سۋرەتتەر سويلەگەندە

كەز كەلگەن نارسەدەن كوركەم­دىكتى سەزە بىلەتىن, سەزىپ قانا قويماي, ونى قابىلداي بىلەتىن سۋرەتشى بولۋ باقىتى كوپ ادامعا بۇيىرا بەرمەيدى. ونداي جاندار ەرەكشە جاراتىلىس يەسى بولىپ كورىنەدى. سوندىقتان دا تابي­عات­تىڭ تاڭعاجايىپ سىيىن العان قىل قالام شەبەرلەرى ۇنەمى وزگە­لەردىڭ كوزدەرىنە كورىنبەيتىن ەلەۋ­سىز نارسەلەردى الەمنىڭ ۇلى كلاسسيكاسىنا اينالدىرادى. ونداي كلاسسيكالاردى قازاقستاندىق سۋرەت ونەرىندەگى ۇلى شەبەرلەر دە قىل قالامدارى مەن ءتۇرلى-ءتۇستى بوياۋلارىنان دۇنيەگە الىپ كەلدى, كەلىپ تە جاتىر. بولاشاقتا كەلە بەرەدى دە. ادام جانىن ءسۇيسىن­دىرەتىن سول سۋرەتتەردى اس­تانا­نىڭ ءتۇرلى مۇراجاي­لا­­­رىندا دا كەزدەستىرۋگە بولادى. مەرەكە قارساڭىندا استانا قالاسىنداعى قازىرگى زامانعى ونەر مۇراجايىندا قازاقستان رەس­پۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان جانە قالا كۇنى شەڭبەرىندە ءا. قاستەەۆ ات­ىنداعى مەملەكەتتىك ونەر مۇرا­جايى قازاقستان سۋرەتشىلەرى س.مامبەەۆتىڭ, ك.مۋللاشەۆتىڭ, ۆ.راحمانوۆتىڭ العاشقى جانە تەڭ­دەسى جوق كورمەسىنىڭ ۆەرني­ساجى وتكىزىلدى. بۇل كورمەگە جوعارىدا اتال­عان مۇراجايلاردىڭ قورىنان ال­ىنعان جانە جەكە جيناقتاردان تۇراتىن تاريحي-مادەني قۇندى­لىعى بار تۋىندىلار قويىلدى. ءۇش سۋرەتشىنىڭ ءارتۇرلى تاقى­رىپ­تىق كارتينالارى, پەيزاجدارى, ناتيۋرمورتتارى مەن مۇسىندىك جۇ­مىستارى ءبىر-بىرلەرىمەن ەرەكشە ۇيلەسىم تاۋىپ, سۋرەت ونەرى­نىڭ وزىنە عانا لايىق قوزعالىس ريت­مىن سومداپ جاتقانداي كورىندى. قازاق كسر حالىق سۋرەتشىسى س.مامبەەۆ تۋرالى بەلگىلى ونەر­تانۋشى رايحان ەرعاليەۆا: «ءمام­بەەۆكە عانا ءتان جازۋ ءما­نە­رىنىڭ ەرەكشەلىگى – ونىڭ ۇلتتىق الەم تانۋداعى شىعارماشىلىق تول­عانىستارى وزىنشە بولەك. ون­ىڭ شىعارمالارى تەرەڭ دە توسىن مازمۇنىمەن باۋرايدى. رەسپۋبليكا ونەرتانۋشىلارى ونىڭ شىعارمالارىن بوريسوۆ – مۋساتوۆ جۇمىستارىنداعى يمپرەس­سيونيزمنىڭ قوزعالمالى ءدىرىلى مەن تابيعاتتا تۋىنداعان دەكوراتيۆتىك بوياۋلارداعى سىندارلى جۇمىستارىمەن سالىستىرادى. سو­­نىمەن بىرگە, ونىڭ شىعار­ما­شىلىق نەگىزىن ەۋرازيانىڭ, جەكەلەپ ايتقاندا قازاقستان اي­ماعىن مەكەندەگەن كوشپەن­دى­لەر­دىڭ مىڭداعان جىلدارداعى ءداس­تۇرلەرى ايقىندايدى», – دەگەن ەدى. شىنىمەن دە, شەكارا بول­ماي­تىن ونەر اتاۋلىداعى جەكە شىعارماشىلىق تەكتىلىكتەن عانا وسىنداي كەسەك دۇنيەلەر تۋادى. كەسكىندەمەشى, قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنا ەڭبەگى سىڭگەن قاي­رات­­كەر, تاتارستان حالىق سۋرەتشىسى اتانعان كاميل مۋل­­لا­شەۆ­تىڭ ەسىمى سۋرەت ونەرىندە بەيتا­نىس ەمەس. ك. مۋللاشەۆتىڭ كار­تي­­نا­لارىندا قازاق دالاسى قا­لاي كورىنەدى دەگەن سۇراققا جاۋ­اپ ىزدەپ كورسەك, ۇشى-قيىرى جوق شەكسىز, جازيرا كوشپەلى تۇر­مىس­تىڭ كوپتەگەن قىرلارى شى­نا­يى كورىنىس تابادى. ونىڭ شى­عار­­ماشىلىعىندا پورترەتتىك جانر ەرەكشە ورىن الادى. مۇنى ءبىز سۋرەتشىنىڭ سالعان تۋىندىلا­رىنان دا, ءوزىنىڭ: «شىنايى پورترەت ادامنىڭ بەينەسىن كورسەتۋ­مەن عانا شەكتەلمەيدى. ول ىقى­لاستى كورەرمەن سەزىنەتىن اۋرادا تۇرادى. جەكە تۇلعانىڭ ىشكى جان-سەزىمى, ويلارى مەن سەزىمدەرى – پورترەتكە جان بىتىرەدى, اد­ام­­نىڭ شىنايى بەت-الپەتىن كورسە­تەدى. سونىمەن بىرگە, ونىڭ ءومى­رىن بار قىرىنان تانىتادى», دە­گەن سوزىنەن دە بايقاۋعا بولادى. ال ءمۇسىنشى, قازاقستان رەس­پۋ­بليكاسىنا ەڭبەگى سىڭگەن ونەر قاي­راتكەرى, كانادا مۇسىندەر ور­تا­لى­عىنىڭ مۇشەسى ۆاگيف راح­مانوۆ­تىڭ شىعارماشىلىقتاعى جولىنا كەلەتىن بولساق, ول 100-دەن استام بۇكىلوداقتىق, حالىق­ارالىق جانە رەسپۋبليكالىق كور­­مەلەرگە قاتىس­قان. حالىقارالىق مۇسىندىك سيم­پوزيۋمدارىنىڭ لاۋ­­رەاتى اتانعان ۆ. راحمانوۆ الەم­نىڭ كوركەمونەر ورتالىق­تارى بو­لىپ سانالاتىن باكۋدە, الم­ا­تىدا, دۋشانبەدە, تاشكەنتتە, ءماس­كەۋ مەن پاريجدە, تورونتودا, بۋداپەشت پەن ۆاشينگتوندا ءوزى­نىڭ جەكە كور­مەلەرىن وتكىزگەن. سىرتقى جانە ىشكى الەمنىڭ, تۇتاستىق پەن بولشەكتىڭ, سىرت­قى ءپىشىن مەن مازمۇننىڭ قۇ­پيا­عا تولى كەلبەتىن قىل قالام شەبەرلەرى ءاردايىم ءساتتى سومداپ شى­عا­دى. سول ءۇشىن دە ولار­دىڭ قولدا­رى­نان شىققان ءاربىر سۋرەت ءوز­ىن­شە سويلەپ, وزىنشە ءىز قالدىرادى. اراي ۇيرەنىشبەكقىزى.