جوبا جانە جول

“باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا” كولىك ءدالىزى – عاسىرلىق جوبا. تران­س­قۇرلىقتىق كولىك دالىزىنەن مەملەكەت قانا ەمەس, جۇرتتىڭ دا كۇتىپ وتىر­عا­نى كوپ. ەنى تار, كورىنىسى ناشار, بۇق­پا-بۇقپا سايلارمەن قۋا­لاپ كەتە بارا­تىن جولداردان كولىك ءجۇر­گىزۋشىلەر ابدەن زارەزاپ بولىپ ءبىتتى. جول بو­يىندا اۆتواپاتتان قاي­تىس بولعان­دار­عا ورناتىلعان بەل­­­­گىلەر كو­بەيىپ كەتتى. مۇنىڭ ءوزى جو­لاۋشى­لار­دى قاراداي شوشىتادى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى­نىڭ اۋماعىنداعى كولىك ءدالىزىنىڭ ۇزىن­دىعى 454 شاقىرىم عانا. ءبىر قىزىعى, ماشينەمەن جام­بىل, قىزىلوردا وبلىستارىنا جو­لاۋ­شى­لاپ شىقساڭ, قايناعان جۇ­مىستاردى كورەسىڭ. مەردىگەرلەر تەح­نيكا, قۇرال-جابدىقتارىن ءبىر جەرگە توپتاپ, حالىق­ارالىق تالاپ­تارعا ساي جول سالىپ جاتىر. ءبىر بۇدىرى جوق اسفالت جولعا تابانى ىلىككەن ءما­شينە جەلمەن جارى­سىپ كەتەدى. كەشىگىپ جاتقان وڭتۇستىك. ءاش­ەيىندە, پايدالى شارۋانى رەتتەۋگە كەلگەندە جىلدامدىلىعىمەن, پى­سىق­­تىعىمەن ەرەكشەلەنەتىن وڭ­تۇس­تىكتىڭ ىسكەر ازاماتتارى: “جولعا قا­جەتتى تەحنيكا, تسەمەنت, بيتۋم, شا­عىل تاس, قۇم, بەتوندار وزىمىزدە بار, ءدوڭ­گە­لەتىپ اكەتەمىز”, دەپ الا­قان­دارىن ىسقىلاعان ەدى. ازىرگە جەر تەگىستەۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. وبلىستا ساپالى جول سالۋدان ال­دىڭعى قاتاردا جۇرگەن “بەرەكە ا” كورپوراتسيا­سى­نىڭ پرەزيدەنتى ءراش­كۇل وسپاناليەۆا: ء“بىزدى حالىق­ارالىق جول سالۋعا ءتاجى­ري­بە­لەرىڭ جوق” دەپ تەندەرگە قاتىس­تىر­مادى. ال, شەتەلدىك مەردى­گەر­لەر­دىڭ ارا­سى­نان شي شىعىپ جا­تىر. ءتىپتى, تەحنيكاسى جوق, جول سالۋدىڭ نە ەكەنىن بىلمەيتىن جەرگىلىكتى مەر­دى­گەر­لەردىڭ تەندەردە جەڭگەنىن كور­دىك. وسىنى باقى­لاي­تىن اۋماقتىق اۆتوموبيل جول­دا­رى دەپارتامەنتى قايدا قاراپ وتىر؟” دەپ كۇيىنەدى. بىرەۋدىڭ قوراسى ورتەنىپ جاتسا كورشىسى سويىلعان قوي باسىن جا­لىن­عا ۇستاپ, “تەگىن وتقا ءۇيتىپ ال­اي­ىنشى” دەپتى دەيدى. سول سي­ياقتى جول ۇستىنە تۇسكەن ەسكى البار, قۇ­لا­عالى تۇرعان قو­را­سىنىڭ قۇنىن ات با­سىنداي ال­تىنعا باعا­لاپ, مەم­لەكەت ۇسىنعان قار­جىنى قومسىنىپ, جۇ­مىستى توقتاتىپ قويعانى قانشاما. وسىنداي جاعدايدا وڭتۇستىككە كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا ءمينيسترى بەرىك كاماليەۆ كەلدى. وب­لىس­تىق اكىم­دىكتە وتكەن ماجىلىستە تو­پىراق كارەرلەرىن راسىمدەۋ, جەر تەلىمدەرىن ساتىپ الۋ جانە جو­بانى جۇزەگە اسىرۋ بارى­سىن تال­قىلاعان كەلەلى كەڭەس ءوتتى. كەڭەستى وڭتۇستىك قازاقستان وب­لى­سى­نىڭ اكىمى اسقار مىرزاح­مە­توۆ ءجۇر­گىزىپ وتىردى. وعان ءوڭىر­دە­گى جوبا­نى ىسكە اسىرىپ جاتقان مەردىگەرلىك كوم­پانيالاردىڭ باس­شىلارى قاتىستى. كەڭەستە وڭتۇستىك قازاقستان وب­لىسىنداعى «باتىس قىتاي – با­تىس ەۋ­­­­روپا» كولىك ءدالىزىن قايتا سالۋ ۋچاس­كەلەرىندەگى جۇمىس بارىسى قارالدى. كولىك ۆەدومستۆوسىنىڭ باس­شى­سى ب.كاماليەۆ ءوز بايانداماسىندا 24 ماۋ­سىمدا پرەمەر-مينيستر ك.ءماسىموۆ­تىڭ توراعالىعىمەن ەكو­نو­ميكانى مو­دەرنيزاتسيالاۋعا باي­لانىستى مەملەكەتتىك كوميسسيا­نىڭ وتىرىسى وتكەن­دىگىن ەسكە سال­دى. وندا «باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا» جو­باسىن ىسكە اسىرۋ با­رىسى تىڭ­دال­دى. بۇگىنگى كۇنى اۆتوجول سالى­ناتىن جەر تەلىمدەرىن سا­تىپ الۋ جانە تو­پى­راق كارەرلەرىن راسىمدەۋ ماسەلە­لەرى وزەكتى بولىپ وتىر. بۇگىن­گە وبلىس بويىنشا 886 ۋچاسكە ساتىپ الىنباعان. جۇمىس ءجۇر­گىزىلىپ جات­قان جولداردا 847 جەر ۋچاسكەسىنەن 150 ۋچاسكە ساتىپ الىن­ب­ا­عان, ونىڭ ىشىندە, 30 – سوت­تىق ءتار­تىپ­پەن الىنۋعا ءتيىس. وسى­عان وراي, جەرگىلىكتى ات­قا­رۋ­شى ورگاندار تارا­پى­نان بەلسەندىلىك تا­نىتىلۋ قاجەت. جانە ءبىر ما­ڭىزدى ماسەلە – توپىراق كارەرلەرىنە جەر قويناۋلارىن پايدالانۋ قۇ­قى­­عىن راسىمدەۋ ۇزاقتىعى. قازىرگى تاڭ­دا, ءدالىزدىڭ ىسكە اسىرى­لىپ جات­قان ۋچ­اس­كەلەرىندە 194 كارەر­گە جەر قوي­ناۋ­ىن پايدالانۋ قۇ­قىعىن ءرا­سىم­دەۋ قاجەت. سونىڭ ءىشىن­دە, 152 كارەرلىك پروتسەدۋرالار 2010 جىل­دان بەرى جۇزەگە اسى­رى­لۋ­دا. بۇگىنگى كۇنى تەك 18 كارەر بو­يىنشا كە­لى­سىلۋدىڭ قورىتىندى پرو­­تسە­دۋراسى ءجۇر­گى­زى­لۋدە. ءىس-شارا­لار­عا سايكەس توپىراق كارەرلەرىنە جەر قوي­ناۋ­لارىن پاي­دالانۋ قۇقى­عىن ءرا­­سىم­دەۋ مەرزىمىن مەملەكەتتىك ور­گان­­دا­ر­ى 3 كۇن­نەن 10 كۇنگە دەيىن ۋا­قىت­تا قاراۋعا ءتيىس. الايدا, قور­شا­عان ورتانى قورعاۋ, توتەنشە جاع­داي­­لار مينيس­تر­لىكتەرى­نىڭ اۋماقتىق قۇ­رىلىم­دارى جانە يندۋستريا ءجا­نە جاڭا تەحنولوگيالار مينيس­تر­لى­گىنىڭ گەولوگيا جانە جەر قوي­ناۋى كوميتەتى, سونداي-اق, وبلىس­تىق اكىمدىكتىڭ قۇ­رىلىمدىق ءبو­لىم­شەلەرى تاراپى­نان كەلىسىلگەننەن كەيىن ءبىر ايعا دەيىن كەشىكتىرۋ كەزدەسۋدە. وسى ماسەلەلەر بويىنشا يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىگىنىڭ گەولوگيا جانە جەر قويناۋى كوميتەتى مەن جاڭا تەحنولوگيالار جانە وڭىرارالىق دە­پار­تامەنتىنىڭ وكىلدەرى تۇسىنىكتە­مەلەر بەردى. «باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا» جوباسىن ىسكە اسىرۋ جونىندە قا­زاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگى اۆتوموبيل جولدارى كوميتەتىنىڭ ءتور­اعاسى زامير ساعىنوۆ باياندادى. سودان سوڭ وڭتۇستىك قازاقستان وب­لى­سى اكىمىنىڭ ورىنباسارى بولاتبەك اليەۆ­تىڭ بايانداماسى تىڭ­دالدى. ول جو­­عارىدا كەلتىرىلگەن مالىمەت­تەر­گە باي­­­لا­نىستى تۇسىنىك بەردى. جۇ­مىس ءجۇر­گى­زىلىپ جاتقان جولدار­داعى 847 جەر ۋچاس­كەسىنەن ساتىپ الىن­با­عانى 130 ەكە­­نىن ەسكە سالدى. رەگلامەنت بو­يىنشا جەر قوي­ناۋ­لارىن تۇگەندەۋگە 18 اي ءبو­لىنۋ كەرەك بولسا 22 وسىنداي ءىستىڭ ەكى ايدا ورىن­دال­عاندىعىن ايت­تى. ياعني, اكىم­دىك ءوز سالاسى بويىنشا تياناق­تى جۇ­مىس ىستەپ جاتىر. قالعان جەر ۋچاسكەلەرى بويىنشا ءىس سوتقا ءوت­كىزىلگەن. زاڭ تا­لا­بى بوي­ىنشا وعان ءبىرشاما ۋاقىت قا­جەت. داۋلى ىستەن اكىمدىك باسىن وسى­لاي­­شا اراشالاپ الدى. جيىن با­رى­سىن­دا جۇمىستى با­قىلاۋعا ءتيىستى اۋ­ماقتىق اۆتوموبيل جولدارى دە­پار­­تا­مەنتىنىڭ كۇشى جەتپەيتىندىگى انىق­تال­دى. ەندى وعان وب­لىس­تىق جولاۋ­شى­لار كو­لىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باس­قار­­ماسى كو­مەككە كەلەتىن بولادى. اعىم­­داعى جىل­­دىڭ اياعىنا دەيىن ءبىر باعىتتا 140 شا­قى­رىم جول سالۋ جوسپارلانۋدا. تەكسەرۋ بارىسىندا كورەيلىك «كۋدونگ» مەردىگەرلىك كومپا­نيا­سى­نىڭ 1 ايدان ارتىق ءوندىرىس كەستەسىنەن قالىپ قويۋ جاعدايى باي­قال­دى. وسىعان وراي, جوبا باسشىسى اۋىس­تىرىلدى. قازىرگى كەزدە, كومپانيا كەس­تەدەن قالىپ قويۋ­دى جويۋ ماسە­لە­سىن قايتا قاراستىرۋدا. باقتيار تايجان. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى. سۋرەتتى تۇسىرگەن حۋسان ازيزوۆ.