ەلباسى – تۇڭعىش پرەزيدەنت نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگىمىزدى جاريالاعان تۇستا جاڭا مەملەكەت قالىپتاستىرۋ باعدارلاماسىنىڭ ەڭ وزەكتى العىشارتتى ماسەلەلەرى رەتىندە مەملەكەتتىك اپپارات پەن بىلىكتى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر ىرىكتەپ, ولاردى ءتيىمدى ورنالاستىرۋ ىسىنە ايرىقشا باسىمدىق بەردى. شيرەك عاسىر بويىنا وسى سالادا تۇبەگەيلى رەفورمالار جۇرگىزۋمەن كەلەدى.
اسىرەسە پرەزيدەنتتىڭ بەس ينستيتۋت-
تىق رەفورماسىن جۇزەگە اسىرۋدا ءجۇز ناقتى قادامنىڭ ەڭ العاشقى ون بەسى ءدال وسى مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ ساپاسىن, مازمۇنىن جاڭا تالاپتارعا ساي مودەرنيزاتسيالاۋدىڭ ماڭىزى ەرەكشە.
بۇرىنعى ساياسي اكىمشىلىك جۇيەدە باسقارۋشى بيلىك, لاۋازىمدى قىزمەتكەرلەردى جاۋاپتى قىزمەتتەرگە بەكىتۋ تەك قانا كوممۋنيستىك پارتيا كوميتەتتەرىنىڭ قۇزىرىندا ەدى.
ءوز ۇلتتىق مەملەكەتىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعان العاشقى ساتتەن باستاپ ەڭ الدىمەن ەل باسشىسى رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ قۇزىرىن زاڭداستىرىپ, مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن ورنىقتىرىپ, بارلىق مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردى قىسقا مەرزىمدە جاڭادان قالىپتاستىرۋ جۇمىسىن جۇزەگە اسىردى. بۇكىل ءومىرىمىز تۇبىرىمەن وزگەرىسكە ۇشىراپ جاتتى. تۇتاس بيلىكتەگى كوممۋنيستىك پارتيانىڭ باقىلاۋىنداعى ساياسي اكىمشىلىك جۇيە ساياسي ارەنادان كەتتى.
تۇڭعىش پرەزيدەنت الدىندا مازمۇن, ماقساتى جاعىنان, قوعاممەن قارىم-قاتىناسى جاعىنان مۇلدە جاڭا بيلىك جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ ارقىلى ەلگە قىزمەت ەتە الاتىن مەملەكەتتىك جاۋاپكەرشىلىك تالاپتارىن انىقتاۋ قاجەت بولدى. ءسوز جوق, بۇل وتە قيىن جۇمىس ەدى. باستى قيىندىق ادام تانۋ سالاسىندا بولعانى جانە بولا بەرەتىنى انىق. بۇرىنعى وداق كەڭىستىگىندە تولاسسىز تاسقىنداعان باسقارۋ جۇيەسىن سىناپ, ولاردى «جەردەن الىپ, جەرگە سالىپ», ميتينگىلەپ, نەشە ءتۇرلى ساياسي ناۋقاندار وتكىزۋمەن ءىس بىتپەيتىندىگى قىسقا مەرزىمدە بەلگىلى بولدى.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ۇتقىرلىعى مەن ساياسي كورەگەندىگى ارقاسىندا ءبىزدىڭ ەلدە ونداي ناۋقانشىلىق پەن قاقتىعىستارعا جول بەرىلمەدى. ويتكەنى, ساياسي جۇيە, بيلىك وزگەرىپ جاتقانىمەن بۇكىل قوعام دا, ادامدار دا, ماماندار دا, ياعني بارلىق تۇرمىس, بولمىسىمىز كەشەگى قوعامدا ساياسي جۇيەدە ءومىر سۇرگەنىمىز بەلگىلى. بىزگە, ءبىزدىڭ جاڭا مەملەكەتىمىزدى ەشكىم دە, ەشقانداي سىرتقى كۇش تە كەلىپ جاساپ بەرمەيتىنى انىق. ءبىزدىڭ حالىقتىڭ كەمەڭگەرلىگى وسىنى ادىلدىكپەن ءتۇسىندى. وتكەن ءومىردى, وتكەن ساياسي جۇيەنى نەمەسە ساياسي تۇلعالاردى كىنالاپ, داۋ-داماي تۋعىزا بەرۋدەن ەشنارسە شىقپايتىنى, ودان گورى بۇگىنگى, ەرتەڭگى ءومىردىڭ جاسامپازدىق جولدارىن ىزدەستىرۋ ماڭىزدىراق ەكەنىن جەكە تۇلعالار دا, قوعام دا دەر كەزىندە پايىمداي الدى. ارينە, ءبىر-اق كۇندە ادامدار, ءتىپتى وزىق ويلى, تالانتتى تۇلعالار كەشەگى قوعامنان مۇلدە بولەك سانا, دۇنيەتانىم, جۇيە ورناتىپ, «جاپ-جاڭا» بولىپ شىعا المايتىنى دا ادامزات, مەملەكەتتەر تاريحىنان بەلگىلى. وتكەن قوعامنىڭ الداعى كەزەڭ تالاپتارىنا, جاڭا رەفورمالارعا ساي كەلمەيتىنىن ءتۇسىنۋ, ەندى ەركىن مەملەكەت, جاڭا تۇرمىس, جاڭا كوزقاراس قالىپتاستىرۋ مىندەتتەرىن ءتۇسىنۋ ارقىلى كەلەتىنىن دە قوعام دامۋ جولدارى دالەلدەگەن.
سوندىقتان, قوعامداعى تۇبەگەيلى وزگەرىستەردىڭ باعىت-باعدارىمەن ۇندەسىپ, ۇيلەسۋگە, ەڭبەكتەنۋگە قابىلەتتى ادامداردىڭ بۇرىنعى تاجىريبەسىن ورىندى پايدالانۋ دا قاجەت بولدى. وسىنداي ساباقتاستىقتى ورنىقتىرۋ ارقىلى جاس ۇرپاق قاتارىنان تالانتتى جاستار مەملەكەت ىسىنە كوپتەپ تارتىلىپ, ولار جاڭا رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋعا بەلسەنە ارالاستى. ارينە, ءبارى دە وڭاي بولعان جوق. ەش نارسە دە ءبىر كۇندە وزگەرە سالمادى. ماقساتتى ىزدەنىس, تاباندى ۇستانىم, بىلىكتى باعدار قاجەت بولدى. قاتەلىكتەردى دە, قايشىلىقتاردى دا ەڭسەرۋگە ۋاقىت كەتتى. وسىنداي جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە قازاقستان قوعامىندا وتكەن ءداۋىردىڭ يدەولوگياسىنان باس تارتا وتىرىپ, بالانى اكەگە قارسى قويۋ, ۇرپاقتار اراسىن ارازداستىرۋ پيعىلدارىنا, جاپپاي قوعامدىق توڭكەرىستىك ناۋقانشىلىققا جول بەرىلمەدى.
سەنىمنەن كۇمانى, انىعىنان ب ۇلىڭعىرى كوپ, اۋمالى-توكپەلى زاماندا ادام تاني ءبىلۋ, قانداي ادامنىڭ قاي قىزمەتكە لايىقتىلىعىن بولجاپ, دەر كەزىندە شەشىم قابىلداۋدىڭ ءوزى دە ۇلكەن ونەر, بىلگىرلىك. مەملەكەتتى قۇرىپ, ونىڭ نەگىزىن قالاپ, قابىرعاسىن تۇرعىزۋ ءىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ۇنەمى ءوزى ەرەكشە اتاپ جۇرەتىندەي ءبىر باسشى ادامنىڭ عانا ءىسى ەمەس. ءسوز جوق, ونىڭ جانىندا ءوزى تاڭداپ, ارقايسىسىنا سەنىم كورسەتىپ, ورتاق مۇددەگە جۇمىلدىرا العان, مەملەكەت ىسىنە ادال, ءبىلىمدى, بىلىكتى, قابىلەتتى ارىپتەستەرى, جارامدى تۇلعالار بولۋى كەرەك, وكىلەتتى مەملەكەتتىك ينستيتۋتتار قۇرىلىپ, جۇمىس ىستەۋى قاجەت. مەملەكەتتى باسقارۋ ينستيتۋتارىنىڭ دا ۋاقىتتى جوعالتپاستان جەدەل, قىسقا مەرزىمدە جاساقتالىپ, ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋىن ۇيىمداستىرا بىلەتىن بىلىكتى, دايىندىعى مول ادامدار بولۋىنىڭ دا ماڭىزى ايرىقشا. بۇگىنگى اڭگىمەمىز سونداي ماڭىزدى تۇلعالاردىڭ ءبىرى تۋرالى بولماق.
ءبىز ءوز كونستيتۋتسيامىزدا كورسەتىلگەندەي, پرەزيدەنتتىك باسقارۋ جۇيەسىن تاڭداۋىمىزعا بايلانىستى ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان العاشقى جىلدارى جوعارىدا ايتىلعان اسا جاۋاپتى مەملەكەتتىك ماڭىزدى جۇمىستاردى ۇيىمداستىرىپ, مەملەكەتتىك دارەجەدە ەلدى باسقارۋ جۇيەسىنىڭ ۇزدىكسىز قىزمەتىن قىراعىلىقپەن, سەرگەكتىكپەن ءادىل دە ادال قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتى – پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى دەگەن لاۋازىمنىڭ ورنى ەرەكشە. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز بۇل لاۋازىمعا سول كەزدە نۇرتاي ابىقاي ۇلى ابىقاەۆتى تاڭداعان. ەلباسى سول تاڭداۋىنان قاتەلەسكەن جوق. ۇزاق جىلدار وسى قىزمەتتى ابىرويمەن اتقارعان نۇرتاي ابىقاي ۇلى اتالمىش قىزمەتتىڭ بەدەلىن كوتەردى.
ەل-جۇرت, قوعام نۇرتاي ابىقاەۆتى ەلباسىنىڭ ەڭ سەنىمدى سەرىگى, كومەكشىسى, ادامي تۇرعىدا جاناشىرى دەپ قارايدى. شىن مانىندە سولاي.
ونىڭ تاۋەلسىزدىك تۇسىنداعى بۇكىل ءومىرى مەن ەڭبەگى تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ قىزمەتىمەن, جاس مەملەكەتىمىزدىڭ مەملەكەتتىك ينستيتۋتتارىنىڭ قالىپتاسىپ, جۇمىس ىستەۋىمەن, ەلىمىزدىڭ وركەندەپ وسۋىمەن تىعىز بايلانىستى. اسىرەسە مەملەكەتتىگىمىزدىڭ جاڭا تاريحىنداعى اۋمالى-توكپەلى, الاساپىران 1991-1995 جىلدارى پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ جەتەكشىلىگىندە ءدال وسى نۇرتاي ابىقاەۆتاي بىرقالىپتى, سابىرلى, ادال ادامنىڭ بولۋى كوپتەگەن قايشىلىقتى جاعدايلاردىڭ وڭ شەشىلۋىنە زور ىقپال ەتكەنىن سول كەزدەگى العاشقى ۇكىمەتتىڭ قۇرامىندا بولىپ, كوزىمىز كورىپ, كوڭىلىمىز تىنعان. كەيىنگى جىلدارى ونىڭ سونداي ەل باسقارۋ, ەل مۇددەسىندە وڭ شەشىمدىك قادامدارىنا بارۋ شەبەرلىگى ابىرويمەن ارتا تۇسكەنىنە دە كۋا بولدىق. ول – ەلباسىنىڭ تاماشا مەكتەبىنەن, تاربيەسىنەن وتكەن جوعارى دارەجەدەگى مەملەكەتتىك قىزمەتكەر.
نۇرتاي ابىقاي ۇلى جاراتىلىسىنان تازالىق, ادالدىق, ەڭبەكقورلىق, ادەپتىلىك اۋانىندا تاربيەلەنىپ, قاتارلاستارى مەن قۇرداستارىنىڭ قالىپتاسۋ, شىڭدالۋ, ەسەيۋ جىلدارى مەن جولدارىندا ءوز ەڭبەگىمەن وسكەن ازامات. تەگىندە كوپ ادامداردىڭ ومىردە جولى بولىپ, نەمەسە بولماي جاتاتىن جاعدايلارى – جاس ادامنىڭ ماماندىق تاڭداۋىنان باستالاتىنى دا كادىمگى تۇرمىسىمىزدا بار جاعداي. ول اۋەل باستا ماماندىق تاڭداۋدان جاڭىلماعان. جاس جىگىت 1970 جىلى سۆەردلوۆ (قازىرگى ەكاتەرينبۋرگ) قالاسىنداعى سول كەزدە كەڭەس وداعىنداعى مارتەبەلى, بەدەلدى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى – س.م.كيروۆ اتىنداعى پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىن ۇزدىك ءبىتىرىپ, ەكى جىل اسكەر قاتارىندا وفيتسەر بولىپ, ەڭبەك جولىنىڭ العاشقى جىلدارىن ينستيتۋتتا العان ماماندىعىمەن ناقتى وندىرىستە باستاعان. ءوندىرىس ورنى, ۇجىم ورتاسى قاشاندا جاس مامان ءۇشىن, ونىڭ ازاماتتىق دۇنيەتانىمىنىڭ, مىنەز-قۇلقىنىڭ قالىپتاسىپ, شىنىعىپ, شيراۋى ءۇشىن ۇلكەن مەكتەپ. وتكەن عاسىردىڭ 70-جىلدارى الماتى اۋىر ماشينا جاساۋ زاۆودىندا جۇمىس ىستەۋ كوپتەگەن مامانداردىڭ ارمانى بولاتىن, جانە وعان قازاق جىگىتتەرىنىڭ ءوتۋى دە ماسكەۋ ارقىلى شەشىلەتىن. باسشىسى, باسقارۋشى اپپاراتى, ءوندىرىسى بويىن-
شا ماسكەۋدىڭ قۇزىرىندا بولاتىن. وسى ءبىر مىسالدان-اق «تاۋەلسىز مەملەكەتتىلىك» دەگەن ۇعىمنىڭ قادىرىن بىلسەك كەرەك. بەس جىلعا جۋىق وسى زاۆودتا قاتارداعى ينجەنەردەن زاۆودتىڭ باس كونسترۋكتورلىق ءبولىمىنىڭ كونسترۋك-
تور ينجەنەرى دارەجەسىنە دەيىن ءنا-
تيجەلى ەڭبەك ەتكەن جاس مامان الماتى قالاسىنىڭ جاڭادان قۇرىلعان اۋەزوۆ اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى, قازاقستان ورتالىق پارتيا كوميتەتى نۇسقاۋشىسى قىزمەتتەرىنە شاقىرىلادى.
1984 جىلى ۇكىمەت توراعاسىنىڭ كومەكشىسى, 1985-1988 جىلدارى الماتى قالاسىنىڭ مەدەۋ (بۇرىنعى فرۋنزە) اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى قىزمەتىن ابىرويمەن اتقارىپ, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى 1989 جىلى قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى بولىپ سايلانعاننان كەيىن نۇرتايدى قايتادان جانىنا شاقىرىپ, وعان زور سەنىم كورسەتىپ, رەسپۋبليكا باسشىسىنىڭ كومەكشىسى قىزمەتىن تاپسىرادى.
ەلىمىزدىڭ ءوسۋ جولدارىندا تاۋەلسىزدىكتىڭ قارساڭى جانە العاشقى جىلدارىنىڭ ورنى دا, ماڭىزى دا ەرەكشە دەر ەدىم. ول جىلداردىڭ الاساپىرانى مەن قايشىلىق قيىندىقتارى جايلى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءوزىنىڭ رەسمي بايانداما-
لارىندا, ەستەلىك شىعارمالارىندا, سونداي-اق, سول كەزەڭدە ورتالىق بيلىك باسىندا قىزمەت اتقارعان تۇلعالار دا جازدى, جازىپ ءجۇر.
ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى رەسمي تاۋەلسىزدىك جاريالانار قارساڭىنداعى وتپەلى كەزەڭدە قوعام قۇبىلىستارىنىڭ تامىرىن قالتقىسىز باسىپ, دەر كەزىندە مەملەكەتتىك بيلىك قۇرىلىمىن بىلىكتىلىكپەن دايىنداي باستاعانىن اۋەل باستا كوپشىلىگىمىز انىق بىلە دە الماي قالدىق. ويتكەنى, ول كەزدە ماسكەۋدەگى وداقتىق ورتالىق بيلىكتىڭ ءوزى بوپسالانىپ, تياناقسىزدىققا تىرەلىپ جاتتى. اقىرى ماسكەۋدە 1991 جىلى ايگىلى تامىز دۇربەلەڭى كوتەرىلىپ, ول ساتسىزدىككە ۇشىراپ, وداقتاعى باس بيلىك يەسى – كوممۋنيستىك پارتيا تاراتىلىپ تىندى.
وسىدان كەيىن-اق ءبىزدىڭ پرەزيدەنت قازاقستاندا شۇعىل تۇردە ماسكەۋگە جالتاقتاماستان ءوزىنىڭ دەربەس جولىن ايقىنداي باستادى. جەدەل جاعدايدا تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ باسقارۋشى وتپەلى كەزەڭنىڭ بيلىك ينستيتۋتتارى قۇرىلىپ, جاساقتالۋىنا ايرىقشا ءمان بەرىلدى. قازاقستان پرەزيدەنتتىك باسقارۋ فورماسىن تاڭدادى. مينيسترلەر كابينەتى قۇرىلدى. جوعارعى كەڭەستى (پارلامەنت) قايتا قۇرۋ جۇمىسى الدا تۇردى. اقىرى 1991 جىلدىڭ 16 جەلتوقسانىندا جوعارعى كەڭەس دەپۋتاتتارى (ول كەزدە 360 دەپۋتات بولاتىن) كوپشىلىك داۋىسپەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگى تۋرالى» زاڭ قابىلداپ ەلىمىز ءوز تاۋەلسىزدىگىن الەمگە جاريالاپ, رەسمي تۇردە تاۋەلسىز مەملەكەت بولىپ قايتا قۇرىلدى.
ول كەزدە, ياعني وسىدان 26 جىل بۇرىن بۇگىنگىدەي ءبىزدى بۇكىل دۇنيە ءجۇزى تانىعان كەلىستى, قۋاتتى مەملەكەت دارەجەسىنە جەتە قويماعان كەزىمىز. وكىلەتتىگى بۇگىنگىدەي سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ءالى جاساقتالماعان تۇستا الەمدىك قوعامداستىقپەن قارىم-قاتىناس پرەزيدەنت اكىمشىلىگى ارقىلى جۇرگى-
زىلەتىن. جوعارىداعى ماڭىزدى مەملەكەتتىك ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىن, سول باعىتتاعى پرەزيدەنتتىڭ باستامالارى مەن بەلگىلەگەن ناقتى شارالارىن, شەشىمدەرىن اسا جەدەل تۇردە جەتكىزىپ, ورتالىق مەملەكەتتىك اپپارات قىزمەتىن ىڭ-شىڭسىز ۇيلەستىرىپ, قابىلدانعان شەشىمدەردى قاققان قازىقتاي ەتىپ, جولعا قويۋ پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ قۇزىرىندا بولدى. سونداي مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ قاز تۇرىپ قالىپتاسىپ جاتقان 1992-1994 جىلدارى پرەزيدەنت پەن مينيسترلەر كابينەتىنىڭ بىرلەسكەن اپپاراتىن نۇرتاي ابىقاەۆ باسقاردى. بۇل, ءسوز جوق جوعارىدا ايتقانىمىزداي جاس مەملەكەت قۇرىلىسىنداعى ءارى قۇرىلىمىنداعى ەڭ جاۋاپتى لاۋازىمدى قىزمەتتەردىڭ بىرەگەيى, قازىر دە سولاي. اكىمشىلىك اپپاراتىنىڭ قىزمەتى دۇنيە ءجۇزى ەلدەرىنىڭ ۇزاق تاريحىندا بيلىك جۇرەگى دەسەك بولادى. ونىڭ قۇزىرىنا جاۋاپتى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردى تاڭداۋ, تاربيەلەۋ, جۇيەلەپ, ورنالاستىرۋدا پرەزيدەنتكە ۇسىنىس دايىنداۋدان باستاپ, ەلىمىزدىڭ بۇكىل تىنىس-تىرشىلىگىنە, پرەزيدەنت قۇزىرىنا قاتىناستى ۇزدىكسىز جۇمىستى ۇيىمداستىرۋ تولىق كىرەدى. اپپارات جۇمىسىنىڭ ەرەكشەلىگى دە, مىندەتى دە كوپ. ول تۋرالى, ونىڭ ستراتەگيالىق مىندەتى تۋرالى قانشاما اشىقتىق جانە بەلگىلى ەرەجە ءتارتىبى بولعانىمەن, كوپ جاعدايدا اپپارات جۇمىسىنىڭ ىشكى مەحانيزمىن ونى باسقارىپ, جۇرگىزىپ وتىرعان ادامنان باسقا ادامنىڭ ءبىلۋى مۇمكىن ەمەس. سول جاريالانا بەرمەيتىن جۇمىستىڭ ناتيجەسى رەتىندە قابىلدانعان شەشىم عانا ايعاقتى. ءبىرىنشى باسشى, ياعني پرەزيدەنتتىڭ ءوزى عانا ءبىلىپ, شەشىم قابىلدايتىن جاعدايلاردى كەيدە اكىمشىلىك باسشىسى ءبىلۋى مۇمكىن. بۇل دا جوعارى دارەجەدەگى مەملەكەت مۇددەسىنىڭ ماڭىز-
دىلىعىن كورسەتەدى.
بۇل لاۋازىمداعى ادامنىڭ جاۋاپكەرشىلىك دارەجەسىن ەلباسىنىڭ ۇزدىكسىز جۇمىس كەستەسىمەن تىكەلەي بايلانىستىلىعىنان دا بىلسە بولار.
نۇرتاي ابىقاەۆتىڭ ءومىربايانىنىڭ شيرەك عاسىرى – وسى جيىرما التى جىلىندا جاس مەملەكەتىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىنىڭ تۇراقتانىپ, قۋاتتانىپ, نىعايۋى ءۇشىن قانشاما ىزدەنىس, كۇرەس جولدارىنان ءوتىپ, قانشاما تاۋەكەل شەشىمدەرگە بارعانىن دا بىلەتىن ادامدار كوپ ەمەس. ول وسى جىلدار ۇنەمى تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ ەڭ جاقىن ءارى سەنىمدى, سونداي-اق جاڭا زامان ۇردىسىنە سەزىمتال, قوعامنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن بىلەتىن بىلىكتى ادامداردىڭ الدىڭعى قاتارىندا ءجۇر. بىرىنشىدەن, ول مەملەكەتتىڭ وتە جاۋاپتى ءارى كۇردەلى قىزمەتتەرىن ابىرويمەن اتقارىپ كەلەدى. ەكىنشىدەن, ونىڭ ادامي تۇلعاسى قانداي دا قايشىلىقتى قيىن سىناقتاردان سىر بەرمەي ءوتىپ كەلەدى.
ونىڭ انت بەرىپ اتقارعان مەملەكەتتىك لاۋازىمدى قىزمەتتەرىنىڭ اتاۋلارىنىڭ ءوزى-اق ازاماتتىڭ كىم ەكەنىن ايعاقتاپ تۇر. نۇرتاي ابىقاي ۇلى ەلىمىزدىڭ ۇلىبريتانيا, رەسەي سياقتى يمپەريالىق ەلدەردەگى ەلشىسى, ەكى رەت پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى, ەكى رەت سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى, ەكى رەت رەسپۋبليكا قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى, سەنات توراعاسى, دەپۋتاتى سياقتى قىزمەتتەردى, ارينە ەلباسىنىڭ ەڭ سەنىمدى دەگەن ساردارلارى, ساربازدارى اتقارارى حاق. ەلباسىنىڭ سەنىمى – ەل سەنىمى. ويتكەنى, حالىق ءوز سەنىمىن بۇكىلحالىقتىق سايلاۋ قورىتىندىسى بو-
يىنشا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنا تاپسىرىپ, پرەزيدەنت ساياساتىنا ونىڭ ەل باسقارۋ قايراتكەرلىگىنە تۇتاس قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى.
نۇرتاي دا قالتقىسىز ەلباسىمەن بىرگە.
نۇرتاي ابىقاي ۇلى كەيبىرەۋلەر پا-
يىمدايتىنداي, «سۇر كاردينال» دا ەمەس, توقمەيىلسىپ, قاتىپ قالعان پاڭ شەنەۋنىك تە ەمەس. قىزمەتىنىڭ سيپاتىنا قاراي كوپ الدىنا, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا شىعا دا بەرمەيدى. قاجەتىندە ايتار ءسوزىن ايتادى. كوپ بىلەدى, از سويلەيدى. جاريالاماي ءجۇرىپ ءىس تىندىراتىن سالماقتى, بايىپتى توپقا جاتادى. قىزبالىعى جوق. ۇستامدىلىعى, سابىرلىلىعى باسىم. داڭعازاسىز با-
ۋىرمال. ادام جانىن تۇسىنگىش. سپورتقا بەيىم. ستۋدەنت شاعىندا ۆولەيبول كومانداسىنىڭ كاپيتانى بولىپ, سۆەردلوۆ, رەسەي بىرىنشىلىكتەرىندە جۇلدەلى بولعان. جاستىق شاقتىڭ جارقىلداعان داۋرەنىندە سپورت شەبەرى دەگەن اتاققا دا قول جەتكىزگەن. كوپ جىلدان بەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۆولەيبول فەدەراتسياسىن باسقارادى. تاۋەلسىزدىك العان العاشقى جىلداردا ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن بىزدە بۇرىن اسا دامي قويماعان گولف سياقتى «اقسۇيەك» سپورت تۇرلەرىنىڭ ەلىمىزدە قالىپتاسىپ, ءورىس الۋىنا كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى.
ەلىمىزدىڭ جاڭا, ياعني تاۋەلسىز مەملەكەتتىك داۋىرىندەگى ەڭ تاعدىرلى شەشىمدەر تۇسىندا, ەڭ ەلەۋلى وقيعالار مەن ەلباسىنىڭ باستامالارىندا نۇرتاي ابىقاي ۇلى قاتىناسپاعان شارالار جوقتىڭ قاسى. ەلباسىنىڭ جىل سايىنعى تاريحي جولداۋلارىنىڭ ستراتەگيالىق دامۋ ماقساتتارىنىڭ ورىندالۋى, حالىق تۇرمىسىنىڭ جاقسارۋى مەملەكەتتىك شەكارالارىمىزدىڭ بەكىتىلۋى, حالىقارالىق بەدەلىنىڭ ءوسۋى, ىشكى-سىرتقى قاۋىپسىزدىگىمىزدىڭ قامتاماسىز ەتىلۋىندە نۇرتاي ابىقاەۆتىڭ تياناقتى ەڭبەگى, قولتاڭباسى بار.
ادامداردىڭ قارىم-قاتىناسىندا دا, مەملەكەت جۇمىسىندا دا, ءتىپتى وتباسىندا دا سەنىم دەگەن ۇعىمنىڭ ءمانى دە, ماڭىزى دا زور. سەنىم – ادامدار دۇنيەتانىمىنىڭ ەرەكشە قاسيەتى. سەنىم – ادام, قوعام مادەنيەتىنىڭ ايقىن كورىنىسى. سەنىمدى شاشپاي-توكپەي ساقتاي الاتىن ادامدار عانا ءوز ادامگەرشىلىك دەڭگەيىن كورسەتە الادى. مەنىڭ تۇسىنىگىمدە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى مەن نۇرتاي ابىقاي ۇلىنىڭ اراسىنداعى سەنىم ۇعىمىنا نەگىزدەلگەن, سوعان سۇيەنگەن تازا قاتىناس ورتاق مەملەكەت مۇددەسىنە جاۋاپ بەرە الاتىن, ۇلتقا ۇلگى بولاتىن سيرەك قۇبىلىس.
وسى كۇندەرى ءبىزدىڭ قوعامدا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسى كەڭىنەن تالقىلانۋدا. قۋانارلىعى – بۇل ماقالا ەل اراسىندا ەشقانداي رەسمي تاپسىرماسىز, حالىقتىڭ, ءار ادامنىڭ ءوز ساناسىمەن وقىپ, ءتۇيسىنىپ, سوعان كوزقاراسىن, پىكىرىن بىلدىرۋىندە. اسىرەسە, ماقالادا كوتەرىلگەن ۇلتتىق سانا, ۇلتتىق مادەني- گەنەتيكالىق كود, تۋعان جەر قاسيەتى, لاتىن الىپبيىنە كوشۋ ماسەلەلەرى تۋرالى ەلباسىنىڭ وي-تولعامدارى, ۇسىنىس- پىكىرلەرى ەل جۇرەگىنەن ەرەكشە ۇندەستىك تابۋدا. ماقالانى قازاقستاندىقتار ەرەكشە رۋحاني سەرپىلىسپەن قارسى الدى. ەلىمىزدىڭ, ۇلتىمىزدىڭ بولاشاعىن ويلايتىن ءاربىر ازامات ماقالاداعى تىڭ ۇسىنىستارعا قۇلشىنا پىكىرلەسىپ وتىرعانى ەلباسى ەل جۇرەگىندە, كوكەيىندە جۇرگەن سۇراقتارعا جاۋاپ بەرىپ وتىر. جاڭا تاريحىمىزداعى وسى ماقالانى وقي وتىرىپ, ۇلتىمىزدىڭ ءوسۋ جولدارىن, سول جولداعى ۇلت تۇلعالارىن وي ەلەگىنەن, كوز الدىڭنان وتكىزە الاسىڭ. ۇلتتىڭ ساپاسىنىڭ تۇراقتانىپ, كۇشەيۋىنە قالتقىسىز قىزمەت ەتىپ, جاس ۇرپاققا ۇلگى بولار نۇرتاي ابىقاەۆ سياقتى تۇلعالار قاتارىنىڭ ارتا ءتۇسۋى دە ءبىزدىڭ تاۋەلسىز مەملەكەتتىگىمىزدىڭ جەمىسى, ۇلتتىق-گەنەتيكالىق كودىمىزدىڭ ساقتالۋىنىڭ ناتيجەسى دەۋىمىزگە نەگىزىمىز تولىق. ول – ۇلتىمىزدىڭ تەكتى الەۋەتىنىڭ بولاشاقتىڭ دامۋىنا, جاقسارۋىنا ءوز بولمىسىمەن, ءوز تاجىريبە, تاربيەسىمەن, رۋحاني مادەنيەتىمەن الداعى ۋاقىتتا دا مول ۇلەس قوسا الاتىن تۇرلاۋلى تۇلعا.
قىسقاسى, زامانداسىمىز, ارىپتەسىمىز, باۋىرىمىز نۇرتاي ابىقاي ۇلى جوعارى ۇعىم ماعىناسىندا سەنىم ساردارى, سەرگەك ۇيىمداستىرۋشى, قوعام سۇرانىسىنا جاۋاپكەرشىلىك سەزىمى ايرىقشا, كورنەكتى مەملەكەت قايراتكەرى.
قۋانىش سۇلتانوۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى
