ەلدىك پەن ەركىندىكتىڭ بەلگىسى

بيىل قازاقستان ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىل­دىق تورقالى تويىن اتاپ وتۋدە. «تاۋەلسىزدىك باتىر بابالارىمىز عاسىرلار بويى ارمانداپ, ءبىزدىڭ بۋىن عانا جۇزەگە اسىر­عان بارشا قازاقستاندىقتار ءۇشىن ەڭ قاسيەتتى قۇندىلىق» دەگەن ەلباسىنىڭ ءجۇ­رەك تەبىرەنتەرلىك ءسوزى ءاربىر قازاق­ستان­دىقتىڭ ءاردايىم جادىندا بولۋعا ءتيىس. ءبىز نەبارى جيىرما جىل ىشىندە عاسىرلارعا بەرگىسىز جولدان وتتىك. ءوز تاريحىمىزدا تۇڭعىش رەت تاۋەلسىز مەملەكەت قۇردىق, بارلىق كورشىلەرىمىزبەن مەملەكەتتىك شەكارامىزدى ماڭگىلىككە شەگەندەدىك, دامۋدىڭ داڭعىلىنا باستاعان قازاقستاندىق جولدى تاپتىق, حالىقتار بىرلىگىن ساق­تاپ, ەل ىرىسىن ەسەلەدىك. ەڭ باس­تىسى, ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ جۇرەگىنە ءوز وتانىنا, حالقىنا, ەلىنە, ەلباسىنا دەگەن ماقتانىش سەزىمى مەن پاتريوتتىق رۋحتى سىڭىردىك. وسىلايشا قىسقا مەرزىم ارالىعىندا جەتكەن جەتىستىكتەرىن بۇكىل الەم موي­ىن­داپ وتىرعان ءبىزدىڭ ەلىمىز ءۇشىن تاۋەل­سىز­دىكتىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ ءوتۋدىڭ ماڭىزى ايرىقشا زور. سوندىقتان دا ەلباسىمىز ەلىمىزدىڭ بۇگىنى مەن كەلەشەگى ءۇشىن بي­ىل­عى جىلدىڭ ماڭىزى ەرەكشە ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ, 2010 جىلعى 27 قاڭتاردا ءتاۋ­ەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىن وتكىزۋ ءجونىن­دە­گى جالپىۇلتتىق ءىس-شارالار باعدارلا­ما­سىن بەكىتكەن بولاتىن. ونداعى ءاربىر شارا حالىقتىڭ تاريحي تانىمىن ۇلعايتىپ, ىنتىماعىن, بىرلىگىن, وتانعا دەگەن ءسۇيىس­پەنشىلىگىن ارتتىراتىنداي بولۋى كەرەكتىگىن باسا نازاردا ۇستاۋدى تاپسىردى.  سونىمەن بىرگە مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىل­دى­عىن وتكىزۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيا  قۇرىلدى. ال بۇل كوميسسيانىڭ جۇمىس ورگانى قىزمەتىن مادەنيەت مينيسترلىگى اتقارادى. وسىعان وراي مينيسترلىكتىڭ بيىلعى جىلعى جۇمىس جوسپارى نەگىزىنەن تاۋەل­سىز­دىكتىڭ 20 جىلدىق تورقالى تويىمەن ۇشتاستىرىلدى. بۇل جىلدىڭ ءاربىر ايى بەلگىلى ءبىر ماقساتقا ارنالدى. ايتالىق, بيىلعى قاڭتار سپورتتى اسقاقتاتقان اي اتاندى. سەبەبى, بۇل ايدا الماتى جانە استانا قالالارىندا 7  قىسقى ازيا ويىن­دارى دۇركىرەپ ءوتتى. ايدىڭ باستى وقيعاسى ازيادانىڭ الاۋ شەرۋى جانە ويىنداردىڭ سالتاناتتى اشىلۋ ءراسىمى بولدى. سونىمەن قاتار, وسى ارالىقتا ەلىمىزدە قىسقى سپورتتىڭ 60-تان استام ءتۇرى بويىنشا جارىستار وتكىزىلدى, وقۋ ورىن­دارىندا 16 مىڭنان استام تاقىرىپتىق ءىس-شارالار, سونداي-اق «مادەني ازيادا» جوباسىنىڭ شەڭبەرىندە 49-دان استام كورمە, كونتسەرت جانە فەستيۆال ۇيىم­داس­تىرىلدى. اقپان ايى قازاقستاندى الەمگە تانىتا تۇسەتىن جاڭا شارالاردى دۇنيەگە كەلتىرۋمەن ەرەكشەلەندى. وسى ۋاقىتتا پرەزيدەنتتىك مادەنيەت ورتالىعىندا «ەل­باسى», «الەمدىك ارەناداعى قازاق­ستان», «قازاقستاننىڭ العا ورلەۋى», «قازاقستان­نىڭ مادەنيەتى», «قازاقستاننىڭ تاڭعا­جاي­ىپ تابيعاتى» دەگەن بەس تاقىرىپ بويىنشا 200-دەن استام جۇمىستان قۇرال­عان «الەمدىك قوعامداستىق مويىنداعان قازاقستان» اتتى فوتوەكسپوزيتسيا ۇسى­نىلدى.  بۇدان كەيىن ۇرپاقتار ساباقتاس­تىعىنا, ۇلتتىق, ءداستۇرلى جانە وتباسى­لىق قۇندىلىقتارعا قۇرمەت كورسەتۋگە ارنالعان ناۋرىز ايى كەلدى. كوكتەمنىڭ العاشقى ايىنىڭ باسىندا, حالىقارالىق ايەلدەر مەرەكەسى قارساڭىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن قازاق­ستان ايەلدەرىنىڭ سەزى ءوتتى. بۇل ءىس-شارا­نىڭ مەرەكەلىك اجارىن ماريا تەاترىنىڭ اتاقتى حورەوگرافى سەرگەي ۆيحارەۆتىڭ قويىلىمىنداعى ا.اداننىڭ «جيزەل» بالەتى اشتى. اتالعان ءىس-شاراداعى باستى پارتيانى ءپاريجدىڭ «GRAND OPERA» تەاترىنىڭ سوليست-ەتۋالدارى ورىندادى. سونداي-اق, ايدىڭ الەۋمەتتىك بلوگىن «نۇر وتان» پارتياسىمەن بىرلەسىپ ءوت­كى­زىلگەن ءىس-شارالار تولىقتىردى. 18 ناۋ­رىزدا مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاتى­سۋى­مەن اقتوبە قالاسىندا «اۋىلدىڭ گۇل­دەنۋى – قازاقستاننىڭ گۇلدەنۋى» اكتسياسى باستالۋىنىڭ سالتاناتتى ءراسىمى ءوتتى. اكتسيانىڭ شەڭبەرىندە ەلدى مەكەندەردى اباتتاندىرۋ جونىندەگى جۇمىستار قولعا الىندى. 22 ناۋرىزدا مەملەكەت باسشى­سىنىڭ جۇلدەسى ءۇشىن كۇرەستەن «قازاق­ستان بارىسى»  جارىسى ءوتتى. ءساۋىر ايىنىڭ باسىندا ەلىمىزدىڭ اۋىز بىرلىگىن تانىتقان, ەل تاريحىندا ماڭگى قالاتىن پرەزيدەنتتىك سايلاۋ ءوتتى. سايلاۋ ەل مەن ەلباسى ۇعىمىنىڭ ءبىرتۇتاس­تىعىن دالەلدەدى. الەمنىڭ ەڭ دامىعان ەلدەرى بۇكىلدۇنيەجۇزىلىك داعدارىس قىس­پا­عىنا ۇشىراپ, دامۋشى ەلدەرى تۇرالاپ قالعان شاقتا قازاقستان نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلىنىڭ دارا دا دانا باسشىلىعى ارقاسىندا داعدارىستى ەركىن ەڭسەرىپ قانا قويماي, ءوسىپ-وركەندەۋدىڭ وزىندىك ءور­نەكتى جولىنا ءتۇستى. ەل ىشىندە ەڭبەكاقى, زەينەتاقى جانە جاردەماقى تۇرلەرى ەسەلەپ وسۋدە. استانانىڭ جايناپ, جارقى­راۋى وزگە وڭىرلەرگە دە ەرەكشە سەرپىن بەرىپ, قازاقستاننىڭ بارلىق وبلىستارى جاسارىپ, جاڭارا ءتۇستى. بۇكىل ەۋروپا مەن ازيانى كوكتەي وتەتىن گاز, مۇناي قۇ­بىرلارى, تەمىر جول, ترانسۇلتتىق اۆتوموبيل جولدارىن سالۋ قىزۋ قولعا الىنىپ, ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باع­دار­لا­ماسى بويىنشا اتقارىلاتىن جۇ­مىستار تابىستى جۇزەگە اسىرىلۋدا. وسى­نىڭ ءبارى ەلباسىنىڭ باس جىلناماشىسى, پروفەسسور ماحمۇت قاسىمبەكوۆ تاۋىپ ايت­قانداي, «ەلى سۇيگەن, ەلىن سۇيگەن ەل­با­سى» اتانعان مەملەكەت باسشىسىنىڭ كە­مەڭ­گەر باسشىلىق قىزمەتىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولدى. وسىنى الدەقاشان-اق انىق ءتۇ­سىنگەن حالىق تاريحي تاڭداۋىن مۇلتىكسىز جاسادى جانە ونى بۇكىل الەم قاۋىم­داستىعى اشىق مويىندادى. تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ ءوتۋ­دە «بىرلىك» دەپ اتالعان مامىر ايىنىڭ ءرولى دە ەرەكشە بولدى. قازاقستان حالقى­نىڭ بىرلىگى, ۇلى جەڭىس جانە ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇن­دەرىنىڭ ءبىزدىڭ ەلىمىز ءۇشىن الاتىن ورنى قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. اتالعان كۇندەرى, استانا قالا­سىن قوسپاعاننىڭ وزىندە, بارلىق ايماق­تار مەن اۋدانداردا, اۋىلدار مەن بەكەتتەردە ايتۋلى شارالار ءوتىپ, ولاردىڭ بارىسىندا تاريحقا تاعزىم ەتۋ, تاۋەل­سىزدىكتى باعالاي ءبىلۋ, وتاندى ءسۇيۋ, دوس­تىق پەن ىنتىماقتاستىقتى ناسيحاتتاۋ تا­قىرىپتارىن قوزعايتىن جاندى جۇمىس­تار جۇرگىزىلدى. بىزدە ماۋسىم ايى ءپاتريوتيزمدى نا­سيحاتتاۋعا ارنالدى. بۇل اي بيىل مەملەكەتتىك رامىزدەر كۇنى مەن پاتريوتتار فورۋمىن وتكىزۋ ارقىلى ۇلىقتالدى. «مەملەكەتتىك رامىزدەر – حالقىمىزدىڭ رۋحىن, ۇلتتىق سالت-ساناسىن, قاھارمان­دىعى مەن دانالىعىن, بولاشاققا ءۇمىتىن, ارمان-تىلەگىن جەتكىزەتىن ەرەكشە قۇندى بەلگىلەر», دەپ ەلباسىمىز ن.ءا. نازارباەۆ ايرىقشا اتاپ كورسەتكەندەي, شىن مانىندە دە رامىزدەر بۇكىل ءبىر ۇلتتىڭ ايناسى بولىپ تابىلادى. ءوز ۇلتىن, تۋعان جەرىن, وتانىن سۇيەتىن جان, ەڭ الدىمەن ءوز مەملەكەتىنىڭ رامىزدەرىن سىيلاي ءبىلۋى ءتيىس. ەلگە, جەرگە قۇرمەت ونىڭ تىلىنە, دىلىنە جانە رامىزدەرىن قوشەمەتتەۋدەن ارنا تارتادى. تاۋەلسىز ەلدىڭ دەربەستىگىن ايقىندايتىن بەلگىلەر دە وسىلار. دەمەك, ءاربىر ازاماتتىڭ پاتريوتتىق سەزىمى دە اتالعان قۇندى بەلگىلەردى قۇرمەتتەۋدەن باستالسا كەرەك. بيىل سونىمەن قاتار تاۋەلسىز قا­زاقستاننىڭ الەم مويىنداعان, قۇجاتپەن بەكىتىلگەن  رامىزدەرىنىڭ پايدا بولعانىنا 19 جىل بولىپ وتىر. 1991 جىلى ەگەمەندىككە قول جەتكىزگەننەن كەيىن مەملەكەتتىك رامىزدەرگە بايقاۋ جاريالانعانى بەلگىلى. سول بايقاۋدىڭ قورىتىندىسىندا تالقى­لاۋعا تۇسكەن جۇزدەگەن جوبالاردىڭ ىشىنەن اياعىن اپىل-تاپىل باسقان جاس مەم­لەكەتىمىزدىڭ تۋى, ەلتاڭباسى, ءانۇرانى تاڭداپ الىندى. سول وقيعالارعا كۋاگەر ادام رەتىندە مەن «ەگەمەن قازاق­ستان­نىڭ» قالىڭ وقىرماندارى ەسىنە ءتو­مەندەگى ءجايتتى سالا كەتكىم كەلەدى. مەملەكەتتىك تۋدىڭ اشىق اسپان تۇستەس كوك بولۋى, وندا بەيبىتشىلىكتىڭ سيمۆولى – التىن كۇن مەن تاۋەلسىزدىكتىڭ قورعانى ىسپەتتەس التىن قىراننىڭ ورىن الۋى تۋ­رالى يدەيانى كونكۋرس كەزىندە الدەنەشە رەت قاداپ-قاداپ تۇرىپ ايتقان ەلبا­سىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ بولاتىن. ەلتاڭبانىڭ تاعدىرى تالاسقا تۇسكەندە دە, بىرلىگىمىزدىڭ بەلگىسى – شاڭىراق پەن تاريحىمىزدىڭ تەرەڭدىگىن كورسەتەتىن قاناتتى تۇلپارلاردى قورعاپ قالعان تاعى دا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ءوزى بولدى. پرەزيدەنتىمىز كەيىن كومپوزيتور ءشامشى قالداياقوۆتىڭ «مەنىڭ قازاقستانىم» ءانى­نە اقىن جۇمەكەن ناجىمەدەنوۆ جازعان ولەڭ جولدارىن ءوز قولىمەن جەتىلدىرىپ, ونى بۇگىن ءبارىمىز قولىمىزدى جۇرەگى­مىزدىڭ تۇسىنا قويىپ ايتاتىن اسقاق ءانۇران دارەجەسىنە دەيىن جەتكىزدى. سونى­مەن قاتار, حالىقتىڭ ناعىز ءسۇيىپ ايتاتىن ءانى بولىپ كەلگەن وسى اۋەندى مەملەكە­تىمىزدىڭ ءانۇرانىنا اينال­دىرۋدا دا ەلباسىنىڭ تاڭداۋى ءبارىن وڭ شەشىپ بەردى. بۇگىنگى جانە بولاشاق ۇرپاق مۇنى ەشقاشان ەستەرىنەن شىعار­ماۋلارى ءتيىس. مينيسترلىك جىل سايىن مەملەكەتتىك ءرا­مىزدەردى كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ, جۇمىس­تاردى العا جىلجىتۋ ماقساتىندا ءارتۇرلى الەۋمەتتىك جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. ولاردىڭ ىشىندە پاتريوتتىق جوبالارمەن اينالىساتىن  قازاقستاننىڭ ازا­ماتتىق اليانسى, قازاقستاننىڭ ستۋدەنتتەر اليانسى مەن جاستار كونگرەسى, قازاق­ستاننىڭ ديزاينەرلەر وداعى سەكىلدى قو­عامدىق ۇيىمدار دا بار. ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­دارمەن بىرگە ىسكە اسىرىلعان اۋقىم­دى جوبالاردىڭ قاتارىنا 2010 جىلى وتكىزىلگەن «بىرلىگىمىز جاراسقان» اكتسيا­سىن دا جاتقىزۋعا بولادى. جىل ىشىندە بۇل اكتسياعا 3 ميلليوننان استام قازاق­ستاندىق قاتىسىپ, ەلىمىز حالىقتارىنىڭ تاتۋلىعى مەن ىنتىماقتاستىعى جايىن كەڭىنەن پاش ەتتى. 2007 جىلدان بەرى مەملەكەتتىك رامىزدەر كۇنىنە ارنالعان پاتريوتتار فورۋمىن ۇيىمداستىرۋ ونەگەلى ءداس­­تۇر­گە اينالدى. ول 2008 جىلى ءتۇر­كىس­تان, 2009 جىلى سەمەي, 2010 جىلى پاۆلودار قالالارىندا وتسە, سوڭعىسى جاقىن­دا عانا قوستاناي قالاسىندا وتكىزىلدى. كەز كەلگەن مەملەكەتكە دەگەن قۇرمەت مەملەكەتتىك رامىزگە دەگەن قۇرمەتتەن باستالادى. بۇگىندە قازاقتىڭ اسقاقتىعى­نىڭ بەلگىسىندەي بولعان اسپانكوك تۋىمىز الەمنىڭ ەڭ ىرگەلى مەملەكەتتەرىنىڭ ءتورىن­دە جەلبىرەيدى. وعان ەلباسىمىزبەن بىرگە دۇنيە ءجۇزىنىڭ ەڭ الىپ مەملەكەتتەرىنىڭ باسشىلارى باسىن ءيىپ, قۇرمەت كورسەتۋدە. قازاقتىڭ ءانۇرانى جەر شارىنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە الۋان ءتۇرلى مۋزىكا اسپاپ­تارىنىڭ ورىندالۋىندا شىرقالىپ ءجۇر. قاسيەتتى ەلتاڭبامىز بەدەرلەنگەن اقور­دانىڭ سالتاناتتى زالدارىندا الەمدىك ساياساتتىڭ باعىت-باعدارىن ايقىندايتىن تالاي حالىقارالىق قۇجاتتارعا قول قويىلدى. وسىنىڭ ءبارى ءوزىن قازاقپىن دەپ سەزىنگەن, جۇرەگى قازاق دەپ سوعاتىن كەز كەلگەن ازاماتتى ەلى مەن ەلباسىنا دەگەن ماقتانىش سەزىمىنە بولەۋگە ءتيىس. ەندەشە, ازات قازاقستانىمىزدىڭ تۋى ءار­دايىم بيىكتەردە جەلبىرەپ, ءانۇرانىمىز اسقاقتاتا شىرقالىپ, ەلتاڭبامىز جايناپ, جارقىراي بەرسىن دەپ تىلەيمىز. مۇحتار قۇل-مۇحاممەد, مادەنيەت ءمينيسترى.