بيزنەس تامىرىنداعى بۇلكىل

G-Global الاڭىندا «دامۋ» قورى وnline ءماجىلىس وتكىزدى ءبىز بۇعان دەيىن دە شاعىن بيزنەس باستاعىسى كەلەتىندەر ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان ق انداي قولداۋ تەتىكتەرى بار ەكەندىگى جايلى جازىپ كەلدىك. دەگەنمەن, بيزنەس الەمىندە باعىن سىنايمىن دەگەندەرگە ءالى دە تاۋەكەل, ىسكەرلىك قابىلەت, قاراجات كەرەك ەكەندىگى كۇن سايىن كورىنۋدە. ەندەشە, ارزان نەسيەنى قالاي الۋعا بولادى؟ كاسىپكەرلەردىڭ جۇگىن جەڭىلدەتەتىن قانداي باعدارلامالار بار؟ قارجىلىق ساۋاتى از كاسىپ باستاۋشىلار قانداي تەتىكتەرگە يەك ارتادى. بۇل سۇراقتارعا الماتىدا G-Global اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتيۆتى الاڭىندا وتكەن وnline ماجىلىستە «بايتەرەك» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگى» اق ەنشىلەس كومپانياسى – «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى» اق باسقارماسى توراعاسى قانىش تۋلەۋشين كەڭىنەن جاۋاپ بەردى. مۇنداي G-Global اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتيۆتى الاڭىمەن بىرلەسىپ وتكىزىلىپ كەلە جاتقان جوبا بيىل تامىز ايىندا باستاۋ العان ەدى. سودان بەرى «دامۋ» قورىنىڭ باسشىلارى مەن ايماقتىق جەتەكشىلەرى قاتىسقان 24 وnline ءماجىلىس وتكەن. قورىتىندى جيىن بولعان 25-ءشى ماجىلىسكە دەيىن ەلىمىزدىڭ ءار تۇكپىرىندەگى كاسىپكەرلەردەن 250-گە تارتا  سۇراق تۇسكەن. بەينەماجىلىس رەجىمىندە وتكەن شارالاردا قوردىڭ ايماقتارداعى بارلىق بولىمشەلەرى جۇمىلا جۇمىس ىستەدى. قانىش تۋلەۋشيننىڭ ايتۋىنشا, كاسىپكەرلەرمەن تىلدەسۋدىڭ مۇنداي ءتاسىلى وتە ءتيىمدى. وnline كونفەرەنتسيالار كەزىندە بارلىق تۇيتكىلدى ساۋالدار اشىق ايتىلادى. ناقتى ماسەلەلەر كوتەرىلەدى. ءارى مۇنىڭ «دامۋ» قورىنىڭ ارناۋ­لى باعدارلامالارىن جەتىلدىرىپ, تولىقتىرىپ وتىرۋعا سەپتىگى مول. ماسەلەن, تەك بيىلدىڭ وزىندە كاسىپكەرلەر ءۇشىن عانا ەمەس, قور قىز­مەتكەرلەرى ءۇشىن دە كوپ جۇ­مىس اتقارىلعان. وسىنداي وnline ءما­جىلىستەر ارقىلى وتاندىق كاسىپ­كەر­لەر تاراپىنان قانداي سۇراقتار ءجيى قويىلادى, قاي ماسە­لەلەرگە نازار اۋدارۋ قاجەت, وسىلاردى ءجىتى باقىلاپ وتىرۋعا بولادى. سونىمەن, شاعىن جانە ورتا بيزنەسپەن اينالىسىپ وتىرعان, ياكي بولماسا اينالىسقىسى كەلەتىن جانداردى ءجيى تولعاندىراتىن جايتتار قانداي؟ وnline ماجىلىستە كوپ قويىلعان ۇقساس ساۋالدار لەگى تومەندەگىدەي بولدى. بيزنەس باستاعىسى كەلەتىن كا­سىپكەر گرانتقا قالاي قول جەت­كىزەدى؟ بۇل ءۇشىن قانداي قۇجاتتار قاجەت؟ قانىش تۋلەۋشين: گرانتتاردى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى ارقىلى بارلىق ايماقتارداعى اكىمدىكتەر ۇسىنا الادى. بۇل جەردەگى «دامۋ» قورى­نىڭ اتقاراتىن مىندەتى گرانتقا ءبولىن­گەن قاراجاتتىڭ ءتيىس­تى ماق­ساتقا جۇمساۋىن قا­داعالاپ, باقى­لاۋ. دەمەك, قور­دىڭ ءوزى تىكەلەي گرانت بەرە الماي­دى, كاسىپكەرلەرگە قىز­مەت كورسەتۋ ورتا­لىقتارىندا كە­ڭەس بەرەدى. ەكىن­شى ءرولى – مونيتورينگ. ال 3 ميلليون تەڭگەگە دەيىن­گى گرانتتارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن اكىمدىكتەردىڭ كاسىپكەرلىك باسقار­م­ا­لارىنا وتىنىمدەر بەرۋ كەرەك. وتىنىمدەر رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن قاراجاتقا قاراي بولىنەدى. وتىنىمدەر قا­بىلداناتىن كەزدە وعان بايقاۋدىڭ باس­تالعانى تۋرالى رەسمي حابارلامالار جۇرەدى. جاڭادان كاسىپ باستاعان ادامدارعا قانداي كومەكتەر بار؟ قانىش تۋلەۋشين: بانكتەر كوبىنەسە بيزنەسىن دوڭگەلەتىپ وتىرعان ادامدارمەن جۇمىس ىستەگەندى قۇپ كورەتىنى جاسىرىن ەمەس. كاسىپكەرلىككە ەندى كەلگەن ادامعا قارجى ۇستاتىپ جىبەرۋدىڭ تاۋەكەلى كوپ. سوندىقتان, ءبىز شاعىن جانە ورتا بيزنەستى نەسيەلەۋدىڭ جاڭا جولدارىن قاراستىردىق. قارجىلاندىرۋدىڭ مۇنداي تەتىك­تەرى ارقىلى: سىياقى كولەمىن 10 پايىزعا دەيىن سۋبسيديالايمىز. كوپ جاعدايدا جاڭا بيزنەس باستاعان ادامنىڭ كەپىلدىككە قوياتىن دۇنيەسى بولا بەرمەيدى. سوندىقتان ءبىز قور تاراپىنان نەسيە سوماسىنىڭ 85 پايىزعا دەيىن كەپىلدىك ۇسىنامىز. قالعان 15 پايىز كەپىل زاتتى نەمەسە دەپوزيتتى ونىڭ ءوزى تابادى. ياعني, جا­ڭا كاسىپكەرگە 20 ميلليون تەڭگەگە دەيىن بەرىلەتىن بولسا, ونىڭ 1,5-2 ميلليون تەڭگەسى ءوزىنىڭ جيعان-تاپقانى بولادى. قىسقاسى, مۇنداي كومەككە قول جەتكىزۋ ءۇشىن قازاقستاننىڭ 18 قالاسىنداعى كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتا­لىق­تارىنىڭ قىزمەتىنە جۇگىنۋ كەرەك. ماسەلەن, بۇرىن بيزنەستىڭ باسقا سالاسىندا جۇرگەن ادام جاڭا باعىتتا كاسىپ باستاعىسى كەلسە, ول جاڭا كاسىپكەر بولىپ سانالا ما؟ قانىش تۋلەۋشين: كاسىپ­كەر­لىكتى  جاڭادان باستاعاندار ساناتىنا نەسيە العانعا دەيىن كەمى 3 جىل ىشىندە مەملەكەتتىك تىركەۋگە الىنعان كاسىپكەرلەر جاتادى.سون­داي-اق, شارۋاسى دوڭگەلەنىپ تۇرعان ءىرى كاسىپكەر ءىسىن جاڭا باستاعان كاسىپكەرگە ىقپال ەتىپ, كاسىبىنە ورتاق تالىمگەرلىك ەتە الادى. تەك اينالىساتىن سالالارى ءبىر بولماۋى كەرەك. نەگە ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەردە نەسيەلەردى كەيىنگە شەگەرۋدىڭ ەڭ ۇزارتىلعان مەرزىمى بار بولعانى 12 اي؟ مىسالى, اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى جوبالاردى ىسكە قوسۋعا قاجىر مەن كوپ ۋاقىت كەتەدى؟ سوندىقتان, تولەمدەردى كەيىنگە شەگەرۋدىڭ مەرزىمىن 1,5 جىلعا نەمەسە ودان دا كوپ ۋاقىتقا ۇزارتۋعا بولا ما؟ قانىش تۋلەۋشين: تولەمدەر بويىنشا جەڭىلدىكتەر ۇسىنۋ بانكتەردىڭ ىشكى تىرلىگى بولىپ سانالادى. سوندىقتان قور بانكتەردىڭ ىشكى شارۋالارىنا ارالاسپايدى. سالەمەتسىزدەر مە! جەكە بيزنەس باستاپ, ناۋبايحانا اشقىم كەلەدى. بىراق قالاي باستايتىنىن بىلمەيمىن. قايدا بارۋ كەرەك؟ قانىش تۋلەۋشين: الدىمەن تۇرعىلىقتى مەكەنجايىڭىز بويىنشا «دامۋ» قورىنىڭ كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنا باراسىز. سول جەردە ءوز جوباڭىزدى قارجىلاندىرۋعا قاجەتتى بارلىق كەڭەستەر مەن قۇجاتتار ءتىزىمىن الاسىز. سون­داي-اق, كەڭەسشىلەر ءسىزدى جەكە كا­سىپ­كەر رەتىندە تىركەپ, وزىڭىزگە ساي باع­دارلامانى تاڭداۋعا, بيزنەس-جوس­پار جاساۋعا كومەكتەسەدى. الداعى 2017 جىلى «Bolashak» Startup  بايقاۋى جالعاسا ما؟ ەگەر بولسا ونىڭ تالاپتارى مەن جۇلدە قورى وزگەرە مە؟ قانىش تۋلەۋشين: بۇل – «بولاشاق» تۇلەكتەرى قاۋىم­داس­تىعىنىڭ باعدارلاماسى عانا ەمەس, قوعامدىق قىزمەتى دە. «دامۋ» قورى ولاردىڭ باستامالارىنا ادىستەمەلىك جاعىنان قولداۋ مەن كەڭەس كورسەتكەن. ءوزىم دە وسى قاۋىمداستىققا مۇشە بولعاننان كەيىن, ونى الداعى جىلى دا جال­عاس­تىرۋدى كوزدەپ وتىرمىز. مۇنى قولعا العانىمىزعا 2 جىل عانا بولدى. بۇل باعدارلامانىڭ ءمانى – جىگەرلى جاستاردى قولداۋدا. ياعني قاتىپ قالعان ءبىر تۇسىنىكتەردى جويىپ, بەلسەندى جاستاردىڭ بيزنەسكە كوپتەپ كەلۋىنە جول اشا وتىرىپ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن جاساقتاۋ, كوبىرەك سالىق تولەۋ. ءبىز ءۇشىن باس­­تى ءپالسافا – كاسىپكەر بولۋ سانگە اينالۋ قاجەت. ال باعدارلامانىڭ ءمان-جايىنا كەلسەك, ول وتكەن جىلى قاناتقاقتى جوبا رەتىندە قولعا الىندى جانە قولداۋ تەك گرانتتار تۇرىندە كور­سەتىلدى. بۇل باعدارلاماعا كاسىپ­كەرلەر دە كومەكتەسكەن. بيىل ءبىز ونىڭ ەرەجەلەرىن وزگەرتتىك – ەندى كاسىپكەر جاي عانا گرانت بەرىپ قويمايدى, ولار كاپيتالعا كىرەدى. بۇل جاڭادان بيزنەس باستاعاندار ءۇشىن ماڭىزدى. ياعني ولار قاراجاتقا عانا قول جەتكىزىپ قويمايدى, ومىرلىك ۇستازدارىن دا تابادى. دەمەك, جوبانىڭ ءبىر قۇرىلتايشى رەتىندە ونىڭ ءارى قاراي جۇزەگە اسۋىنا مۇددەلى بولادى. بانكتەردىڭ بيزنەستى نەسيەلەۋ جونىندەگى وتىنىمدەردى قاراۋ مەرزىمى تىم ۇزاققا سوزىلىپ كەتەدى. بۇل ماسەلە قالاي شەشىلەدى؟ قانىش تۋلەۋشين: بۇل بۇرىننان كەلە جاتقان ماسەلە بولعاندىقتان, جوبالاردى جەدەل قاراۋدا ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنىڭ تاجىريبەسىن الدىق. ءبىز قازىر ءۇش ءتۇرلى قاراجات كولەمىن ۇسىنامىز – «دامۋ-بليتس» جاڭا باعدارلاماسى بويىنشا – 5, 20, 30 ميلليون كولەمىندە كىشىگىرىم زاەمدار بەرىلەدى. بۇل بانك­تەرگە ەنگىزىلگەن, مۇنداي زاەمداردى 10 كۇن ىشىندە قاراپ, شەشىم شىعارا الاتىن, قارجىلىق ساراپتامالارعا بەيىمدەلگەن تەحنولوگيالار. بۇل باعدارلاما قازىر الماتى قالاسى مەن الماتى وبلىسىندا جانە ءۇش بانكتە جۇمىس ىستەي باستادى. قازىردىڭ وزىندە «دامۋ-بليتس» تەحنولوگياسى بويىنشا 72 جوبا قارالدى.  الداعى كۇندەرى 30 ميلليون تەڭگەدەن دە جوعارى زاەمدار بەرۋدە وسى ءادىستى قولدانۋدى قاراستىرىپ كورمەكپىز. كاسىپكەرلەردىڭ پىكىرىنشە, بانك­تەگى پايىزدىق مولشەرلەمەلەر وتە جوعارى. «دامۋ» قورى بۇل رەتتە قانداي جەڭىلدىك ۇسىنا الادى؟ قانىش تۋلەۋشين: جىل بويى بانكتەردەگى نەسيەلەندىرۋدىڭ ورتاشا مولشەرلەمە كورسەتكىشى زەرتتەلدى. نەسيە مولشەرلەمەسىنىڭ تومەندەپ, 16,2 پايىزعا جەتكەنى بەلگىلى. دەگەن­مەن, كاسىپكەرلەر 19 پايىزدىق نەسيەگە تاپ كەلسە «دامۋ» قورى ماسەلەنىڭ باسقا شەشىمىن ۇسىنادى. بارلىق وڭىرلەردە اكىمشىلىكتەرمەن بىرىگىپ «ايماقتىق قارجىلاندىرۋ» باع­دارلاماسى ىسكە قوسىلعان. ون­دا ەكونوميكانىڭ باسىمدىق بەرى­ل­- گەن سالالارىنا 8,5 پايىز ءمول­شەر­لەمەمەن نەسيەلەندىرۋ كوز­دەل­گەن. مۇندا اكىمدىكتەردىڭ ۇستا­نىمى ەسكەرىلەدى. ياعني, قاي سالا­نى قارجىلاندىرۋدى شەشەدى. بۇل جاعدايدا قور مەن اكىمدىكتەر تەپە-تەڭ تۇردە سوما بولەدى. ونىڭ بورىش­كەر­دىڭ قولىنا تيەتىن كەزدەگى پايىزى 8,5 پايىز بولادى. بانكتەر بۇدان جو­عارىلاتا المايدى, سەبەبى, تالاپتارى شەكتەلگەن. اسسالاۋماعالەيكۇم, قانىش اعا! مەن كولىكتەردىڭ مايىن اۋىس­تىراتىن بەكەت اشقىم كەلەدى. وسىعان بايلانىستى ءۇش سۇراعىم بار. بۇل شاعىن بيزنەسكە جاتا ما؟ وندا مەن قوردان كومەك الا الام با؟ جانە بۇل قالاي جاسالادى؟ قانىش تۋلەۋشين: كولىك قۇرالدارىن جوندەۋگە جانە تەح­نيكالىق قىزمەت كورسەتۋگە بايلانىستى شارۋا شاعىن بيزنەسكە جاتادى. ءبىز «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» بىرەگەي باعدارلاماسى ارقىلى كوپتەگەن وسىنداي جوبا­لارعا قولداۋ تانىتتىق. جوعارىدا اتاپ وتكەندەي, ءوز بيزنەسىڭىزدى باستاۋ ءۇشىن «دامۋ» قورى­نىڭ ايماقتىق ءبولىم­شە­لە­رىندەگى كاسىپكەرلەرگە – قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىنا بارىپ, زاڭ جاعىنان, ەكونوميكالىق, مار­كە­تينگتىك جانە بۋحگالتەريا بو­يىنشا تەگىن كەڭەس الا الاسىز. ونداعى كەڭەسشىلەر سىزگە سالىق ءتو­لەمدەرى مەن ۇيىمداستىرۋشىلىق ماسەلەلەرى بويىنشا كومەك كورسە­تۋگە ءازىر. ءارى قاراي جوبانى قار­جى­لاندىرۋ ءۇشىن بانككە ءوتى­نىم بەرىپ, نەسيەنى سۋبسيديالاۋعا كەپىلگە قوياتىن مۇلكىڭىز جەتپەگەن جاعدايدا قوردىڭ كەپىلدىگىن الا الاسىز. «دامۋ» قورىنىڭ قولداۋىمەن جەكەمەنشىك بالاباقشا اشۋعا بولا ما؟ بىراق وسى كاسىپتىڭ ماسەلەلەرىن ەگجەي-تەگجەيلى ءبىلۋ ءۇشىن بيزنەس-ترەنينگتەرگە قاتىسۋ مىندەتتى مە؟ وسىنىڭ انىعىن ءبىلۋ ءۇشىن جەزقازعاندا قاي جەرگە بارۋعا بولادى؟ جەزقازعان – مونوقالا عوي, جەڭىلدىكتەر بار ما؟ قانىش تۋلەۋشين: ءCىز «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا مەملەكەتتىك قولداۋعا يە بولا الاسىز. اتاپ ايتقاندا, ءبىرىنشى باعىت بويىنشا, مونوقالالار, شاعىن قالالار نەمەسە اۋىلدىق جەرلەردە كاسىبىن جۇرگىزىپ وتىرعان كاسىپكەر رەتىندە  نەسيە مولشەرلەمەسىنىڭ 10 پايىزىنا دەيىن سۋبسيديالاي الاسىز. سونىمەن قاتار, ءسىز بانك الدىندا كەپىلزاتىڭىز جەتپەگەن جاعدايدا «دامۋ» قورىنىڭ 50-دەن 85 پايىزعا دەيىنگى (تىركەۋ مەرزىمىنە قاراي) كەپىلدەمەسىن دە پايدالانا الاسىز. بۇل رەتتە ءىسىن جاڭا باستاعان كاسىپكەرلەر ءۇشىن نەسيە 20 ميلليون تەڭگەدەن اسپايدى. ترەنينگتەرگە قاتىسۋ مىندەتتى ەمەس. دەگەنمەن, وعان قاتىسىپ, وقىساڭىز سول سەمينار كەزىندە العان ءبىلىم مەن تاجىريبە ارتىق بولمايدى. تولىق اقپارات الۋ ءۇشىن قاراعاندى قالاسىنداعى كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىنا حابارلاسىڭىز. مەنىڭ 20 ميلليون تەڭگەنى قاجەت ەتەتىن بيزنەس-جوبام بار. ماعان استاناداعى بانكتەر «دامۋ» قورىنىڭ كەپىلدىگىمەن سۋبسيديالاۋعا ءوتىنىم بەرەتىن بولسام, جەكە شوتىمدا 4,2 ميلليون تەڭگەدەن كەم ەمەس قاراجات بولۋى قاجەت دەيدى. جوبام زامانا سۇرانىسىنا ساي بولسا دا, ەسەپ شوتىمدا 4,2 ميلليون تەڭگەدەن كەم بولماۋى كەرەك پە؟ ەگەر بۇل ستارتاپ جوبا نەمەسە مەملەكەتتىك قاراجات بولسا شە؟ قانىش تۋلەۋشين: مەم­لە­كەتتىك قولداۋ الىپ, جوبالاردى جەڭىلدىكپەن نەسيەلەۋ ءۇشىن كا­سىپكەردىڭ ءوز مۇلكى نەمەسە قار­جىلاي دەپوزيتى بولۋى ما­ڭىز­دى. دەپوزيتتىڭ ەڭ تومەنگى مولشەرى – سۇرالعان نەسيەنىڭ كەم دەگەندە 15 پايىزىنان تومەن بولماۋى كەرەك. «دامۋ» قورى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا ءىسىن جاڭا باستاعان كاسىپ­كەر­لەردىڭ جوبالارى ءۇشىن نەسيە سوماسىنىڭ 85 پايىزىنا دەيىن ءىشىنارا كەپىلدىك بەرە الادى. «دامۋ» قورى بانكتەردىڭ ىشكى سايا­ساتىنا ارالاسپايدى. ولار كاسىپ­كەردىڭ كەپىلزات مولشەرىن وزدەرى انىقتايدى جانە «دامۋ» قورى تا­ر­ا­پىنان ۇسىنىلاتىن كاسىپ­كەر­دىڭ جوباسىنا قاجەتتى كەپىلدەمە ءمول­شەرىن دە بەلگىلەيدى. دەپوزيت سوماسىن كليەنت پەن بانك اراسىندا كەلىسسوز جۇرگىزۋ ارقىلى جانە كليەنت تاراپىنان ۇسىنىلاتىن قوسىمشا كەپىلزات مولشەرى بويىنشا تومەندەتۋگە بولادى. مەنىڭ ساۋمالكول سەلوسىندا پاتەرىم بار ەدى. وبلىس اۋماعىنداعى مۇلكىمدى كەپىلدىككە قويماق بولىپ ەدىم, بانكتەر ءوتىنىشىمدى قارامادى. وسىنىڭ دۇرىس-بۇرىستىعىن بىلگىم كەلەدى. قانىش تۋلەۋشين: راسىندا, بانكتەر ۇلكەن قالالار مەن وبلىس ورتالىعىنان الىستاعى جىلجىمايتىن م ۇلىكتى كەپىلدىك رەتىندە سيرەك قاراستىرادى. نەسيە الۋشى قارىزىن قايتارا الماعان جاعدايدا ول پاتەردىڭ ساتىلۋى نەعايبىل. بۇل بانكتەردىڭ تاۋەكەلى بولعاندىقتان, ولاردىڭ كەپىلدىك جانە نەسيە ساياساتىنا «دامۋ» قورى ارالاسپايدى. سوندىقتان, بيزنەس-جوباڭىزعا كەپىلدىك رەتىندە, جاڭا كاسىپكەر رەتىندە 15 پايىزعا دەيىن, ەگەر تاجىريبەلى كاسىپكەر بولساڭىز – 50 پايىزعا دەيىن بانكتىك دەپوزيت ۇسىناسىز. قالعان قاجەتتى سوماعا «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» نەمەسە «دامۋ-وپتيما» باعدارلاماسىنىڭ تالاپتارىنا ساي كەلگەن جاعدايدا «دامۋ» قورى كەپىلدىك بەرە الادى. ءبىزدىڭ قالامىزدا مەنىڭ جەكە ءسان سالونىم بار. ونى كەڭەيتىپ,قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الىپ, جوندەۋدەن وتكىزگىم كەلەدى. ەستۋىمشە, مەنىڭ بيزنەسىم مەملەكەت ءمان بەرىپ وتىرعان ەكونوميكا سالاسىنا جاتپايدى.  نەسيە الۋعا كەپىلدىك قاراجاتىم جەتپەيدى. ماعان «دامۋ» قورى كومەكتەسە الا ما؟ قانىش تۋلەۋشين: كىشىگىرىم بيزنەسى بار, بىراق ەكونوميكانىڭ باسىم باعىتتارىنا جاتپايتىن كاسىپكەرلەر ءوز بيزنەسىن دامىتقىسى كەلسە, كەپىلدىك جەتپەگەن جاعدايدا «دامۋ-وپتيما» باعدارلاماسى بار. دەگەنمەن, كاسىپكەر رەتىندە تىركەلگەنىنە 1 جىلدان كەم بولماۋى كەرەك. مۇنىڭ ەگجەي-تەگجەيىن ءبىزدىڭ سايتىمىزدان تۇگەل بىلە الاسىز. وسىلايشا, وnline ءماجى­لىس كەزىندە بولاشاقتىڭ كاسىپ­كەر­لەرى, بۇگىنگىنىڭ ىسكەرلەرى تاراپىنان ساۋالدار وتە كوپ بولدى. ونىڭ ىشىندە كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋ ءۇشىن شەت ەلدەردە ءبىلىم الۋ, فرانشيزا تاڭداۋ, ستارتاپ تۇرىندە يننوۆاتسيالىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋ, نەسيەگە قول جەتكىزۋدەگى جاس ەرەكشەلىگى جايلى سۇراقتار دا كوپ ەدى. «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى» اق باسقارما ءتورا­عاسى قانىش تۋلەۋشين ينتەر­اكتيۆتى كەزدەسۋدى قورىتىندىلاي كەلە, مۇنداي پىشىمدەگى شارالار شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋدا ونىڭ احۋالىن تەرەڭ تۇسىنۋگە سەپتىگى بار ەكەندىگىن اتادى. ايناش ەسالي, «ەگەمەن قازاقستان» الماتى