۆتى الەمدىك ساياساتتىڭ سەركەلەرى – كەشەگى فرانكلين دەلانو رۋزۆەلت, مۇستافا كەمال اتاتۇرىك, ماحاتما گاندي, شارل دە گولل, بۇگىنگى لي كۋان يۋمەن, ماحاتحير موحاممادپەن قاتار قويادى. بۇل جالاڭاش ءسوز, جالپىلاي ماداق ەمەس, وعان ول ءزارۋ دە ەمەس. بۇل وي-پىكىرىمىزدىڭ اجارىن اشىپ, ايقىندايتىن مىڭ مىسال, دالەل, دەرەكتىڭ بىرەر مىسقالىن عانا ايتالىق. باعزىدان قالىپتاسقان مەملەكەتتى باسقارۋ دا وڭاي ەمەس. بىت-شىتى شىققان قيراندىنىڭ ورنىنان جاڭا مەملەكەت قۇرىپ, قالىپتاستىرۋ – ينەمەن قۇدىق قازعانمەن, تاقىر شولەيت جەردى جيدەلىبايسىنعا اينالدىرۋمەن تەڭ. جاڭا تۇرپاتتى مەملەكەتتى قۇرعان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ءوز سوزىمەن ايتساق: «ەل بولۋدىڭ, مەملەكەت بولۋدىڭ ءجون-جوباسىن كورسەتىپ, كومەككە كەلگەن ەشكىم بولعان جوق. ءبىز ءبارىن دە تىڭنان باستاپ, حالقىمىزبەن بىرگە قالىپتاستىردىق. جوقتان بار جاسادىق, باردى بەرەكەگە اينالدىردىق. سول ىرىستى ءوسۋ مەن وركەندەۋدىڭ نەگىزى ەتىپ الدىق». وسى تۇستا قازاقستان دامۋىنىڭ وزىندىك مودەلى تۋرالى پرەزيدەنت ءسوزى ويعا ورالىپ تۇر: «ءبىز — الىس ساپارعا بەل بۋىپ, كەمەمىزدى تاۋەكەل دارياسىنا ءتۇسىرگەن ەلمىز, ەلەس ءۇمىتتى ەمەس, ەرلىك پەن ەلدىك مۇراتىن كەمەمىزدىڭ تۇعىرىنا تۋ ەتىپ بايلاعان ەلمىز». «ۇلت جوسپارى – قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن جول» دەپ اتالعان جولداۋ مەملەكەتتىك يدەيانىڭ ءتۇپ قازىعى – ءبىزدىڭ جالپىۇلتتىق اڭسارلى باستاۋ الاتىنىن جان-جاقتى اشىپ كورسەتۋگە باعىتتالدى. «5 ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا 100 ناقتى قادام – ۇلت جوسپارىن ورىنداۋدىڭ پراكتيكالىق كەزەڭى باستالدى», دەگەن ءسوز جالاڭ ۇران ەمەس». ەلباسىنىڭ ءوزى تاڭداپ, تالعاپ العان بۇل باعدارشام باعىت ەلىمىز ءۇشىن اداستىرماس اقجۇلدىزعا اينالدى. بۇل ستراتەگيانىڭ كەڭ پىشىلگەن كەمەل ويلى تاكتيكاسى دا بار. وسىعان وراي پرەزيدەنت بىلاي دەپ جازدى. «ۋاقىت ءبىزدى تاڭدادى! ءبىز سول ۋاقىتقا ءوزىمىزدىڭ مەملەكەتتىك ءمورىمىز – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ اتىن جازدىق. ويتكەنى, ءبىز جاڭاشا ارمانداۋدى, جاڭاشا جول تابۋدى ۇيرەندىك. ەل مەن قوعامدى دامىتۋدىڭ ناقتى مىندەتتەرىن العا قويۋدى ۇيرەندىك. ءبىز ۇيرەنە وتىرىپ, ۇلگىلى جولعا تۇستىك. بۇل جول – ەندى ءبىزدىڭ جول, قازاقستان جولى. وسىلايشا, تاۋەلسىزدىكتىڭ 25-جىلىنا قازاقستاندىق جاڭا ارمانمەن اياق باستىق. ونىڭ باستى ماقساتى – «قازاقستان-2050» سراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋدان تولىق كورىنەتىن بولادى. وسى عاسىردىڭ ورتاسىنا قاراي ءبىز قازاقستاننىڭ الەمدەگى اسا دامىعان 30 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا كىرۋىن مەجەلەپ وتىرمىز. بۇل – قازاقستاندىق ارمان. اڭسارلى ارماندى ابىرويمەن ورىنداۋ جولىندا تۋعان ەلىمىزدىڭ بىرلىك پەن ىنتىماق تانىتىپ, جۇمىلا ەڭبەك ەتۋى – بارلىق جەڭىستەرىمىزدىڭ التىن تۇعىرى بولىپ, ابىرويلى بيىگىنە اينالماق». عاسىر مەن عارىشتى قاتار يگەرىپ كەلە جاتقان تاۋەلسىز قازاقستان «نۇرلى جولمەن» «ماڭگىلىك ەلگە» نىق سەنىممەن ارشىنداپ بارادى! تاۋەلسىزدىگىمىزگە شيرەك عاسىر! تاريح ءۇشىن قاس-قاعىمداي عانا قىسقا ۋاقىتتا قازاقستان عاسىرلارعا تەڭ تاڭعاجايىپ تابىستارعا جەتكەنىن بۇكىل الەم كورىپ, تاڭدايلارى تاقىلداپ تاڭ قالىپ وتىر. ەلدىڭ بارىنە بەلگىلى جايلاردى تىزبەلەپ جاتپاي-اق, توراعا بولىپ تورگە وزىپ, استانا ءسامميتىن وتكىزگەنىمىزدى, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە تۇراقتى ەمەس مۇشە بولعانىمىزدى ايتساق تا جەتكىلىكتى. قازاق حالقى بۇگىندە بۇرىن ءۇش ۇيىقتاسا ءتۇسىنە كىرمەگەن باقىتقا كەنەلىپ وتىر. وسىنىڭ ءبارى الداعىنى كورەتىن, الىستى بولجايتىن كەمەل ويلى كەمەڭگەر پرەزيدەنت نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ دانا دا دارا, ساليقالى, سارابدال, پاراساتتى ساياساتىنىڭ جەمىسى.تۇمارلى جەر, تۇعىرلى ەل
«ادام – جەردىڭ مۇلكى», دەپتى ۇندىستەردىڭ كوسەمى سيەتل اقش پرەزيدەنتى فرانكلين پيرسكە 1855 جىلى جازعان حاتىندا – ۆاشينگتونداعى ۇلكەن كىسى. ءسىز ءبىزدىڭ جەرىمىزدى ساتىپ الۋ جايلى ايتىپسىز. ال ونىڭىز ءبىزدىڭ كوكەيىمىزگە قونبايدى. اسپان اياسىن, جەر جىلۋىن ساتۋ, ساتىپ الۋ مۇمكىن بە ەكەن؟! جەردىڭ جىبەك جەلى, وزەن-كولدىڭ اجار-رەڭى ءبىزدىڭ مەنشىكتى مۇلكىمىز ەمەس, ونى بىزدەن ساتىپ الۋ دەگەن نە ءسوز؟ بۇل جەردىڭ ءاربىر تومپەشىگى ءبىزدىڭ حالىق ءۇشىن اسا قادىرلى. ورمان-توعايىمىزدىڭ ءاربىر جاپىراعى, وزەن-كول جاعاسىنىڭ ءاربىر قۇم-قيىرشىعى, ءاربىر اعاشىمىزدىڭ بويىنداعى شىرىن سول قىزىلتاندى ادام اتاۋلىعا قاسيەتتى ءنار... «ادام – ءومىردىڭ ورنەگىن توقۋشى ەمەس, ول – سول ورنەكتىڭ ءبىر تال ءجىبى عانا. ورنەكتىڭ ءسانىن بۇزعانى – ءومىرىنىڭ ءسانىن بۇزعانى. ءبىز: جەر – ادامنىڭ مۇلكى ەمەس, ادام – جەردىڭ مۇلكى دەپ بىلەمىز. ءبىز: دۇنيە ءبىرتۇتاس, ءبىر اتانىڭ بالاسىنداي قانى ءبىر, جانى ءبىر دەپ بىلەمىز. جەرىمىزدەگى قىزىلتاندى اقىرعى ادام كوز جۇمىپ, ارۋاعى اسپان الەمىندەگى اقشا بۇلتقا اينالىپ كەتسە دە, حالقىمىزدىڭ ولمەس, وشپەس رۋحى ورمان- توعايىمىزدا, وزەن-كولىمىزدە ماڭگى-باقي ءومىر سۇرەدى. سەبەبى: بۇل جەر – مەنىڭ حالقىما, ياعني بوبەگىنە جۇرەگى ەلجىرەي ەمىرەنەتىن انا!». سەن بۇل جەردى ءتۇپتىڭ تۇبىندە ساتىپ الار بولساڭ, ونى بىزشە سۇيە ءبىل. ونى بىزشە ايالاي ءبىل. ونى ەسىڭنەن ءبىر ءسات شىعارا كورمە. ونى بالالارىڭنىڭ بەسىگى دەپ ءبىلىپ, ءبۇكىل جان-جۇرەگىڭمەن ايالا, كورعا, ساقتا, قۇدايدىڭ ءبىزدى سۇيگەنىندەي مەيىرىممەن ءسۇي! ۇندىستەردىڭ كوسەمى سيەتلدىڭ سيامەن ەمەس, جۇرەك قانىمەن, جان-تانىمەن, دىلىمەن جازىلعان حاتى – ادامزاتقا ايتىلعان وسيەت. بۇل – بۇگىنگە عانا ەمەس, ەرتەڭگە دە كەرەك ءسوز! جەر – تىرىدە ءتورىڭ, ولگەندە – كورىڭ. جەرسىز ەلدىڭ دە, ەردىڭ دە كۇنى قاراڭ. جەرسىز ءومىر جوق! مۇنى ءبىر كىسىدەي بىلەتىن ەلباسى « ۇلى دالانىڭ ۇلاعاتتارى» اتتى كىتابىنىڭ «ەل مەن ەر, ەر مەن جەر» اتتى بولىمىندە: «جەردەن اسقان بايلىق جوق: جەر بولسا – ەل بولادى, ەل بولسا – ەر بولادى» دەپ اسا ساليقالى, قورعاسىنداي سالماقتى ايتقان بولاتىن. وسى تۇستا ەلباسىنىڭ تاعى ءبىر ءسوزى قالام ۇشىنا ورالىپ تۇر: «ەل مەن جەردىڭ قاسيەتى مەن كيەسى – ۇلى جادىگەر. ۇلتتىق بايلىق, ۇلتتىق ۇلاعات. تىلىمىزدە «جەر تاعدىرى – ەل تاعدىرى» دەگەن ءسوز بار. ويتكەنى, جەردىڭ تاريحى, ونىڭ تاعدىرى ءاربىر ادامنىڭ دا ءومىربايانى, اششىلى-تۇششىلى عۇمىرناماسى سەكىلدى. ءبىز وسى جەردە ومىرگە كەلدىك, ۇلت بولىپ ۇيىدىق, حالىق بولىپ قالىپتاستىق. حان كوتەرىپ, قاتارعا كىردىك, مەملەكەت بولىپ مەرەيىمىزدى وسىردىك». ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءسوزى مەن ءىسىنىڭ اراسىندا ايىرما بولعان ەمەس. حالىقتى دۇرلىكتىرگەن جەر جايلى ءتۇيتكىلدەر, كۇمان مەن تۇمان – پرەزيدەنتتىڭ قاتەسى ەمەس, بيلىكتىڭ بيىك باسپالداعىندا جۇرگەن كەيبىر تورەشىل باسشىلاردىڭ قاتەسى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى سول سولاقايلىققا سوققى بەرە وتىرىپ, دەر كەزىندە شۇعىل شەشىم قابىلدادى. ءسويتىپ, جەر كودەكسىنىڭ قوعامدىق رەزونانس تۋدىرعان نورمالارىنا 2017 جىلعا دەيىن توقتاۋ سالدى. بۇل جولى دا قيىن ءتۇيىندى پرەزيدەنت وزىنە ءتان دانالىقپەن شەشتى. ءيا, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ سوزىمەن ايتساق: «تۋعان ەلىڭنىڭ تۇتاستىعى مەن ءبىرلىگى جولىنداعى حالىقتىڭ وي-پىكىرلەرى قاشاندا قوستاۋعا, تەرەڭ تۇسىنىستىك تانىتۋعا لايىق».ۇلتتىڭ ۇلى قازىناسى
ونەر – ۇلتتىڭ ۇلى قازىناسى. ونەرسىز – ءومىر ايسىز ءتۇن. عىلىمي جۇمىسىن بۇگىنگى كۇندەرى دە ءساتتى جالعاستىرىپ جۇرگەن اتاقتى فيزيك, نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى جورەس الفەروۆ: «فيزيكا عىلىمىن دامىتۋ ءۇشىن ورتا مەكتەپتەردە ادەبيەت ءپانى ساباعىن ارتتىرۋ كەرەك», دەپ جازدى. وسى تۇستا الەمدىك دەڭگەيدەگى ۇلى اقىن ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ انا ءبىر جىلى ەل گازەتى «ەگەمەندە» جاريالانعان: «شەكسپيرى جوق ەلدە نيۋتون دا تۋمايدى», دەگەن قاناتتى ءسوزى ويعا ورالىپ تۇر. عالىم مەن اقىن ويىنىڭ ۇندەستىگى تەگىن ەمەس. مۇنىڭ تەرەڭ سىرى مارتەبەلى ونەردىڭ كيەسى مەن يەسىندە بولار, بالكىم؟! ەلباسى: «تالانتسىز حالىق بولمايدى. كەز كەلگەن ونەردى مەڭگەرگەن ادام وزگەلەردەن وزگەشەلەۋ بولىپ تۇرادى. ال كوپ ونەردى مەڭگەرگەن ادام قوعامنىڭ قۇرمەتىندە, حالىقتىڭ الاقانىندا بولادى», – دەي كەلىپ اكەلىك قامقور كوڭىلمەن اركەز ەستە جۇرەر ەسكەرتۋ دە ايتىپتى. ساقتىققا شاقىرعان سول ساقا ءسوز مىناۋ: «تالانت – كونە گرەك ەلىندەگى سالماق ولشەمى. دەمەك, تالانتتىڭ دا ءوز سالماعى بار. ونىڭ سالماعىن بويىنداعى دارىنىڭ, ويىڭداعى تانىمىڭ, جۇرەكتەگى جارىعىڭ ولشەي الادى. شىن تالانت كۇنشىلدىكتىڭ اۋىلىنان الىس بولادى...», دەيدى. الايدا, ونىڭ قورعانىشى قىلاۋداي عانا. «تالانتقا كومەكتەسۋ كەرەك, دارىنسىزدار ءوزى دە جول تابادى», دەگەن ءتامسىل سودان قالعان. سوندىقتان دارىندىعا جاقتاس بولۋ كەرەك. شىن تالانتتىڭ شىندىعى شىمىر, سوعان سۇيەن. وسەكشىنىڭ ءار ءسوزى قىڭىر, ودان بويىڭدى اۋلاق سال. وسەكشىنىڭ ءسوزى ورتەمەسە دە, كۇيە جاعادى. سودان ساق بولعايسىڭ». تالانتتى ءتاڭىرى بەرەدى. سول ءتاڭىر بەرگەن تالانتتى قۇرمەتتەۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ كەلەدى ءبىزدىڭ ەلىمىز. سوعان كوپ دالەلدىڭ ءبىرى – تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنداعى قيىن كەزەڭنىڭ وزىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ پارمەنىمەن تاعايىندالعان پرەزيدەنت جانە ۇكىمەت ستيپەنديالارىن زيالى قاۋىمنىڭ ءجۇز وكىلى – ادەبيەت پەن ونەر قايراتكەرلەرى 23 جىل بويى ۇزدىكسىز الىپ كەلەدى. كىتاپتارىمىز مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن شىعىپ, مەرەيتويلارىمىز جوعارى دەڭگەيدە ءوتىپ جاتىر. كورشى ەلدەردەگى قالامداستارىمىز مۇنداي قامقورلىققا بولەنبەك تۇگىل مەرەيتويلارىن وتكىزۋگە قاتاڭ تىيىم سالىنعاندىعىن وكىنىشپەن ايتادى. ولار: «نازارباەۆتاي پرەزيدەنتتەرىڭ بار سىزدەر قانداي باقىتتىسىزدار», دەپ بىزگە قىزىعا قارايدى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاعى ءبىر تاعىلىمدى ءسوزى ويعا ورالىپ تۇر: مەملەكەتتىڭ رۋحاني-مادەني دامۋى ونىڭ بولاشاعىنا جارقىن جول اشادى. مەملەكەت تە – ونەردىڭ قولداۋشىسى. ويتكەنى, ونەردىڭ ءورىسى كەڭ, ونەرلى حالىقتىڭ وركەنى ۇزاق. حالىقتىڭ باي مادەنيەتى مەن ادەبيەتىن, ونەرى مەن عىلىمىن دامىتۋ, سالت-ءداستۇرىن قۇرمەتتەۋ, ونى جاڭا زامان تالابىنا ساي وركەندەتىپ وتىرۋ – مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ەڭ ماڭىزدىسى. ەندەشە, ونەر – حالىقتىڭ سارقىلمايتىن رۋحاني قازىناسى. تاۋەلسىزدىك العان جىلدارى حالىقتىڭ تۇرمىس-تىرلىگىندە كوپتەگەن قيىنشىلىقتار بولدى. كوپ نارسە جەتپەي جاتتى. بىراق, سوعان قاراماستان, مەملەكەتىمىز ازاتتىقتىڭ العاشقى جىلدارىنان باستاپ ەل مادەنيەتىنە قولداۋ كورسەتۋدىڭ سىندارلى باعدارلاماسىن جاساپ, رۋحانياتتىڭ شەتتەپ قالماۋىنا بارىنشا جول اشۋدىڭ باعىتىن ۇستاندى. «ورازا, ناماز – توقتىقتا», دەگەن ءسوز بار. بىراق بۇل ءسوزدى ۋاقىتشا قيىندىقتان قاشۋدىڭ امالى دەپ قابىلداۋعا بولمايدى. ەگەر ءوز ماقساتىڭدى جان-جاقتى تۇسىنسەڭ, قايتا قيىن كەزدە قايراتتان, تار كەزدە تاۋەكەل ەت. سوندا جان دۇنيەڭ جاراسىمىن تابادى», دەپ جازدى. بۇل «ونەردىڭ ەڭسەسى بيىك, ءباسى باعالى ەكەنىن بالا كەزدەن سەزىنىپ وسكەن» كورەگەن كوسەمگە لايىق ءسوز! سول ءسوزدىڭ ۇدەسىنەن شىعىپ كەلەدى ەلباسى. وعان جىل سايىن لايىقتىلارعا, «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى» اتاعى, ەكى جىلدا ءبىر رەت وتاندىق وزىق تۋىندىلارعا مەملەكەتتىك سىيلىق بەرىلىپ كەلە جاتقاندىعى ايقىن ايعاق. ەلباسى اتاپ ايتقانداي: «ونەر – ۇلتتىڭ رۋحاني كەلبەتى. مەملەكەتتىڭ مارتەبەسى مەن مەرەيىنىڭ شىنايى كورىنىسى. ونەرلى حالىقتىڭ وركەنى دە باياندى».شىنايى سەزىم, شىن ءسوز
تاريح ۇزاق تولعاتىپ, سيرەك تۋاتىن ۇلىلاردىڭ بۇكىل ءومىرى – ۇلاعات. ولاردىڭ ءسوزى دە, ءىسى دە ءىرى. ۇلىنىڭ اتى – ۇلى! ولاردىڭ ارمانى دا, باقىتى دا ۇلى. ولار ءوزىنىڭ ەمەس, ۇلتىنىڭ, ەلىنىڭ جايىن ويلايدى. «ەلدىڭ بۇگىنى مەن ەرتەڭى تۋرالى وي اركەز, قايدا جۇرسەم دە ءبىر ساتكە دە تىنىش تاپتىرمايدى», دەپتى ەلباسى. وسى شىنايى سەزىم, شىن ءسوزدىڭ ايقىن ءبىر كورىنىسىن ۇلت باعىنا تۋعان تۇلعا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ومىرىنەن ايقىن كورىپ, انىق تانيمىز. بۇعان ەلباسىنىڭ: «مەنىڭ مۇراتىم – ەلىمنىڭ بۇگىنگى بەيبىت ءومىرى, ەرتەڭگى نۇرلى بولاشاعى. كەلەر ۇرپاقتىڭ العىسى مەن ريزاشىلىعى ءبىزدىڭ بۇگىنگى ىستەرىمىزدىڭ جارقىن ناتيجەسىنە تىكەلەي بايلانىستى. وسى جولدا حالىق بىرگە بولسا, قامال الامىز. وسى جولدا ماقسات ورتاق بولسا, قۋاتىمىز تاسىپ, كۇش-جىگەرىمىز ەسەلەنە تۇسەدى. سول جولدا مەملەكەت پەن حالىق مۇددەسى ۇشتاسىپ جاتسا, مارتەبەلى مىندەت – وسى», دەگەن ءسوزى ايقىن ايعاق. اردىڭ جۇگى ناردىڭ جۇگىنەن دە اۋىر. التى اتاننىڭ ءوزى دە تارتا الماس سول اسا اۋىر جۇكتى ارقالاعان ەلباسىنىڭ اسىل مۇراتى – بۇگىنى بەكەم ەلىنىڭ كەلەشەگى كەمەل بولۋى ءۇشىن ۇلتتىڭ ايرانداي ۇيىعان بىرلىگى مەن ىرىستى, كەلىستى ىنتىماعىن ساقتاي وتىرىپ, ماڭگىلىك ەل ورناتۋ. «ءبىز ۇلى دالا ەلىنىڭ كەشەگىسىن بۇگىنگە, بۇگىنىن ەرتەڭگە جالعايمىز. ونىڭ ۇلى تاريحىن جاڭا داۋىردە جارقىراتىپ جاڭادان جازامىز. جاڭا عاسىر – ءۇشىنشى مىڭجىلدىققا قازاقستاننىڭ قولتاڭباسىن باسامىز.مۇراتىمىز – ماڭگىلىك ەل! اقتىق دەمىم قالعانشا, ءال-دارمەنىم تالعانشا, حالىق جۇگىن كوتەرۋدەن قاشپايمىن. بۇل – مەنىڭ پرەزيدەنتتىك تە, پەرزەنتتىك تە پارىزىم. قادىرىڭدى بىلەر حالىق بولسا, ودان ارتىق باقىت جوق. كەۋدەمدە جانىم باردا حالقىم مەنەن نە كۇتسە دە كوتەرەمىن», دەپ جازدى ەلباسى. جۇرەكتەن شىعىپ جۇرەككە جەتكەن, جان تولقىتقان ۇلى ءسوز بۇل! ۇلىلىقتىڭ ۇلاعاتتى ءبىر بەلگىسى – ءوزى ءۇشىن ەمەس, ەلى, حالقى ءۇشىن قۋانۋ. سوعان ايعاق بولار انىق ءسوز مىناۋ: «1991 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنىڭ ءار كۇنى, ءار تاڭى مەنىڭ جادىمدا جاڭعىرىپ, سول كەزدە كەۋدەنى كەرنەگەن شاتتىق پەن سالتانات جانىمدى ءالى كۇنگە تەربەپ كەلەدى. سول كۇنى, ءبىر جاعىنان – جاڭا تۋعان سابيدەي, ءبىر جاعىنان – عاسىر جاساعان قارياداي كۇيدە بولعانىم ەسىمدە. شىنايى باقىت سەزىمىن باستان كەشىپ, شالقار شاتتىققا بولەندىم. جەكە باسىڭنىڭ قۋانىشى مەن باقىتى ءبىر بولەك تە, تۋعان حالقىڭنىڭ قۋانىشى مەن باقىتى مۇلدە باسقا ەكەنىن سول جولى ەرەكشە ءتۇسىندىم. تەبىرەندىم, تولقىدىم. بابالار اماناتىن ورىنداۋ باقىتى, ەلدى ەرتەڭگى كۇنىنە باستاۋ پارىزى مەنىڭ ماڭدايىما جازىلعانىن جاراتۋشىنىڭ ەرەكشە سىيى, ايرىقشا مۇمكىندىگى دەپ تۇسىنەمىن. بالكىم, تاريحتىڭ تاڭداۋى, حالىقتىڭ قولداۋى دەگەن ءجون بولار؟!» ءبىز ۇققان تۇلعالىلىقتىڭ ءبىر قىرى وسى. بۇل ەلباسىنىڭ جۇرەگىن جارىپ شىققان ۇلى ءسوز, ءبىز ءۇشىن التىننان قىمبات اسىل ءسوز! نۇرسۇلتان نازارباەۆ مۇنى سوزىمەن عانا ەمەس, الەم مويىنداعان ەرەن ەرلىكتەرىمەن دە دالەلدەپ كەلەدى. جاقىندا پارلامەنت قابىلداعان ساياسي, تاريحي قۇجات – قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعى دەكلاراتسياسىندا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كورەگەندىگى مەن جاسامپازدىعىنا جوعارى باعا بەرىلدى. ءبىز – سول جوعارى باعانى قۋانا قوستاعان كوپتىڭ ءبىرىمىز. «قازاقتى اۆتونوميا قىلساق, قاراوتكەل (قازىرگى استانا قالاسى) – الاشتىڭ ورتاسى, سوندا ۋنيۆەرسيتەت سالىپ, قازاقتىڭ ۇل-قىزىن وقىتساق, «قوزى كورپەش-باياندى» شىعارعان, شوقان, اباي, احمەت, مىرجاقىپتى تاپقان قازاقتىڭ كىم ەكەنىن ەۋروپا سوندا بىلەر ەدى-اۋ», دەپ جازىپتى ءاليحان بوكەيحانوۆ «گريگوري نيكولاەۆيچ پوتانين» اتتى ماقالاسىندا. ۇلت باعىنا تۋعان تۇلعا نۇرسۇلتان نازارباەۆ – ۇلت كوسەمى ءاليحان بوكەيحانوۆ ارمانىن جۇزەگە اسىرعان كەمەل ويلى كەمەڭگەر. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءسوزى مەن ءىسى – دانالىق داڭعىلى, اداستىرماس اق جۇلدىز! سابيت دوسانوۆ, جازۋشى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, ماحمۇد قاشقاري اتىنداعى «تۇركى الەمىنە سىڭىرگەن اسا زور ەڭبەگى ءۇشىن» حالىقارالىق سىيلىعىنىڭ يەگەرى الماتى
