ساق جۇرسەڭ, ساۋ جۇرەسىڭ

كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگى دەمالىس كەزىندە قاۋىپسىزدىك شارالارىن ساقتاۋعا شاقىرادى جاز ماۋسىمىندا قاپشاعاي سۋ قويماسى الماتىلىقتاردىڭ ءداستۇرلى دەمالىس مەكەنى ەكەنى بەلگىلى. ارعى جاعى انتاليا, بەرگى جاعى الاكولگە بارا المايتىن قالالىقتاردىڭ كوپشىلىگى وسى كولدى جاعالايدى. وسىعان وراي, كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگى دەمالىس كەزىندە قاۋىپ­سىزدىك شارالارىن ساقتاۋعا شاقىرادى. 11 شىلدەدە كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنىڭ كولىكتىك باقىلاۋ كوميتەتى الماتى قالا­سىندا قاپشاعاي سۋ قويماسىن­داعى شاعىن كەمەلەردى پايدالانۋ قاۋىپ­سىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسە­لە­لەرى­نە بايلانىستى ءباسپاسوز ءماس­ليحاتىن وتكىزدى. ءىس-شارانىڭ ماق­ساتى – حالىقتىڭ نازارىن سۋ كو­لىگىندەگى كولىك وقيعالارىن ال­دىن الۋعا جانە شاعىن كولەمدى كەمەلەردى پايدالانۋ بارىسىن­دا­عى قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە اۋدارۋ. جازعى ماۋسىمدا, اسىرەسە, دە­ما­لىس جانە مەي­­رام كۇندەرى قالا تۇرعىن­دارى مەن قوناق­تار­دىڭ كوپشىلىگى جاعاجايلاردا دەم العاندى قا­لايدى. دەمالۋ­شىلاردىڭ اي­تار­لىقتاي ءبو­لى­گى سۋعا شومى­لىپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار, كاتاماران تەۋىپ, جەلقايىقپەن, ەسكەك قايىقتارمەن جۇزەدى. سوڭعى جىلدارى سۋ موتوتسيكل­دەرى, ياعني سكۋتەرلەر مەن گيدروتسيكلدەر دە ءجيى قولدانىلۋدا. سون­­داي-اق, سۋ اتتراكتسيوندارى, ونىڭ ىشىندە, وزدىگىمەن جۇرمەي­تىن, ياعني گيدروتسيكل نەمەسە كاتەرگە تىركەۋ ارقىلى جۇرەتىن ءۇر­لە­مەلى ءجۇزۋ قۇرالدارى (ەل ولار­دى «تابلەتكا», «بانان» دەپ اتاي­دى) كەڭىنەن پايدالانىلۋدا. وسىعان وراي, سوڭعى جىلدارى رەسپۋبليكامىزدا شاعىن كولەمدى كەمەلەردىڭ ەكپىندى تۇردە ءوسۋ تەن­دەنتسياسى ساقتالىپ, 2001 جىل­دان بەرى شاعىن كولەمدى كەمە­لەر­دىڭ سانى 3 ەسەگە دەيىن وسكەن. 2001 جىلعى ولاردىڭ سانى 10283 بولسا, 2011 جىلى بۇل كورسەتكىش 29019 دەيىن جەتىپتى. تەك الماتى وبلىسى مەن ال­ماتى قالالارىنىڭ وزىندە شاعىن كولەمدى كەمەلەردىڭ التى مىڭعا جۋىعى تىركەلىپتى. ولاردىڭ با­سىم بولىگى قاپشاعاي سۋ قويما­سىن­دا پايدالانىلۋدا. كەمەلەر سانىنىڭ كوبەيۋىنە بايلانىستى كولىك وقيعالارىنىڭ ءوسۋ قاۋپى بايقالۋدا. بيىلعى جىل­دىڭ وزىندە رەسپۋبليكا اۋ­ماعىندا شاعىن كولەمدى كەمەلەرگە بايلانىستى 9 وقىس وقيعا تىركەلگەن. كولىك وقيعالارىنىڭ بولۋ سەبەپتەرى كەمە جۇرگىزۋشىلەرى كەمەنى پايدالانۋداعى قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىنە بايلانىستى نورما­تيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردى بىلمەۋى, كەمەنى ماس كۇيىندە جۇرگىزۋى جانە دە قاراپايىم قاۋىپسىزدىك ەرە­جە­لەرىن ەلەمەۋ بولىپ تابىلادى. كوميتەتتىڭ ءدال وسى كۇن­دەردەگى باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى – كەمەلەردەگى كولىك وقيعا­لارىن ەسكەرتۋ جانە زاڭ بۇزۋشىلىق ارەكەتتەرىن الدىن الۋ. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا كولىكتىك باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ ينسپەكتورلىق قىز­مەتى ناتيجەسىندە 222 اكىمشىلىك زاڭ بۇزۋشىلىق ارەكەت ايقىن­دال­عانى انىقتالىپ وتىر. «سكۋتەر» رەسپۋبليكالىق اك­تسيا­سىنا ماڭىزدى ورىن بەرىلگەن. ونىڭ ماقساتى – ادامدار جاپپاي دەمالاتىن ورىندارداعى شاعىن كولەمدى كەمەلەردى, اسىرەسە ۇلكەن جىلدامدىقتا جۇرەتىن كەمەلەردى پايدالانۋداعى قاۋىپسىزدىكتى قام­تاسىز ەتۋدى جۇزەگە اسىرۋ. ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا كو­لىك­تىك باقىلاۋ كوميتەتى زاڭن­ا­ما­نى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا «كولىك ماسەلەلەرىنە بايلانىستى كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرا­لى» زاڭدى جۇزەگە اسىرۋ بارى­سىن­دا 16 نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەر جوباسىن, ونىڭ ىشىندە 14 ۇكىمەت قاۋلىسىن ازىرلەگەنىن مالىمدەدى. ايناش ەسالي, الماتى.