شىمكەنتكە الماتىدان سايرام ارقىلى تۇنگە سالىم ماشيناسىمەن كىرىپ كەلە جاتقان جولاۋشى تاسساي اۋىلى تۇسىنان عارىش زىمىرانى سەكىلدى كوككە ۇمسىنعان قوندىرعىلاردى كورەر. ءانى-مىنە باسقارۋ اپپاراتىنان ستارت الاتىنداي كەيىپتە. جارقىلداعان ءار ءتۇرلى جارىقتار. “اپىر-اۋ, بۇل نە كەرەمەت؟” دەر. العاشقىدا شىمكەنتتىكتەر دە سۇيتكەن. ءبىر كورمەگە عارىش ايلاعى بايقوڭىردىڭ وسىندا كوشىپ كەلگەنىندەي اسەر قالدىرار ەدى.
كىشىگىرىم شاعىن اۋىلدىڭ ورنىن الىپ جاتقان قوندىرعىلار-عارىش ايلاعىنا تۇك تە قاتىسى جوق, قازاقستانداعى بىرەگەي تسەمەنت وندىرەتىن الىپ “ستاندارت-تسەمەنت” زاۋىتى.
بۇگىندە مىڭنان اسا ادامعا جۇمىس تاۋىپ بەرىپ وتىرعان زاۋىت جىلىنا 1 ملن. توننا تسەمەنت دايىندايدى. سايرام اۋدانىنىڭ بيۋدجەتىنە جىلىنا 2 ملرد. تەڭگە شاماسىندا قارجى قۇيىلادى.
ءبىر وتباسىندا ورتا ەسەپپەن بەس ادام بار دەپ ەسەپتەسەڭىز بەس مىڭ ادامدى قارا سۋ مەن قارا نانعا قاراتپاي ەل قاتارلى تۇرمىس كەشۋىنە جاعداي جاساپ وتىرعان زاۋىت قايدان ناشار بولسىن؟!
زاۋىتتىڭ ديرەكتورى باۋىرجان سەرىكجان ۇلى سەيىتجانوۆ بولعانىمەن كاسىپورىننىڭ يەسى رەتىندە جۇرت بەلگىلى كاسىپكەر, عىلىم دوكتورى, “ساۋتس-ويل” جشس-ءىنىڭ پرەزيدەنتى سەرىكجان سەيىتجانوۆ دەپ بىلەدى. سەرىكجان سەيىتجانوۆ – وسى زاۋىتتىڭ قۇرىلتايشىسى.
شىمكەنتتە تسەمەنت زاۋىتى جوق ەمەس. كەڭەس وكىمەتى كەزىندە سالىنعان زاۋىتتىڭ سوڭعى ونشاقتى جىلداردا ينۆەستورلارى اۋىسقانىمەن ەسكىنى ىلدالاعان جىرتىققا جاماۋ سالعانمەن بىردەي عوي. ەنەرگيانىڭ كوبىرەك قاجەت ەتەتىن ىلعالدى تسەمەنت دايىندايتىن زاۋىتتان ماڭايداعى تۇرعىندارعا اسپاننان تسەمەنت جاۋعان كۇندەر دە بولعان.
وسىدان اتتاي ءۇش جىل بۇرىن بۇگىنگى ەكولوگيا جانە تابيعاتتى قورعاۋ ءمينيسترى, ول كەزدە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى, اشۋعا كوپ ەرىك بەرمەيتىن نۇرعالي ءاشىموۆ كۇرت قاتايىپ “شىمكەنتتەگى ءبىر ميلليونعا جۋىق حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن اۋانى لاستايتىن تسەمەنت زاۋىتىنا ايىرباستاي المايمىن” دەپ شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ ەكى اياعىن ءبىر ەتىككە تىققان. ايدان استام ۋاقىتقا جاپتىرىپ تاستاعان. اتموسفەراعا جىبەرەتىن ءتۇتىن سۇزگىسىن اۋىستىرعان.
كەڭەس زامانىندا حالىقارالىق ستاندارت دەگەندى ويعا المايتىن, ويلاسا دا قاۋقارى جەتپەيتىن كەزەڭدە سالىنعان قورعاسىن زاۋىتى, تسەمەنت زاۋىتىنان زيان شەگىپ, زارەزاپ بولىپ قالعان جۇرت “ستاندارت-تسەمەنت” زاۋىتى سالىنا باستاعاندا دا قورقاسوقتاپ ەدى.
ماڭايداعى اۋىلدان ايقاي-شۋ دا ەستىلگەن. وسىعان نەگىز بار ما؟!
ءبىزدىڭ بىلەتىنىمىز, ەكولوگيالىق جاعىنان زيانسىز قۇرعاق تسەمەنتتى دايىنداۋ تەحنولوگياسىن عىلىمي نەگىزدە جاساعان عىلىم دوكتورى سەرىكجان سەيىتجانوۆ زاۋىتتىڭ ءتۇتىنى ءۇش قايتارا تازالاۋ فيلترىنەن وتەتىندىگى جايلى ايتقان اقپارات. قوندىرعى – قىتايدىڭ تيانزين قالاسىنداعى تسەمەنت ونەركاسىبى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ءونىمى. ءدال وسىنداي زاۋىتتار وسى ينستيتۋتتىڭ جەتەكشىلىگىمەن ازۋىن ايعا بىلەگەن امەريكادان باستاپ, قورشاعان ورتاعا زيانى بىلىنسە قولىنا پلاكاتتارىن ۇستاپ كوشەگە شىعىپ كەتەتىن تالاپشىل تۇرعىندارى بار ەۋروپانىڭ تالاي قالالارىندا جۇمىس ىستەپ تۇر. اۋا لاستانسا ونداعى اعايىندار دابىل قاقسا كەرەك ەدى.
ارينە, ءوندىرىس بولعان جەردە ماسەلەسىز بولمايدى. الايدا, بەس مىڭداي ادامنىڭ اسىراۋشىسى بولىپ وتىرعان ءىرى ءوندىرىس ورىندارىن جابۋدى تالاپ ەتە بەرسەك وندا ازيادا كوشباسشى ەلگە اينالۋدى ماقسات ەتكەن قازاقستانعا, مەملەكەتىمىزدىڭ بولاشاعى وسىنداي حالىقارالىق ستاندارتتارعا نەگىزدەلگەن الىپ كاسىپورىندار ەكەنىن ايتىپ كاسىپكەرلەرگە دەم بەرىپ وتىرعان ەلباسىمىزدىڭ ستراتەگياسىنا قارسى شىققاندىعىمىز ەمەس پە؟ شيكىزات قازاقستاندى قاشانعى اسىرايدى؟ ول – ءتۇبى جوق تۇڭعيىق كول ەمەس. ەرتە مە, كەش پە تۇگەسىلەدى. سول كەزدە ونەرلى جۇرتتان ۇيرەن دەگەن ۇلى ابايدىڭ, احاڭ, احمەت بايتۇرسىنوۆ باستاعان الاش ارداقتىلارىنىڭ, بەيقام جۇرتىن ماسا بولىپ شاعىپ وياتۋدى دۇرىس كورگەن ءمىرجاقىپتاردىڭ جانايقايىن تاعى دا ۇمىتىپ, پۋشكيننىڭ “التىن بالىق” ەرتەگىسىندەي سىنىق استاۋدى قۇشاقتاپ قالعان كەيۋانانىڭ كەيپىن كيىپ قالمايمىز با دەگەن قاۋىپ قوي بىزدىكى. سوندىقتان ايقايشىل اعايىندى سابىرعا شاقىرار ەدىك. حالقى ءبىر ميلليونعا جەتەقابىل شىمكەنتتىڭ وزىنە حالىقارالىق ستاندارتتارعا نەگىزدەلگەن ونداعان زاۋىتتار كەرەك. ءار سالا بويىنشا. سوندا وزگەگە كىرىپتارلىقتان قۇتىلامىز. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇعىرى بەرىك بولادى. مەملەكەتىمىزدىڭ ەكونوميكالىق ءال-قۋاتى ەسەلەنەدى. ال, ول دەگەنىڭىز – ەل بايلىعى, ءسىز بەن ءبىزدىڭ جارقىن ءومىرىمىز, ۇرپاعىمىزدىڭ مۇڭسىز كەلەشەگى.
جاقىندا زاۋىتقا ارنايى باردىق. زاۋىت ديرەكتورى باۋىرجان سەيىتجانوۆپەن سۇحباتتاستىق.
– ەلباسىمىزدىڭ 30 كورپوراتيۆتى كوشباسشى جوبالارىنىڭ قاتارىنا وسى زاۋىت تا ەنگەن, – دەيدى ول. – سول كەزەڭدەردە الەمدى قارجى داعدارىسى قۇرساۋداي قىستى دا ءبىز داعدارىڭقىراپ قالدىق. وسى جوبانى ءارى قاراي جالعاستىرۋ قانشالىقتى قيسىندى, تۇلىپقا موڭىرەگەن سيىرداي بولىپ قالمايمىز با دەگەن دە قاۋىپ بولدى. وسى قاۋپىمىزدى اكەم, وسى زاۋىتتىڭ قۇرىلتايشىسى, سەرىكجان سەيىتجانوۆ سەيىلتتى: “مەن ەلباسىعا زاۋىتتى ىسكە قوسۋعا ۋادە بەرگەنمىن. ەر جىگىت ۋادەسىن جۇتپاۋ كەرەك. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى مەملەكەتىمىزدى وتە اۋىر جاعدايدا ورنىنان تىك قويدى, الەم ساناساتىن ەلگە اينالدىردى. وسىنداي جاعدايدا ءبىزدىڭ كەرى شەگىنگەنىمىز نامىسقا سىن” دەدى.
ايتتى ءبىتتى. شەتەلدەن ينۆەستيتسيا تارتۋعا ەلباسىنىڭ جەرگىلىكتى بانككە تاپسىرماسى وزەك بولدى. 2008 جىلى 8 تامىزدا ينۆەستيتسيا ماسەلەسى شەشىلدى. قىتايلىق ەكسيمبانكتەن 100 ملن. دوللارعا جۋىق قارجى الدىق. بۇل از سوما ەمەس. ون سەگىز ايدىڭ ىشىندە زاۋىتتى سالىپ, ىسكە قوستىق.
– “ستاندارت تسەمەنتتىڭ” ءجۇرەگى سوعا باستاعانى “باتىس ەۋروپا-باتىس قىتاي” حالىقارالىق اۆتوماگيسترالىنىڭ قارقىن الا باستاعانىنا ءدوپ كەلدى. ىسكەرلىك قاتىناستارىڭىز قالاي؟ ءوڭتۇستىكتىڭ جەرىنەن 454 شاقىرىم جول قيىپ وتەدى عوي...
– بۇل عاسىرلىق قۇرىلىستىڭ قانشالىقتى ماڭىزدىلىعىن ەلباسىمىز ايتىپ كەلەدى. جولداۋىندا دا ناقتىلاعان. شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە قولايلى جاعداي تۋعىزادى. ءارى ءبىزدىڭ كاسىپورىن سەكىلدى ۇلكەن زاۋىتتاردىڭ دا دامۋ ستراتەگياسىنا مۇمكىندىك بەرەدى. نەگىزگى ەسەپ بويىنشا جولعا قاجەتتى شيكىزاتتىڭ 90 پايىزى قازاقستاندىق بولۋى شارت. بۇل قازاقستاندىق كاسىپكەرلەرگە جاقسىلىق بولىپ تۇر. ءبىزدىڭ زاۋىتتىڭ تسەمەنت ماركالارى اۆتوماگيسترالدىڭ تالاپتارىنا ساي كەلەتىندىكتەن ەكى تاراپتا دا جاقسى تۇسىنىستىك بار.
– قازىر باسەكەلەستىك زامانى, ەشكىم ەشكىمگە رەنجي المايدى. سىزدەر جاڭا تەحنولوگيانى ىسكە قوستىڭىزدار. قۇرعاق تسەمەنت پەن ىلعالدى تسەمەنتتىڭ جىگىن قاراپايىم جۇرت اجىراتا قويمايدى. قايسىسى ءوندىرىس ءۇشىن ءتيىمدى؟
– مىناۋ كەرەمەت دەپ ءارىپتەستەرىمنىڭ باقشاسىنا تاس اتا المايمىن. بىراق, ءبىر اقيقاتتى ايتپاسقا بولمايدى. كەڭەس وداعى كەزىندە حالىقارالىق ستاندارتتاردى ساقتاۋعا جاعدايى كەلمەدى دە, قوندىرعىلار جونىنەن باتىستان كوپ قالىپ كەتتى. ىلعالدى تسەمەنت ەنەرگيانى كوپ قاجەت ەتەدى ءارى ەكولوگياعا ەلەۋلى شىعىن اكەلەدى. ءبىز ەسكى ءادىستى اينالىپ ءوتىپ, جاڭا زاۋىت وتە ۇلكەن ينۆەستيتسيا تالاپ ەتەتىنىن بىلسەك تە, قازىرگى زامان تالابىنا ساي قوندىرعىلار مەن تەحنولوگيا جەتىستىكتەرىن پايدالانىپ قۇرعاق تسەمەنت ءوندىرۋدى قولعا الدىق. بۇل ماتەريالدىق ساپاسىن كوتەرۋگە جانە باعاسىن تومەندەتۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى. ءبىز تسەمەنتتىڭ تونناسىن 12 مىڭ تەڭگەدەن بوساتامىز. مۇنى كوپشىلىك بىلە بەرمەيدى. بازاردان بارىپ ءبىزدىڭ تسەمەنتتى 13-14 مىڭ تەڭگەدەن ساتىپ الىپ ءجۇر.
شيكىزاتىمىز جەتكىلىكتى. اك, ساز بالشىق, قۇم جانە پيريت الۋعا سەرىكتەستەرىمىز بار. ديىرمەندە وسى كومپونەنتتەردى ارالاستىرىپ, ابدەن ۇگىپ شيكىزات ۇنىنا جەتكىزگەننەن كەيىن قىزدىرىلىپ اينالىپ تۇراتىن پەش قازاندىعىنا سالىنادى. تسەلسي بويىنشا 1450 گرادۋستان وتكەننەن كەيىن جارتىلاي فابريكات ارناۋلى توڭازىتقىشتاردا سۋىتىلادى. 65 گرادۋسقا جەتكەننەن كەيىن ساقتاۋ قويمالارىنا جونەلتىلەدى. تاعى دا ءتۇرلى پروتسەستەردەن وتكەننەن كەيىن عانا تسەمەنتىمىز دايىن بولادى. سۋلفات قۇرامدى پورتلاندتسەمەنت ماركاسى دا م500 جانە جوعارى بولادى. بۇل ءونىم تۇرلەرى تەحنيكالىق سۇرانىس تالاپتارىنا ساي. ءبىزدىڭ زاۋىت وندىرگەن ءونىمدەر جوعارى ساپالى بولعاندىقتان ۇلكەن سۇرانىسقا يە.
– جاڭا تەحنولوگيانى مەڭگەرۋ اۋىل ءۇيدىڭ قورا اينالىپ, باقشاسىن باپتايتىن شارۋاسى ەمەس. مىقتى ماماندار كەرەك؟
– ويىڭىزدى ءتۇسىندىم. ءبىز كادرلاردى سىرتتان ىزدەپ جاتقان جوقپىز. زاۋىت-قازاقستاندىكى بولعاننان كەيىن ونىڭ يگىلىگىن, ەڭ الدىمەن قازاق جاستارى كورۋگە ءتيىس. ىرگەدەگى اۋىلدىڭ ەلۋ-الپىس تالاپتى جاستارىن تيانزين تسەمەنت ونەركاسىبى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ بازاسىندا وقىتىپ الدىق. زاۋىت اياعىنان تۇرعانشا كومەكتەسىپ, ۇيرەتۋ ءۇشىن ونداعى ورتالىقتان بىلىكتى ماماندار كەلدى.
– جالپى, 1 ملن. توننا قۇرعاق تسەمەنت دايىندايتىن زاۋىت قالىپتى جۇمىس جاساپ تۇر. ەلىمىز بويىنشا 30 كورپوراتيۆتى كوشباسشى جوبالاردىڭ قاتارىنا كىرگەن زاۋىت جۇمىسىمەن ەلباسىمىز جاقىن تانىسا الدى ما؟
– تانىستى. زاۋىت سالىنىپ جاتقاندا ەلباسىمىز وڭتۇستىككە ارنايى ساپارمەن كەلگەن. وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆ بيزنەس جوبالاردى تانىستىرىپ كەلە جاتىپ, ءبىزدىڭ زاۋىتقا ايرىقشا توقتالدى. مەن جالپى سيپاتتاماسىن باياندادىم. مۇنداي زاۋىتتىڭ تمد ەلدەرىندە بالاماسى جوق دەسەم وتىرىك بولار. فرانتسۋزدار دا تارازدا تسەمەنت زاۋىتىن سالىپ جاتقان. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى جاي-جاپسارىمىزدى سۇرادى. قوشتاساردا ء“بىزدىڭ جىگىتتەردىڭ ىسكەرلىگى شەتەلدىكتەردەن كەم بولماۋ كەرەك. نامىسقا تىرىسىڭدار” دەدى. ەلباسىمىزدىڭ تۇپكى ويىن ءتۇسىندىم. قازاقستانعا ينۆەستيتسيا سالىپ جاتقان شەتەلدەردىڭ ويى – پايداعا شىعۋ. ءبىز دە قوماقتى قاراجات نەسيە العاننان كەيىن ونى قايتارىپ, تابىسىمىزدى ەسەلەۋگە ۇمتىلامىز.
بىراق, ەلدىڭ ازاماتىمىز, جاعدايعا قارايمىز. كومەگىمىز كوپ بولادى. ەلباسىمىزدىڭ ولاردان اسىڭدار دەگەنىن “ەلدىڭ بايلىعىنا وزدەرىڭ يە بولىڭدار, سوندا حالىققا جاقسى بولادى” دەپ ءتۇسىندىم. سول سەزىم ۇلكەن قانات بەردى, نامىسىمىزدى جانىدى. قيىن كەزدەردە شەتەلدىكتەرگە قازاقستانعا ينۆەستيتسيا سالۋعا ءمۇمكىندىكتەر بەرىلدى. ودان جامان بولعان جوقپىز. ەندى ولاردىڭ ورنىن ءوز ازاماتتارىمىز باسىپ جاتسا ەلدىڭ وركەنى وسكەنى, الەۋەتىنىڭ ارتقانى عوي.
باۋىرجان سەرىكجان ۇلىنىڭ ايتقاندارىن وزگە ارىپتەستەرى دە ماقۇلداعان. زاۋىت باسشىسىنىڭ قۇرىلىس جونىندەگى ورىنباسارى ۆيكتور چەرنىشەۆ كاسىپورىننىڭ ارتىقشىلىقتارى تۋرالى ايتا كەلىپ, نەگىزگى ءۇش فاكتورعا توقتالدى.
بىرىنشىدەن, جوعارى ساپالى ءونىم, ەكىنشىدەن, ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىك تالاپتارى ساقتالعان, ۇشىنشىدەن, جۇمىسشىلارعا ءبۇگىنگى زامان تالابىنا ساي جاعداي تۋعىزىلعان.
تيانزين تسەمەنت ونەركاسىبى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ وكىلى, جوبا جەتەكشىسى شۋ سۋن لين الەمنىڭ 20 مەملەكەتىندە زاۋىتتارىنىڭ جۇمىس ىستەپ تۇرعانىن ايتادى. ء“بىز ەڭ الدىڭعى قاتارلى تەحنولوگيانى ەۋروپا مەن ازياعا عانا ەمەس رەسەي مەن امەريكاعا دا دايىنداپ بەرىپ وتىرمىز. ال قازاقستانداعى بۇل جوبا يندۋسترياليزاتسيالاۋ باعدارلاماسىندا جەتەكشى سالاعا اينالارىنا سەنەمىن” دەيدى.
قازاقتا “ەلدە بولسا ەرىنگە تيەدى” دەگەن ناقىل بار. سول ەلگە بولسىن دەيتىن ازاماتتاردىڭ ءبىرەگەيى – وسى زاۋىتتىڭ قۇرىلتايشىسى, بەلگىلى كاسىپكەر, وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى سەرىكجان سەيىتجانوۆ. سەكەڭنىڭ ساقىلىعى, اتىمتاي جومارتتىعى جونىندە ەل ىشىندە اڭگىمە كوپ. مەملەكەت تاراپىنان “قۇرمەت” وردەنىمەن ماراپاتتالعان ازاماتتىڭ ەسىمى سىرتقى ەلدەرگە دە ءمالىم. رەسەيدىڭ “زۆەزدا سودرۋجەستۆا” وردەنىنە يە بولعان سەرىكجان سەيىتجانوۆتىڭ مەتسەناتتىعى “التىن جۇرەك”, “پارىز” قايىرىمدىلىق قورلارى تاراپىنان لايىقتى باعالاندى. عىلىم دوكتورى, حالىقارالىق اقپاراتتاندىرۋ اكادەمياسىنىڭ, كاليفورنيا عىلىم اكادەمياسىنىڭ مۇشەسى وسى ازاماتتىڭ اتاق-داڭقتارىن ايتا باستاساڭ بىرەر پاراق جەتپەيدى-اۋ. ادەتتە, اتاق, قۇرمەتتى بيلىك ورىندارىنان ءوزى سۇراپ جۇرەتىن ادامدار بولادى دا, ابىرويدىڭ ءوزى ىزدەپ جۇرەتىن ازاماتتار بولادى.
شەتەل ماراپاتتارىن ايتپاعاندا قازاقستاندا سەرىكجان سەيىتجانوۆتىڭ ەل يگىلىگى ءۇشىن اتقارعان جۇمىستارى كوپ. ءوزى تۋىپ وسكەن شىلىك اۋىلىندا مەشىت سالدى. كەيىننەن بالاباقشا كوتەردى. مەملەكەتكە, ەلىمىزگە جاردەمىم بولسىن دەپ اتتى كىسى ءتۇسىپ قارايتىنداي مەكتەپ سالىپ بەردى.
زاۋىت سالىنعان تاسساي اۋىلىنىڭ ايماعى دا قامقورلىقسىز قالعان جوق. سيىردىڭ بۇيرەگىندەي تارام-تارام بولىپ كەتكەن اۋىلدا ورتالىقتاعى مەكتەپكە جەتۋ بالالار ءۇشىن وتە قيىنعا سوعىپ ءجۇر ەدى. سول ماڭايعا بۇكىل ينفراسترۋكتۋراسى قامتىلعان, سپورتزالى دا بار 240 ورىندىق مەكتەپ سالىپ بەردى.
اقشاسى قالتاسىنا سىيماي جاتقان ادام شەتەلدىك بانكتەن 100 ملن. دوللار نەسيە الا ما؟! سۋدىڭ دا سۇراۋى بار. مەرزىمى شەكتەۋلى. بىراق, “ساۋتس-ويل” جشس پرەزيدەنتى, “ستاندارت-تسەمەنت” زاۋىتتىڭ قۇرىلتايشىسى الدىمەن ەلگە بولسىن دەيتىن تاۋەكەلىنە باسىپ, وسىنداي قادامدارعا باردى. ەندى وتباسىن قوسقاندا بەس مىڭداي ادامنىڭ نەسىبەسىن ايىرىپ وتىرعان زاۋىت ماڭىندا دا بالاباقشادان مەكتەپكە دەيىنگى نىساندار بوي كوتەرەدى. تاعى دا ادامدار يگىلىگى ءۇشىن. ءوز الدىنا شاعىن قالا.
ىلعالدى تسەمەنت وندىرەتىن زاۋىتتاردا شيكىزات تاۋ-تاۋ بولىپ اشىق دالادا ءۇيىلىپ جاتاتىن. ءۇپ ەتىپ جەل تۇرسا شاڭى كوتەرىلەدى. “ستاندارت-تسەمەنت” بۇل ماسەلەنى شەشكەن. ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىك ءۇشىن شيكىزات ارناۋلى ورىنداردا ساقتالادى. بۇگىنگى ءوندىرىس ورىندارىنا قويىلاتىن تالاپ وسى. قۇمىرسقانىڭ يلەۋىندەي ادامدارى قۇجىناپ جاتقان قىتايدىڭ الىپ قالالارىندا جۇمىس ىستەپ تۇرعان زاۋىتتارعا جۇرتتىڭ جاق اشپاۋى وسىدان.
زاۋىتتىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى بولىپ بەلگىلى جۋرناليست ءابدىمالىك بەلگىباەۆ تاعايىندالعان ەكەن. جۇمىسشىلارىنا جاعداي جاسايتىن وسىنداي مىقتى كاسىپورىندى مەن بۇرىن-سوڭدى كورمەدىم دەيدى ارىپتەسىمىز.
جاقسى اكە-شەشەدەن ءتالىم العان سەيىتجانوۆتار اۋلەتى وسىلايشا-وتاندىق ءوندىرىستىڭ مىڭ شەگەدەي مىقتىسىن اياعىنان قويدى.
– سەرىكجان وسى زاۋىتتى سالامىن دەپ ويىن بولىسكەندە ءىشىمنەن قالاي بولار ەكەن دەپ ويلاپ ەدىم, – دەيدى سەناتور قۋانىش ايتاحانوۆ. – كەڭەس وكىمەتى كەزىندە مۇنداي زاۋىت بەس جىلدىق جوسپارعا كىرگىزىلىپ, مەملەكەتتىڭ ۇلكەن كۇشى جۇمىلدىرىلاتىن. وسىنداي زاۋىتتى ءبىر ازامات جىل جارىمعا جەتكىزبەي سالىپ, ىسكە قوستى.
جىلىنا 1 ملن. توننا تسەمەنت وندىرەتىن, اۋدان بيۋدجەتىنە 2 ملرد. تەڭگە كولەمىندە قارجى سالاتىن “ستاندارت-تسەمەنت” زاۋىتىڭىزدان مەملەكەت وسىنداي يگىلىكتەر كورىپ وتىر. قازاقستاننىڭ كەلەشەگى-يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق ءوندىرىس ورىندارىندا. وسىنداي زاۋىتتار ءار سالا بويىنشا قاداۋ-قاداۋ بولىپ, قازىعىن قاعىپ, ىسكە قوسىلىپ جاتسا قازاقستاننىڭ باسەكەگە قابىلەتتى ەلۋ ەلدىڭ ورتاسىندا جۇرمەيتىندەي قاي كەمدىگى بار. وسىنداي ءوندىرىس ورىندارى عانا ەلىمىزدى شيكىزاتتى ءوندىرۋشى ەلدەن بار كەرەك-جاراعى ساي قۋاتتى مەملەكەتكە اينالدىرادى.
باقتيار تايجان.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
