ارداگەرىن ارداقتاعان

«قازمۇنايگاز» بارلاۋ ءوندىرۋ» اق-تىڭ يگى ىستەرى قازاقتا «جاقسىنىڭ جاقسى­لىعىن ايت, نۇرى تاسىسىن» دەگەن ادەمى ءسوز بار. ادەتتە, بۇل ءسوز جاقسى ادامنىڭ يگى ىستەرىن ماداقتاپ, وعان دەگەن ەل-جۇرت­تىڭ قۇرمەتىن ارتتىرۋ ماقسا­تىندا ايتىلاتىن بولسا كەرەك. دەگەنمەن, قازىرگى كەزدە قازاق­تىڭ بۇل ادەمى ءسوزىن بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن سەزىنە بىلگەن, بۇقارانىڭ ءال-اۋقا­تىن ارتتىرىپ, دەنساۋلىق ساق­تاۋىنا, ءبىلىم الۋىنا, ءتۇرلى سي­پاتتاعى تۇرمىستىق ماسەلە­لەرىن شەشۋگە مۇمكىندىك جاساپ جاتقان كومپانيالارعا قاراتا دا ايتۋعا بولاتىن سياقتى. سونداي يگى ىستەرىمەن كوزگە ءتۇسىپ جۇرگەن كومپانيالاردىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى «قازمۇنايگاز» بار­لاۋ ءوندىرۋ» اق بولسا كەرەك. ءبال­كىم, كومپانيانىڭ قا­را­پايىم ەڭبەك ادامدارى ءۇشىن, كومپانيا قىزمەت جاساپ جاتقان ءوڭىر­لەردىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن جاساپ جاتقان جاقسىلىقتا­رى­نان وزگە ايماقتاردىڭ تۇر­عىن­دارى حاباردار ەمەس تە شىعار, الايدا ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ, سونىڭ ىشىندە جاڭاوزەن قالاسى مەن ونىڭ توڭىرەگىندەگى ەلدى مە­كەندەردىڭ تۇرعىندارى كوم­پا­نيانىڭ يگى ىستەرىن جىر قى­لىپ ايتادى. وعان وسى وڭىرگە جا­سا­عان ساپارىمىز بارىسىندا كۋا بولدىق. ەگەر «قازمۇنايگاز» بارلاۋ ءوندىرۋ» اق-تىڭ الەۋمەتتىك سالاعا ءبولىپ وتىرعان قارجى­سىن, حالىقتىڭ تۇرمىسىن جاق­سارتۋعا, دەنساۋلىقتارىن تۇزەپ, سالاماتتى ءومىر سالتىن ساقتاۋ­عا, ازاماتتاردىڭ ءبىلىم الۋى مەن دەمالىسىنا بولگەن شى­عىس­تارىن ەسەپتەسەك, شاماسى, قازاقى سالتتى بۇزىپ, «بايدىڭ اسىن بايعۇس قىزعانىپتىنىڭ» كەبى بولار ەدى. سوندىقتان, ءبىز­دىڭ نازار سالعان بەتتە جاسالعان يگى ىستەرگە, اتقارىلعان جۇمىس­تاردىڭ ناتيجەسىنە اۋدى. ماسە­لەن, «قازمۇنايگاز» بارلاۋ ءون­دىرۋ» اق جاڭاوزەن قالاسى­نىڭ ىرگەسىندە, دالىرەك ايتساق 20 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان قىزىلساي اۋىلىنا ارداگەرلەر ءۇيىن سالىپ بەرىپتى. بەس مىڭعا جۋىق تۇرعىنى بار بۇل ەلدى مەكەندەگى ارداگەرلەر ءۇيى ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرلەرىندە, اسىرەسە اۋىل­دىق جەرلەردە ءجيى كەزدەسەدى دەسەك, قاتەلەسكەن بولار ەدىك. وتكەن جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن بۇل ارداگەرلەر ءۇيى اۋىل اقساقالدا­رىنىڭ باس قوساتىن, ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ ءارتۇرلى ءما­سەلەلەردى تالقىلايتىن ورنىنا اي­نالىپتى. اۋىلدىڭ اقساقال­دار القاسىنىڭ جانە ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ ءتور­اعا­سى جاقسىلىق كوڭىلقوس­ ۇلى­نىڭ ايتۋىنا قارا­عان­دا, وسى قى­زىلساي اۋىلى ماڭ­­عىستاۋ مۇ­نايىنىڭ قاراشا­ڭى­راعى سانالا­دى ەكەن. ويتكەنى, 1958 جىلى العاشقى مۇناي بار­لاۋشىلارى وسىندا ات باسىن تىرەپتى. ءسويتىپ, بۇل اۋىل وزەن كەن ورنىنان مۇناي ءوندىرۋدىڭ العاش­قى قادام­دارى جاسالعان, ماڭ­عىس­­تاۋ ءوڭىرى­نىڭ اتىن الەمگە مۇناي ارقىلى پاش ەتكەن ازا­ماتتاردىڭ مەكەنىنە اينالىپتى. بۇگىندە بۇل اۋىلدا دا مۇناي ءوندىرىسىنىڭ ارداگەرلەرى, كەنىشتى العاش يگەرگەن مۇنايشى­لار تۇ­رادى ەكەن. قىزىلساي ەلدى مەكەنى, ءسوز جوق, كەڭەس وداعى كەزىندە گۇلدەنىپ, ىرگەسى كەڭەيە تۇسسە كەرەك. الايدا, قازاقستان تاۋەل­سىز­دىك العان سوڭ, ەلىمىز نارىقتىق قاتىناستارعا كوشكەن تۇستا قازاق دالاسىنىڭ بارلىق تۇپكىرىندەگى ەلدى مەكەندەر سياق­تى بۇل اۋىل دا توقىراۋدى باستان وتكىزىپتى. دەگەنمەن, 2000 جىلدان باستالاتىن ەكونومي­كا­لىق ءوسۋ كەزەڭىندە قىزىلساي اۋىلى دا قايتادان تۇلەي باس­تاپتى. «قازىر قىزىلساي اۋىلى­نىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى جاقسا­رىپ كەلەدى» دەيدى جاقسىلىق كوڭىلقوس ۇلى. ەل مەن جەردىڭ تۇلەۋىنە «قازمۇنايگاز» بارلاۋ ءوندىرۋ» اق جانە وسى مەكەمەنىڭ «وزەنمۇنايگاز» ءوندى­رىستىك في­ليا­لى دا ازدى-كوپتى ەڭبەك ءسىڭىر­سە كەرەك. قازىر اۋىل اقساقالدارى وسىنداعى بۇقا­را­نىڭ كوبىن جۇ­مىسپەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان اتالعان مەكەمەگە ءدان ريزا ەكەندىكتەرىن جاسىرعان جوق. «قاز­مۇنايگاز» بارلاۋ ءون­دىرۋ» اق وسى اۋىلعا تەك قانا ارداگەرلەر ءۇيىن سالىپ بەرۋمەن عانا شەكتەلمەسە كەرەك, جالپى بۇل كومپانيا وڭىردەگى 3 مىڭعا جۋىق زەينەتكەرگە الەۋمەتتىك قول­داۋ كورسەتىپ وتىر. ال جاق­سىلىق كوڭىلقوس­ ۇلى ءوزىنىڭ «قاز­مۇنايگاز» بارلاۋ ءوندىرۋ» اق پەن «وزەنمۇ­نايگاز» وندىرىستىك فيليالىنىڭ باسشىلارىنا اۋ­ىل­دىڭ الەۋ­مەتتىك جاعدايىن جاق­سارتۋ, ارداگەرلەرگە قامقورلىق كورسەتۋ جانە باسقا دا وزەكتى ماسەلەلەر جايلى تالاي حات جا­ز­عانىن, سول حاتتاردىڭ بارلىعىنا ءتيىستى جاۋاپ بەرىلىپ, كومپانيا تاراپىنان كوپتەگەن ىستەردىڭ ات­قارىلعان­دىعىن ايتادى. ماسە­لەن, وتكەن جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن ارداگەرلەر ءۇيىنىڭ بارلىق كەرەك-جاراعىن, تەحنيكاسىن كومپانيا بەرىپتى. ءتىپتى, ارداگەرلەر ۇيىنە جەكە كولىك تە ۇسىنعان ەكەن, بىراق اقساقالدار ونى قاجەت دەپ تاپپاسا كەرەك. ويتكەنى, كومپانيا باس­شىلارى اقساقالداردىڭ قالا­عان جەرلەرىنە بارۋىنا, قالاعان شا­رۋاسىنا پايدالانۋعا ۇدايى ءتۇر­دە كولىك ءبولىپ, تەحنيكالارمەن كومەكتەسىپ تۇرادى ەكەن. جاقسى­لىق كوڭىلقوس ۇلى «بىلتىر «قاز­مۇنايگاز» بارلاۋ ءوندىرۋ» اق سول كەزدەگى باسشىسى كەنجەبەك يبراشەۆپەن كەزدەسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. سوندا ءبىز وسى قىزىلسايعا ارداگەرلەر ءۇيى قاجەت ەكەندىگىن ايتىپ ەدىك. كەنجەبەك نياز ۇلى بۇل ماسەلەنىڭ شەشىلەتىندىگىن ايتتى. ءسويتىپ, ارادا كوپ ۋاقىت وتپەستەن, ءبىزدىڭ اۋىلعا ارداگەرلەر ءۇيى سالىندى. مۇنىڭ ءوزى كومپانيا باسشىلارىنىڭ بىزگە, ارداگەرلەرگە, ءتىپتى قاراپايىم قا­لىڭ بۇقاراعا جاساپ جاتقان يگى ىستە­رى­نىڭ ءبىرى عانا. ءبىز كومپانيا باسشىلارىنىڭ بۇل يگى ىستەرىن كەيىنگى بۋىننىڭ ارداگەرلەرگە, قاريالارعا كورسەتكەن قۇرمەتى دەپ باعالايمىز. مىنە, ۇرپاق­تار ساباقتاستىعى دەگەن وسى. وسىدان ەلۋ ءۇش جىل بۇرىن العاشقى مۇناي بارلاۋشىلارى وزەن كەنىشىن يگەرۋدى باستاسا, قازىرگى مۇنايشىلار سول ءىستى جالعاس­تىرىپ قانا قويماي, بىزگە دە قۇرمەت كورسەتۋدە. مۇنداي ازاماتتارعا قالاي رازى بولماي­سىڭ؟! ءبىز كومپانيانىڭ باسشى­لارىنا, قىزمەتكەرلەرىنە ارقا­شان ريزامىز» دەيدى. ءبىز­دىڭشە, بۇل قاراپايىم بۇقارا­نىڭ اتقامىنەر ازاماتتارعا دەگەن شىنايى ىقىلاسى بولسا كەرەك. قازىرگى تاڭدا كومپانيا ارداگەرلەرگە جىلىنا ءبىر رەت ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەندەرىندە دە­مالۋعا جولداما دا بەرەدى ەكەن. ارينە, سارىاعاش پەن جاڭاقور­عانداعى ساناتوريلەرگە بەرىلەتىن بۇل جولدامالار زەي­نەت­كەر­لەردىڭ دەنساۋلىعىن تۇزە­ۋىنە كوپ ىقپال ەتەتىنى ءسوزسىز. دەگەنمەن, ارداگەرلەرگە كور­سەتىلىپ جاتقان بۇل قۇرمەت پەن قىزمەت جالىندى جاستىق شاق­تارىندا قار جاستانىپ, مۇز توسەنە ءجۇ­رىپ, ماڭعىستاۋ مۇ­نايىن ءوندى­رۋدى باستاپ بەرگەن قاريالار ءۇشىن ۇلكەن مو­رال­دىق كومەك ەكەنى انىق. ادەتتە, عۇمىرلارى­نىڭ ەكىندىسى اۋىپ, اقشامى جا­قىنداپ قالعان ارداگەرلەر ءۇشىن ءىرى كومپا­نيا­لار­دىڭ قام­قور بولاتىن كەزدەرى, ۇدايى قول­داۋ كورسەتىپ تۇ­راتىن ءسات­تەرى ءبىزدىڭ قوعامدا اسا كوپ ەمەس. بىراق, «قاز­مۇ­نايگاز» بارلاۋ ءوندى­رۋ» اق قاريالارعا قۇرمەت كور­سەتىپ, ولارعا جاردەم جاسايتىن ەكى كومپانيا بولسا بىرەۋى, ال جال­عىز مەكەمە بولسا, وندا ءدال سونىڭ ءوزى دەۋگە دە بو­لا­دى. قى­زىلساي اۋى­لىندا اتقارى­لىپ جاتقان يگى ىستەرگە كۋا بولعان سوڭ, ءبىز وسىن­داي باتىل تۇجى­رىم جاسادىق. ءسوزدىڭ با­سىن «جاقسىنىڭ جاق­سىلىعىن ايت...» دەپ باس­تاۋىمىزدىڭ سەبەبى دە وسى. زارينا امراەۆا.