كۇمىس كومەي ديكتور ساۋىقتىڭ داۋىسىن ەل ساعىنىپ ءجۇر

قازاق راديوسىنىڭ كۇمىس كومەي ديكتورى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى ساۋىق جا­قانوۆانى بىلمەيتىن تىڭدارمان بۇگىندە كەمدە-كەم دەسە دە بولادى. ويتكەنى, ونىڭ سىڭعىرلاعان اسەم داۋسى قۇلاعىمىزدا جاتتالىپ قالعان. ولاي بولاتىنى, كەشەگى كەڭەستىك داۋىردە ءاربىر شاڭى­راقتا راديو سايراپ تۇراتىن. ەل استاناسىنان الىستا, سوناۋ شالعاي اۋىلداردا تۇراتىن تۇرعىن­دارعا دەيىن ساۋىقتىڭ ءتۇرىن تانىماسا دا, داۋى­سىن جازباي تانيتىن. ستۋدەنت كەزدەرىمىزدە اراگىدىك قازاق راديوسىنا جولىمىز تۇسكەندە ساۋىق­تىڭ جۇرگىزىپ جاتقان حابارلارىن تىڭداپ, ەرەكشە اسەرگە بولەنەتىنبىز. وسىناۋ عاجايىپ ونەر يەسىمەن سوناۋ سەكسەنىنشى جىلداردىڭ ورتا شەنىندە قازاق راديوسىنىڭ ستۋدياسىندا قاتار وتىرىپ حابار جازۋدىڭ ءساتى تۇسكەنىنە بۇگىندە ريزامىن. مەن ول كەزدە وبلىستىق راديودا ديكتور بو­لىپ قىزمەت اتقاراتىنمىن. مەكەمەنىڭ ۇيعا­رى­مىمەن 1985 جىلدىڭ ءتورتىنشى اقپانى مەن ءبىرىنشى ناۋرىزى ارالىعىندا وندىرىستەن قول ۇزە وتىرىپ, تەلەديدار مەن راديو قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءبىلىم جەتىلدىرۋ كۋرسىندا بولعان ەدىم. الماتى قالاسىندا قازاق تەلەديدارى مەن راديوسىنىڭ جانە وبلىستىق تەلەراديو ديكتورلارى, ءبارىمىز بىرگە كوركەمسوز وقۋدىڭ مەتوديكاسى مەن ءتاجىري­بەسىنەن وتتىك. كۋرس جەتەكشىسى, ماسكەۋلىك مامان ن.رەكينا مەن قۇرمانعازى اتىنداعى ۇلتتىق كونسەرۆاتوريانىڭ بىلىكتى ۇستازدارى ءدارىس بەرىپ, كوركەمسوز وقۋدىڭ قىرى مەن سىرىنا قانىق­تىردى. اسىرەسە, ماسكەۋلىك ۇستازدىڭ دەمدى قالاي الۋعا, ءۇندى ەرىن ارقىلى, كومەي ارقىلى قالاي شىعارۋعا باۋلىعانى ارادا شيرەك عاسىر وتسە دە ءالى كۇنگە كوكەيىمنەن كەتپەيدى. العاشقى كۇننەن-اق, بۇرىننان كوگىلدىر ەكراننان كورىپ جۇرگەن تىنىس وتەباەۆ, لاسكەر سەيىتوۆ, ماريام ايىمبەتوۆا, باقىتجامال ەرمانوۆا, جاڭىل توقپانوۆا, اۋە تولقىنى ارقىلى تانىمال ساۋىق جاقانوۆا, ءابدىرالى بولەباي سىندى ارىپتەس­تەرمەن جاقسى ارالاسىپ كەتتىك. تۇسكە دەيىن ۇستاز­داردان ءتالىم الساق, ءتۇس قايتا تەلەديدار مەن راديو ستۋديالاردا بولىپ ءتاجى­ريبە جيناقتادىق. سول جىلدارى قوجاكەلديەۆ ەرلان ەسىمدى كۋرستاسىم قازاق راديوسىنىڭ «ۇشقىن» راديو­ستانتسياسىندا رەداكتور بولىپ جۇمىس جاسايتىن. وڭتۇستىك ءوڭىردىڭ ورەنى ەرەكەڭ بىردە: «باحا, ەلدەن الا كەلگەن دايىن حابارلارىڭ بولسا, ەفيردەن بەرىپ جىبەرەيىك», – دەپ قولقا سالدى. راسىندا دا, مەن 3-4 ماتەريال الا بارعانمىن. سونىمەن كۋرستاسىم العاشقى كەزەكتە «ۇزاق جولدى سەرىك ەتكەن» اتتى راديووچەركتى بەرۋگە توقتام جاسادى. وچەرك كەيىپكەرى – بۇل كۇندە ەڭ­بەك­تىڭ زەينەتىن كورىپ وتىرعان شايزادا جانۇزنوۆ دەگەن كىسى بولاتىن. شاكەڭ تۇلعاسى شاعىن بولسا دا, ۇنەمى قوس تىركەمەسى بار, حالىق اۋزىندا «كوكقاسقا» اتانىپ كەتكەن اۆتوكولىك جۇرگىزەتىن. راديونىڭ وزگە اقپارات قۇرالدارىنان ءبىر ەرەكشەلىگى – ءتىلشى مەن ونىڭ كەيىپكەرىنىڭ اراسىن­داعى اڭگىمە جاندى داۋىسپەن ءورىلىپ وتىرادى. الايدا «قىرسىققاندا قىمى­ران ءىريدى» دەمەكشى, داۋسىم رەسپۋبلي­كالىق راديوعا ساي كەلمەدى. ەندى شاكەڭنىڭ ءسوزىن بىرەۋگە وقىتىپ الۋ كەرەك. ەلدەن كەلگەن مەندە, قايدان تانىس بولسىن. ونىڭ ۇستىنە قىستىڭ كوزى قىراۋدا ءبىر بەت ماتەريال وقيمىن دەپ كىم قازاق راديوسىنا كەلە قالادى؟! بىراق, ورايىن كەلتىرەيىن دەسە وڭاي ەكەن. دە­ما­لىس كۇنى دوسىم, جازۋشى-جۋرناليست قۋانىش جيەنبايدىڭ ۇيىنە قىدىرىپ بار­عان ەدىم. وندا قۋا­نىشتىڭ ىنىسىمەن تا­نىستىم. ول الماتى ميليتسيا مەكتەبىندە وقيدى ەكەن. قازىرگى كۇنى وتستاۆكاداعى سى­نىپتاسىم بولات احمەتوۆ تە سول مەكتەپتە وقيتىن. ولار ءبىرىن-ءبىرى تانيتىن بولىپ شىقتى. مەنىڭ كەلگەنىمدى ەستىگەن بوكەڭ, ەرتەڭىنە رەسپۋب­ليكالىق تەلەراديوكوميتەتكە ىزدەپ كەلدى. سول جەردە سىنىپتاس پەن كۋرستاستى ءبىر-بىرىنە تانىس­تىردىم. ەرلان داۋىستى بولاتقا وقىتىپ الامىز دەدى دە, ونى ستۋدياعا ەرتىپ كەتتى. سونىمەن ەكى-ءۇش كۇننەن سوڭ راديووچەرك ەفير­دەن بەرىلەتىن بولدى. ەندى ونى جازۋ ءۇشىن مەن دە ستۋدياعا باردىم. وندا ءابدىرالى مەن ساۋىق حابار جازىپ جاتىر ەكەن. مەن بارعاننان كەيىن ابەكەڭ ءبىر شارۋامەن شىعىپ كەتىپ, ستۋديادا ساكەڭ ەكەۋمىز عانا قالدىق. وپەراتور مۋزى­كانى باياۋلاتى­سى­مەن ساۋىق ماسىعۇتقىزى ءسوز كەزەگىن قىزىلور­دا­لىق ارىپتەسىمىز باقتىباي بەردى­باەۆقا بەرەمىز دەپ ماعان ىم قاقتى. سىزگە وتىرىك, ماعان شىن, دايىن تەكستىڭ ەكى-ءۇش سويلەمىن ارەڭ وقىدىم. قوس سامايدان تەر مونشاقتاي جونەلدى. ودان ارىگە شامام جەت­پەسىن سەزدىم دە, ميكرو­فوندى سوندىرۋگە ءماج­بۇر بولدىم. سوسىن ساكەڭە شىعا تۇرۋىنا ءوتىنىش بىلدىرسەم, ول كىسى: «مىنا كەرەمەت داۋىستى تىڭداعىم كەلىپ وتىر», – دەپ قارسىلىق ءبىلدىردى. – ساكە, ءسىزدىڭ مىسىڭىز باسىپ وتىرعان بولۋى كەرەك, مەن وقي الاتىن ەمەسپىن دەپ ازار دا بەزەر بولدىم. سونىمەن ستۋديادا ءبىر ءوزىم قالىپ وچەركتى وقىپ شىقتىم. ەسەسىنە, ساكەڭ وپەراتوردىڭ قاسىنا بارىپ, تىڭداپ تۇردى. جازىلىپ بول­عاننان كەيىن كەلىپ قولىمدى قىسىپ, مىناۋ كەرەمەت داۋىس قوي دەپ ريزا كەيىپ تانىتتى. وسىدان كەيىن ساۋىق ماسىعۇتقىزى ولەڭ وقىدى. ول ولەڭدى تىڭداپ الادى دا, وپەراتورعا ءوتىنىش ايتىپ قايتا جازىلادى. بۇل جاعداي ءتورت-بەس رەت قايتالاندى. سونداعى ءۋاجى تىڭدارمانعا جەتكىزە الماي تۇرمىن دەيدى. مىنە, وسىلايشا كوركەمسوز وقۋدىڭ حاس شەبەرى ساۋىق اپايىمىزبەن قاتار وتىرىپ, حابار جازۋدىڭ ءساتى تۇسكەنى بار. ودان بەرى دە شيرەك عاسىردان اسىپ بارادى. بيىل قازاق راديوسىنىڭ اۋە تولقىنىنان العاشقى حابارى بەرىلگەنىنە 90 جىل تولعالى وتىر. وسى ايتۋلى مەرەكەگە وراي قايتالانباس ونەر يەسى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى, كۇمىس كومەي ديكتور ساۋىق جاقانوۆاعا ۇزاق عۇ­مىر, زور دەنساۋلىق تىلەپ, ءالى دە شىعار­ما­شى­لىق بيىكتەردەن كورىنە بەرىڭىز دەگەن تىلەگىم بار. باقتىباي بەردىباەۆ.