«جۇمىسپەن قامتۋ-2020»: ونىڭ تيىمدىلىگى نەدە؟

ەلباسى نۇرسۇلتان نازار­باەۆ­تىڭ تىكەلەي تاپسىرما­سى­مەن قولعا الىنعان بۇل باعدار­لامانىڭ ار­قاسىندا الداعى ۋا­قىتتا مىڭداعان تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلاتىنى قۋانتارلىق جاڭالىق. جاڭا جوبا, جاڭا جۇ­مىس ورىندارى جاڭا ءمۇم­كىندىك­تەر تۋدىرماق. بۇل جۇ­مىس ورىن­دارى قاراپايىم حالىقتىڭ يگىلىگىنە باعىتتالعان. جۇمىسسىز­دار, جالاقىسى تومەن, از قام­تىلعان ازاماتتار مەن ءوز بەتىنشە جۇمىس ىستەۋشىلەر ءۇشىن لايىقتاپ جاسالعان. ايتا كەتۋ كەرەك, جۇ­مىسسىزداردىڭ 71 پايى­زىن اۋىل تۇرعىندارى قۇ­راپ وتىر. بۇل رەتتە باعدارلاما اۋىلدىقتاردى جۇمىسپەن قام­تىپ, تۇرمىستىق جاعدايىن كو­تەرۋگە باعىتتالىپ وتىر. تاعى ءبىر ماسەلە, جۇمىسسىزداردىڭ 76 پايىزىنىڭ جوعارى ءبىلىمى جوق, تەك مەكتەپ اتتەستاتى عانا بار ازاماتتار بولىپ تابىلادى. بىلىكتىلىك تۇرعىسىنان قاراساق, ولاردى جۇمىسپەن قامتۋ ءۇشىن, الدىمەن بەلگىلى ءبىر ماماندىق­قا وقىتۋ كەرەك. بۇل رەتتە, اۋىل جاستارىنىڭ جاعدايى ەرەكشە الاڭداۋشىلىق تۋدىرىپ وتىر, كاسىپتىك ءبىلىم الۋعا قولجەتىمدى­لىگى شەكتەۋلى بولعاندىقتان, ولار رەسمي ەڭبەك رىنوگىندا ءىس جۇزىندە باسەكەگە قابىلەتسىز بو­لىپ تابىلادى. ەڭبەك رىنو­گىن­دا قالىپتاسقان مۇنداي احۋال­دىڭ تىكەلەي سالدارى كەدەيلىككە اكەپ سوقتىرادى. 2010 جىلعى 1 قازانداعى جاعداي بويىنشا 1,1 ملن. استام ادامنىڭ تابىسى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنەن از. سوندىقتان ءوز بەتىنشە جۇمىس­پەن اينالىسۋشىلار, جۇمىس­سىزدار جانە تابىسى از ادامدار باعدارلاما اياسىندا 5 جىلدان اسپايتىن 3 ملن. تەڭگە شاعىن نەسيە الا الاتىن بولادى. سونىمەن قاتار, قاجەت بولعان جاعدايدا ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ءۇشىن جولدار, جىلۋمەن جانە سۋمەن جابدىقتاۋ, تەلەفون جانە ەلەكتر جەلىلەرىنە جەتىسپەيتىن ينفراقۇ­رى­لىمدى سالۋ سىندى قوسىمشا قولداۋ دا كورسەتىلەدى. بۇل تاۋەل­سىزدىك جىلدارى العاش رەت جا­سالىپ وتىرعان قادام. باعدارلا­مانىڭ اياسى وتە اۋقىمدى بول­عاندىقتان, ونىڭ ورىندالۋىن ءجىتى قاداعالاپ, بولىنگەن قارجىنىڭ تالان-تاراجعا ءتۇسىپ كەتپەۋى ءۇشىن «نۇر وتان» حدپ-نىڭ جانىندا ارنايى كوميسسيا قۇرىلدى. سون­داي-اق جوبانىڭ ورىندالۋىن ۇكى­مەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆ­تىڭ ءوزى قاداعالايتىن بولادى. 2008 جىلدىڭ كۇزىندە جۇمىسسىز­داردىڭ سانى 559 مىڭعا جەتكەن ەدى. سول كەزدە ۇكىمەت ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا «جول كار­تاسى» جوباسىن جۇزەگە اسىرعان بولاتىن. كارىم قاجىمقان ۇلى: «باعدارلاما تيىمدىلىگىن كورسەتىپ, جۇمىسسىزداردىڭ سانى الدەقاي­دا قىسقاردى. بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدەگى حالىقتىڭ ەڭبەككە جارام­دى بولىگىنىڭ ىشىندەگى جۇمىسسىز جۇرگەندەر 5,7 پايىزدى قۇراي­دى», – دەپ ەل يگىلىگىنە جاسالعان باعدارلامالاردىڭ بارلىعى جەمىستى بولاتىنىنا سەنىم ءبىلدىر­گەن-ءدى. ال العاشقى باعدارلاما­لار­دان «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» باعدارلاماسىنىڭ ايىرماشى­لى­عى قاتىسۋشىلار كاسىپكەرلىك بىلىكتىلىك تۇرعىسىندا, نە بولماسا, تەحنيكالىق ماماندىقتار بويىن­شا وقۋ كۋرستارىنا قاتىسا الادى. ونىڭ ارتى مىندەتتى تۇردە جۇ­مىسپەن قامتىلاتىنى تاعى بار. قىسقا مەرزىمدى وقۋ كۋرستارىن ۇكىمەت قارجىلاندىرادى. ءتىپتى, ولاردىڭ وقۋ ورنىنا دەيىنگى جولاقىسى مەن باسپاناسىن دا بيلىك قامتاماسىز ەتەدى. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى گۇلشارا ابدىحالىقوۆا: «ەل­باسى تاپسىرماسى بويىنشا ءازىر­لەنگەن جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ جاڭا ستراتەگياسى شامامەن 200 مىڭداي ادامدى قامتي­دى», – دەپ ءوز سوزىندە كورسەتىپ ءوتتى. ەڭ الدىمەن جۇمىس ىزدەۋشىلەرگە ءبىرىنشى كەزەكتە مەملەكەتتىك يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى نىساندارىنان جۇمىس ۇسىنىلا­دى. ال ەگەر وڭىردە قولايلى جۇ­مىس ورنى تابىلماعان جاعدايدا باعدارلامادا ول ەلدى مەكەننەن جۇمىس قولىنا سۇرانىس جوعارى جەرگە كوشىرۋ قاراستىرىلعان. اۋىلداردا ءوز كاسىبىن باستايمىن دەۋشىلەرگە دە جول اشىق. ولار كاسىپكەرلىكتىڭ نەگىزدەرىن ۇيرەنىپ, جاڭا بيزنەس اشۋ ءۇشىن نەمەسە بۇرىنعىسىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا شاعىن نەسيەلەر الا الادى. ءابدىراحمان قىدىربەك.