قالام قۋاتىنا قۇرمەت

جۋرناليستيكا سالاسىنىڭ ۇزدىكتەرىنە «قازاقمىس» كورپوراتسياسىنىڭ جىل سايىنعى سىيلىقتارى ءبىرىنشى رەت تاپسىرىلدى وتكەن جۇما كۇنى ەل جۋرناليستەرىنىڭ ۇلكەن ءبىر توبىن «قازاقمىس» كومپانياسىنىڭ باس­شى­لىعى الماتىداعى «Rixos» قوناق ءۇيىنىڭ ءساندى زالىنا سالتاناتتى جاعدايدا جيناپ, ءتول مەرەكەلەرىمەن قۇتتىقتادى. كەشەگى استانا كۇنى, ەلباسىمىزدىڭ تۋعان كۇنىنەن كەيىن دە جۋرناليستەر مەرەكەسى ادەمى جالعاسىن تاپقانداي, توي تويعا ۇلاسقانداي عاجاپ اسەرگە بولەندىك. ولاي بولماس رەتى دە جوق. قازاقستاننىڭ ءار تارابىنان 60-تان استام جۋرناليستەر ارنايى كەلىپ قاتىسقان ءراسىمدى ۇيىمداستىرۋشىلار قا­زاقمىس توبى سىيلىقتارىنىڭ جەڭىمپاز­دا­رى­نان اق پەيىلىن, سىي-قۇرمەتتەرىن اياپ قالماپ­تى. «گۇلدەر» ءانسامبلىنىڭ ءبيى, ءشامشىنىڭ ءان­دەرى, جەزقازعاننان ارنايى كەلگەن «نۇر-ساۋلەماي» بي ۇجىمىنىڭ, سونداي-اق تانىمال «زاراتۋشترا-بەند» ءانسامبلىنىڭ ونەرى مەرەيدى تاسىتىپ, كوڭىلدى شالقىتتى. اينالا تولعان گۇل شوقتارى. ۇلكەن ەكراننان نۇرسۇلتان نا­زارباەۆتىڭ: «باق دەگەنىمىز – ول, ەڭ الدىمەن, قوعامداعى, ەكونوميكا مەن كاسىپكەرلىكتەگى كۇش­تەر تەپە-تەڭدىگىنىڭ قۇرالى» دەگەن سوزدە­رىنىڭ, سونىمەن بىرگە تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىل­دىعى مەن قازاقمىس لوگوتيپتەرىنىڭ سلايدتارى دەمىل-دەمىل كورىنىپ, «جۋرناليستەردى قازاق­مىس توبىنىڭ سىيلىعىمەن ماراپاتتاۋ ءراسىمى» دەگەن جازۋ ءالسىن-ءالسىن جارقىراپ كوز تارتادى. ال ەندى وسى ءسان-سالتاناتتى ماراپات جايى­نا كەلەر بولساق, ول, البەتتە, رەسپۋبليكا ءتاۋ­ەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى مەن قالام يەلەرىنىڭ كاسىبي مەرەكەسى – قازاقستان جۋرناليستيكاسى كۇنىنە ساتىمەن ورايلاستىرىلىپتى. شىن ءما­نىن­دە دە, قازاقمىس توبى باق وكىلدەرىمەن ءجا­نە جالپى جۇرتشىلىقپەن اراقاتىناسىن ارقا­شان جايماشۋاق اشىقتىق قاعيداتتارىنا ساي قۇرىپ, ءتيىمدى دە بايىپتى ىنتىماقتاستىققا ىقىلاستىلىعىن ۇدايى تانىتىپ كەلە جاتقانى امبەگە ايان. بۇگىنگى جارقىن وقيعا, حوش كوڭىل­دەر, ءىلتيپاتتى لەبىزدەر سونىڭ ءبىر ايعاعىنداي. كورپوراتسيا بەلگىلەگەن جۋرناليستىك سىيلىق جەڭىمپازدارىنىڭ جالپى سانى 26 بولىپ شىقتى. وسىناۋ لاۋرەاتتار بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنداعى سوڭعى جىل جاريالانىم­دارى­نا مونيتورينگ جۇرگىزۋ ارقىلى انىقتالعان. جۇمىستارعا كورپوراتسيا باسشىلىعىنىڭ جانە كورپوراتيۆتىك  بايلانىستار دەپارتامەنتىنىڭ وك­ىلدەرى, سونداي-اق وسى يگى ءىستىڭ باسى-قاسىندا بولىپ, باسىنان اياعىنا دەيىن تاماشا اتقارىپ شىعۋعا ىلكىمدى سەپتىگىن تيگىزگەن قازاقستان باس­پاسوز كلۋبىنىڭ تاۋەلسىز ساراپشىلارى وزدە­رىنىڭ ءادىل باعاسىن بەرگەندىگى بەلگىلى بولدى. سونىمەن قاتار ءان-كۇيمەن ادىپتەلىپ, اجارى كەلتىرىلگەن دۋماندى جيىندى قوس تىلدە قۇل­پىرتا جانداندىرعان جۇرگىزۋشىلەر, كوپشىلىككە تانىمال مايا ۆەرونسكايا مەن  يليا ورازاقوۆ جەڭىمپازداردى ىرىكتەۋدىڭ نەگىزگى باعامدىق بەلگىلەرى جوعارى كاسىبي شەبەرلىك پەن جەدەلدىك, شىنايى جازىپ كورسەتۋ قاعيداتتارىنا ادالدىق ءھام جاڭاشىلدىق, بايىپتى سىن بو­لىپ تابىلعاندىعىن اتاپ كورسەتتى. – مەن سىزدەردى كاسى­بي مەرەكەمەن – قازاق­ستان جۋرناليستيكاسى كۇنىمەن قۇتتىقتاۋ ءمۇم­كىندىگىنىڭ ءساتى تۇسكەنىنە شىن جۇرەكتەن قۋا­نىشتىمىن. بيىلعى جىل بارشامىز ءۇشىن ايرىقشا, سەبەبى ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىز تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىنا قادام باسىپ كەلەدى. ال, جۋرناليستيكاعا كەلەر بولساق, ونىڭ ءبىزدىڭ ومىرىمىزدەگى ماڭىزى وراسان زور, ول كەي-كەيدە جەكەلەگەن ادامداردىڭ, ءتىپتى, ۇلكەن كومپانيالار مەن تۇتاس مەملە­كەتتەردىڭ تاعدىرىنا ىقپال ەتىپ جاتادى. سىزدەردى «ءتورتىنشى بيلىك» دەپ بەكەر اتامايدى, سىزدەردىڭ قىزمەتتەرىڭىزگە ءبىزدىڭ جاس ەلىمىزدە ايتارلىقتاي كوڭىل بولىنۋدە. قازاقستان پرە­زيدەنتىنىڭ ساليقالى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ءبىز اقپارات ايدىنىندا دۇرىس ۇيلەستىرىلگەن با­سىمدىقتاردى, قازاقستاندىق ۇلەستىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن ءارى ەلدەگى ءارالۋان باعىت ۇستانعان 2 مىڭنان استام بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى تاراپىنان ايتىلعان ورىندى دا بايىپتى سىندى كوزبەن كورىپ ءجۇرمىز, –  دەدى قازاقمىس توبى ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى, «قازاق­مىس كورپوراتسياسى» جشس باسقارما توراعاسى ەدۋارد وگاي مىرزا. ول سونىمەن بىرگە جۋرناليستەرگە كومپانيا پرەزيدەنتى ۆلاديمير كيمنىڭ ىقىلاستى سالەمى مەن قۇتتىقتاۋىن جەتكىزدى. نارىق قىسپاعىنىڭ سوناۋ ءبىر قيىن جىلدارىندا 200 ميلليون دول­لار ينۆەستيتسيا سالىنعان قازاقمىس قازىردە جىلىنا 1 ميلليارد دوللار پايدا تاباتىن قۋاتتى كومپانياعا, ەكونوميكالىق تاۋەلسىز­دىگىمىزدىڭ ءبىر تىرەگىنە اينالىپ وتىرسا, ول دا ەلباسىنىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ءبىر كورىنىسى. ال ەندى وسى الەمگە ايگىلى قۋاتتى كومپانيا جۋرناليستەر قاۋىمىنىڭ قالام قۋاتى مەن قارىمىنا ءوز قۇرمەتىن ءبىلدىرىپ جاتسا, ول ءوز الدىنا عانيبەت ەمەس پە. ءوز ويىن وسىلاي وربىتە ­كەلە ەدۋارد ۆيكتوروۆيچ «رەسپۋبلي­كالىق باق-تاردا قازاقمىس توبىنىڭ قىزمەتىن جانە الەۋمەتتىك جوبالارىن ۇزدىك كورسەتكەنى ءۇشىن» اتالىمى بويىنشا رەسپۋبليكالىق «ەگەمەن قازاقستان» جانە «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتتەرىن ماراپاتتادى. ناق وسى نوميناتسيا اياسىندا «ۆرەميا» گازەتى دە اتالىپ ءوتىلدى. ءسويتىپ, قازاقمىس سىيلىعىنىڭ العاشقى لاۋ­رەات­تارى بەلگىلى بولدى. بۇدان سوڭ «قازاق تىلىندەگى باسىلىمدار اراسىندا قازاقمىس توبى جايلى ەڭ كوپ جاريالانىمدارى ءۇشىن» اتالىمىندا قارا­عان­دى وبلىستىق «ورتالىق قازاقستان», «جەزقاز­عان وڭىرىندەگى اقپاراتتىق قولداۋ ءۇشىن اتا­لىمى» بويىنشا «مىستى ءوڭىر» جانە «پودروبنوستي» گازەتتەرى لاۋرەات اتاندى. ولاردىڭ وكىلدەرىنە سىيلىقتى كورپوراتسيانىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى, بەلگىلى قازاقستاندىق مەتاللۋرگتەر اۋلەتىنىڭ وكىلى اسقار ماتكەنوۆ تابىس ەتتى. «باق-تاردا قازاقمىس توبىنىڭ قىزمەتىن جانە الەۋمەتتىك جوبالارىن جازىپ كورسەتۋدىڭ ۇزدىگى» اتالىمى بويىنشا ساحناعا ءتورت جە­ڭىمپاز قاتار شاقىرىلدى. ولار پاۆلودارلىق «زۆەزدا پريرتىشيا», بالقاشتىق «پۋلس» جانە وسكەمەندىك «ديدار» مەن «رۋدنىي التاي» گازەتتەرى بولىپ شىقتى. بۇل ءتورت جەڭىمپازدىڭ وكىلدەرى ماراپاتتى قازاقمىس وڭىرلىك كاسىپ­وداق ۇيىمىنىڭ توراعاسى تورەقوجا تىلەمى­سوۆتىڭ قولىنان الدى. بۇدان كەيىنگى «وڭىرلىك قازاقمىس توبىنىڭ قىزمەتىن جەدەل كورسەتكەنى ءۇشىن» اتالى­مىن­داعى لاۋرەاتتاردى قازاقمىس توبىنىڭ ەنەر­گەتيكالىق سالاسىنىڭ باسشىسى نيكولاي كوروبوۆسكي ماراپاتتادى. وكىنىشكە وراي, قارا­عاندىداعى «قازينفورم» اقپاراتتىق اگەنت­تىگىنىڭ ءتىلشىسى ۆالەنتينا ەليزاروۆا سالتا­نات­تى راسىمگە كەلە الماي قالعان ەكەن. ايتكەنمەن, وسى اتالىمنىڭ باسقا جەڭىمپازدارى, ۆالەن­تينانىڭ جەرلەستەرى – «قازاقستان» تەلەار­ناسىنىڭ قاراعاندىداعى تىلشىلەر قوسىنى ۇجىمىنىڭ وكىلى مەن پاۆلودارداعى «ينتەرفاكس» اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى مارينا پوپوۆا وسى ارادان تابىلدى. بۇدان سوڭ قازاقمىس توبى لاۋرەاتتارى قاتارىنان «ينتەرفاكس اقپاراتتىق اگەنتىگىنىڭ ءتىلشىسى سۆەتلانا كۋلاگينا جانە ونىڭ «يربيس» اگەنتتىگىندەگى ارىپتەستەرى, «قازاقستان ىسكەرى» جانە «بيزنەس ي ۆلاست», «ايقىن» جانە «دەلوۆوي كازاحستان», «يندۋستريالنايا كاراگاندا», «كۋرسيۆ» گازەتتەرى, «ديدار» تەلەارناسى, «ەكسپەرت-كازاحستان» جۋرنالى ورىن الدى. وسىناۋ جەڭىمپازداردىڭ وكىلدەرىن قازاقمىس ستيپەندياتى, سپورت شەبەرى, ۆەلوسپورتتان ازيا چەمپيوناتىنىڭ ەكى دۇركىن جۇلدەگەرى تاتيانا ۋلبريحت, قازاقمىس توبىنىڭ قازاقستانداعى كورپوراتيۆتىك بايلانىستار دەپارتامەنتىنىڭ جە­تەكشىسى ماقسۇت جاپاباەۆ, تاەكۆوندودان ەلى­مىزدىڭ سەگىز دۇركىن چەمپيونى, ورتالىق ازيا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى, كومپانيا قىزمەت­كەرى نۇرلان شەگەتاەۆ, كورپوراتسيا اكىمشى­لى­گى­نىڭ جەتەكشىسى سەرىك تۇرداليەۆتار قۇتتىقتادى. قاراعاندى ءوڭىرى بويىنشا ماڭىزدى مارا­پاتقا قازاقمىستىڭ ءاربىر ايتۋلى وقيعاسىن قالت جىبەرمەيتىن «حابار» اگەنتتىگىنىڭ قاعىلەز ءتىلشىسى ۆلاديمير ماگاي يە بولدى. بۇل جولعى قۇتتىقتاۋ كەزەگى ۇزاق ۋاقىت قاراعاندىنىڭ كومىر ونەركاسىبىندە ىستەگەن, قازاقمىستىڭ سول ايماقتاعى وكىلى بولعان, قازىر زاڭ شىعا­رما­شى­لىعىمەن اينالىسىپ جۇرگەن ەل پارلامەنتىنىڭ سەناتورى يۋري كۋبايچۋككە بەرىلدى. مىنەكي, سالتاناتتى ءراسىمنىڭ شارىقتاۋ شا­عى دا جەتتى. جيىن تورىنە قايتادان «قازاقمىس كورپوراتسياسى» جشس باسقارما توراعاسى ەدۋارد وگاي شىقتى. توراعا «شىنايى جاريا­لا­نىم قاعيداتتارىنا ادالدىعى ءۇشىن» اتالى­مى بويىنشا قازاقمىستىڭ گران پري سىي­لىعىن «پانوراما» اپتالىعىنىڭ ءتىلشىسى ەلەنا بۋتىريناعا تابىس ەتتى. كوڭىلدى دە كورىكتى كەش جالعاسىپ جاتتى. ءبىز ودان قازاقمىس پەن وتاندىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ كۇن وتكەن سايىن جاقسارا تۇسكەن دوستىق قارىم-قاتىناستارىنىڭ ورنەكتەرىن كوردىك. قورعانبەك امانجول.