تەست جانە تەڭگە

«ءبىر قارىن مايدى ءبىر قۇمالاق شىرىتەدى», دەۋشى ەدى. جاڭاقورعانداعى جاعدايعا قاراپ وتىرىپ, قۇمالاقتىڭ بىرەۋ ەمەس ەكەنىنە كوز جەتكىزەسىڭ. ايتىپ وتىرعانىمىز, ۇبت-نىڭ جاعدايى. گازەتتىڭ بۇرناعى كۇنگى نومىرىندە جاڭاقورعان اۋدانىندا تەست تاپسىرۋ بارىسىندا زاڭسىزدىقتاردىڭ ورىن العانىن ايتقان ەدىك. بۇگىنگى اڭگىمە دە سونىڭ جالعاسى. مەملەكەتتىك قۇپيا سانا­تى­نا جاتاتىن سۇراقتار ساتىلعان! انىقتالعانى وسى. ال ونى كىم, قانشاعا ساتتى؟ ول جاعى ءالى بەي­ماعلۇم. ۇستالعانى ءۇش بالا. دەگەنمەن بۇل ۇستالعانى عانا. ال ال­دىن الا زەرتتەۋ بويىنشا وقۋشىلاردىڭ باسىم بولىگى تەستكە دايىن سۇراقتارمەن كىرگەن. ايمانداي بولعان ءۇش وقۋشى نە دەيدى دەڭىز؟ بىرەۋى دايىن جاۋاپ­تار­دى دارەتحانادان تاۋىپ الدىم دەپتى. ەكىنشىسى, «دالىزدە جاتقان جە­رىنەن ءىلىپ كەتكەنىن» ايتىپتى. ءۇشىنشىسى الدىڭعى ەكەۋىنىڭ بىرەۋىنەن كوشىرىپ العان سىڭايلى. ادام دەگەن قىزىق قوي. استانا مەن وبلىستان ازاماتتار اۋدان­عا باردى. حالىقپەن جولىقتى. اشۋ مەن ىزاعا بۋلىققان اتا-انالار ۇبت قورىتىندىسىمەن كەلىسپەيتىندەرىن ايتىپتى. ميتينگ جاساپتى. جولاۋشىلار پوي­ى­زىن توقتاتۋعا دەيىن با­رىپتى. سوزگە قۇلاق اسپايدى. باتۋاعا كەلمەيدى. ءسويتىپ تۇرىپ, تەست جاۋاپتارىن بەلگىلى ءبىر سوماعا ساتىپ العاندارىن ايتادى. ەندى قاراڭىز: وزدەرى زاڭسىزدىق جاساپ جاۋاپتاردى ساتىپ الىپ تۇر. وعان كىم كىنالى؟ مەملەكەت پە؟ الدە تەست قورىتىندىسىن جوي­عان مينيسترلىك پە؟ ەكەۋى دە ەمەس. وسىنداي زاڭسىزدىققا جول بەرگەن اتا-انانىڭ ءوزى. سون­داي-اق تەست جاۋاپتارىن ساتقان الاياقتار. استانادان كەلگەن مامان تەست سۇراقتارى سالىنعان قو­راپ­شانىڭ تۇبىنەن تەسىلگەنىن انىقتاعان. سونىمەن قاتار سىرتى ورالعان جاپسىرمانىڭ تۇپنۇسقامەن سايكەس كەلمەيتىنى بەلگىلى بولعان. سۋىق قول مەملەكەتتىك قۇپيا سانالاتىن قۇ­جاتقا دا ءتيىپتى. ءتۇبىن تەسىپ, تەڭگە جاساپتى. 4 ماۋسىم كۇنى تاپسىرىلعان تەست قورى­تىن­دىسى تولىق شىققان جوق. بىراق وقۋشىلار جيناعان ورتاشا كورسەتكىشتىڭ 100 باللدان اسىپ كەتكەنى اقيقات. وسى ماسەلەگە وراي ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزگەن وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى مۇرات مۇ­حامەدوۆ, وبلىستىق پرو­كۋ­روردىڭ ورىنباسارى قايرات ابدىقانوۆ, وبلىستىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى قوعامدىق قاۋىپ­سىزدىك قىزمەتىنىڭ باستىعى شارحان بيحوجاەۆ ءبىراۋىزدان مۇنى الاياقتىق دەپ وتىر. ەش­قانداي سىبايلاس جەمقور­لىق­تىڭ ءيىسى جوعىن ايتادى. وسىن­دايدا سالماقتىڭ وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنا كەلىپ ءتۇ­سەتىنى بەلگىلى. ول تۋرالى مۇرات مۇحامەدوۆ بىلاي دەيدى: – الاياقتىق ارەكەت تەست تاپ­سىرۋعا دەيىن بولعان. سون­دىق­تان وبلىستىق ءبىلىم باسقار­ماسىنان كۇماندانۋ قيسىنعا كەلمەيدى. قازىر ماسەلە ەگجەي-تەگجەيلى زەرتتەلىپ جاتىر. كى­نالىلەر ءتيىستى جازاسىن الادى. شىنىندا دا, وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنا بار كىنانى ارتا سالۋعا بولمايدى. بۇل جەر­دە مەملەكەتتىك قۇپيا ساتى­لىپ وتىر. ال مەملەكەتتىك قۇپيانىڭ قالاي ساقتالاتىنىن ءتۇسىندىرىپ جاتۋدىڭ ءوزى ابەستىك. سونىمەن الاياقتاردى قالاي ۇستاۋعا بولادى؟ قاراپايىم عانا جولى بار. اتا-انالار تەست جاۋاپتارىن كىمنەن ساتىپ ال­عانىن بىلەدى عوي. بىلەدى. ەگەر اتا-انا ءتيىستى ورىنعا تەست سات­قان ادامدى نۇسقاسا تىزبەكتىڭ باسىندا تۇرعان ادام سۋىق قولعا شىعارار ەدى. دەسەك تە, اتا-انالار وزدەرى جاۋاپتى كىمنەن ساتىپ العانىن ايتپاي وتىر. نەگە ەكەنى بەلگىسىز. سو­نى­مەن وسى ماسەلەگە بايلا­نىس­تى قىلمىستىق ءىس اشىلدى. ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى تەك­سەرۋ جۇرگىزىپ جاتىر. الاياق­تار دا انىقتالار. قولعا تۇسەر. سول كەزدە اتا-انانىڭ شىعىنى دا قايتار. ال قايتا تەستىلەۋ 10 ماۋسىم كۇنى وتەدى. وعان بۇگىن­نىڭ وزىندە 490 وقۋشى قاتىسۋعا ءوتىنىش ءبىلدىرىپ وتىر. ايت­پاقشى, ۇستالعان ءۇش بالا دا تەستكە كىرەدى. سەبەبى, جاۋاپتى ساتىپ العان ولار عانا ەمەس قوي. تەك ۇستالىپ قالىپ وتىر ەمەس پە... ەرجان بايتىلەس. قىزىلوردا وبلىسى.