جاديد يسمايل, مالايزيا Bumi Wangsa Sdn Bhd كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى:
– مەنىڭ بۇل استانا قالاسىنا ءبىرىنشى رەت كەلۋىم. استانانى كورىپ ۇلكەن اسەر الدىم. ول 10 جىلدىڭ اينالاسىندا سالىندى دەگەنگە سەنەر-سەنبەسىمدى بىلمەي وتىرمىن. شىنىمدى ايتسام, ءبىزدىڭ استانامىز كۋالا-لۋمپۋر قالاسىنىڭ ماڭايىنان دا جاڭا اكىمشىلىك ورتالىق سالىنىپ جاتىر. ول – جاڭا اكىمشىلىك ورتالىق. ال كۋالا-لۋمپۋر قالاسى كوپتەن بەرى ءومىر ءسۇرىپ كەلەدى. ال مۇندا ءبىر ەلدىڭ ۇلكەن استاناسىن ساناۋلى جىلداردىڭ ىشىندە بولاشاقتىڭ قالاسىنداي ەتىپ سالىپ تاستاعان. راسىندا دا بۇل – سۇيسىنەرلىكتەي ۇلكەن وقيعا.
مۇندا كەلگەلى قازاقستاندى زەرتتەپ ءبىلىپ, كوپتەگەن اقپاراتتارعا قانىعىپ جاتىرمىز. ءوز باسىم قازاقستان مۇنداي دەڭگەيدە جەدەل داميدى دەپ ويلاعانىم جوق. بالكىم, سىزدەر دە ءبىزدىڭ مالايزيانىڭ جەدەل دامىعان ەل ەكەندىگىن بىلەرسىزدەر. دەمەك, مەن ءۇشىن جەدەل, قارقىندى دامۋ سونداي ءبىر تاڭقالارلىق جاعداي بولماسا دا قازاقستاننىڭ دامۋ دەڭگەيى مەن قارقىندىلىعىنا ءسۇيسىنىسىمدى جاسىرمايمىن. ونىڭ كەڭ قۇلاشتىعىن وسى استاناعا, ونداعى كوپتەگەن ادەمى سارايلار مەن عيماراتتارعا, جاڭا تەحنولوگيالارعا قاراپ-اق بايقاۋعا بولادى.
ءبىزدىڭ كومپانيامىز مۇناي-گاز وندىرىسىنە قۇرال-جابدىقتار شىعارۋمەن اينالىسادى. قۇرىلعانىمىزعا 30 جىل ۋاقىت بولدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا دامۋدىڭ ءتۇرلى كەزەڭدەرىن باستان كەشىردىك. باستاپقىدا ديستريبيۋتەرلىك كومپانيا رەتىندە دايىن قۇرال-جابدىقتاردى جاپونيادان تاسىمالداپ, ءوز ىشىمىزدە ساۋدالايتىنبىز. كەلە-كەلە ولاردى ءوزىمىز شىعاراتىن بولدىق. ءسويتىپ, بىرتە-بىرتە وسى كاسىپكە ابدەن مامانداندىق. قازىرگى ءبىزدىڭ شىعارىپ جاتقان قۇرالدارىمىز ەۋروپاداعى قۇرالداردان ەشبىر كەم ەمەس.
جالپى, كەز كەلگەن ەل ءوز دامۋىندا وسىنداي ءۇردىستەردى باستان كەشىرەدى ەكەن. ءبىزدىڭ مالايزيا ءوز تاۋەلسىزدىگىنە يە بولعانىمەن, بىرقاتار جىلدار بويى جاڭا تەحنولوگيالار جونىندە باتىسقا تاۋەلدى بولىپ كەلدى. ەندى وسى جونىنەن دە دەربەستىكتى نىعايتا باستادىق. جالپى العاندا, تولىقتاي تاۋەلسىزدىك ەشبىر ەلدە جوق. الەم حالىقتارى كوپتەگەن ماسەلەلەر جونىنەن ءبىر-بىرىنە مۇقتاج. دەمەك, ارالاس-قۇرالاستىقتىڭ ماڭىزى زور.
ماسەلەن, مەن قازاقستاننىڭ بۇگىنگى جەتىستىكتەرىن كورىپ, وسى ەلمەن ءوز كومپانيامنىڭ دەڭگەيىندە قارىم-قاتىناس ورناتقىم كەلەدى. وسى ماقساتتا بۇگىن فورۋم بارىسىندا بىرقاتار قازاقستاندىق كاسىپكەرلەرمەن كەزدەستىك. بىزگە بۇل جەردە قازاق جىگىتتەرى اۋدارماشىلىق قىزمەت كورسەتىپ ءجۇر. سونىڭ ارقاسىندا قازاقستاندىقتارمەن ءتىل تابىسىپ جاتىرمىز. سىزدەردە مۇناي-گاز سالاسى جاقسى دامىعان ەكەن. ءبىزدىڭ مالايزيانىڭ دا مۇناي كومپانياسى بار. وزىمىزگە جەتەتىن مۇنايىمىز بار. بىراق ەڭ ماڭىزدىسى – بۇل جەردە حالىقارالىق دەڭگەيدە ارالاسۋ. ونداي ىنتانى مەن قازاقستاندىقتاردىڭ بويىنان دا بايقاپ, سوعان ريزا بولدىم. ءبىز كەزدەسۋلەردى جالعاستىرماقپىز. قازاقستانمەن جاقسى قارىم-قاتىناستان ۇلكەن ءۇمىت كۇتەمىن.
عابدىعاپار سەيتقاسىموۆ, ۇعا اكادەميگى, قازاق ەكونوميكا, قارجى جانە حالىقارالىق ساۋدا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى:
– يسلام ەلدەرىمەن ارىپتەستىك قارىم-قاتىناستان ۇلكەن ءۇمىت كۇتەمىن. يسلامنىڭ ۇلكەن قۇندىلىقتارىنىڭ ءبىرى – اللاعا بەرىلۋدىڭ ءناتيجەسىندە ادامگەرشىلىك تازالىقتى قاتتى ساقتايتىندىعى. سوندىقتان يسلام ەلدەرىندە, ەڭ باستىسى, سىبايلاس جەمقورلىق از كەزدەسەدى. وسى جاعىنان العاندا قوعامدى تازارتۋ ءۇشىن بۇل ماسەلەنىڭ ءمانى زور.
جالپى دۇنيە, تىرشىلىك, الىس-بەرىس, بارىس-كەلىس ارقىلى داميدى عوي. ويتكەنى, ادام بالاسى وزىندە جوقتى باسقادان كورىپ ۇيرەنەدى. سوندىقتان ءبىزدىڭ قازاقستاننىڭ ءوز تاۋەلسىزدىگىنە يە بولعاننان بەرى حالىقارالىق قوعامداستىقپەن بەلسەنە ارالاسۋىنىڭ ماڭىزى زور بولىپ وتىر. مەن وسى ۇدەرىستى عالىم رەتىندە دە, قىزمەتى حالىقارالىق ساۋدا قارىم-قاتىناستارىنا باعىتتالعان ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى رەتىندە دە قولدايمىن. وسىنداي حالىقارالىق جيىندارعا بەلسەنە قاتىسامىن. ويتكەنى, مۇنىڭ مەن باسقارىپ وتىرعان وقۋ ورداسىنا بەرەتىن پايداسى زور. ماسەلەن, ءبىزدىڭ قازاقستان سوڭعى ۋاقىتتارى يسلام قارجىلاندىرۋ جۇيەسىن ەلىمىزگە ەنگىزۋگە ۇلكەن كۇش جۇمساۋدا. بۇل تۋرالى جەكە زاڭ قابىلداپ تا ۇلگەردى. وسى زاڭدى, مىنا ءوتىپ جاتقان بۇكىلالەمدىك يسلام ەكونوميكالىق فورۋمىن ىسپەن قولداۋ ءۇشىن ءبىز ءوز ۋنيۆەرسيتەتىمىزدە يسلام قارجىلاندىرۋ جۇيەسى بويىنشا ماماندار دايىنداۋ ىسىنە ءمان بەرىپ وتىرمىز.
وسى فورۋم اياسىندا كوپتەگەن يسلام ەلدەرىنەن كەلگەن عالىمدارمەن, ماماندارمەن كەزدەسىپ, ءىسىمىزدى ىلگەرى جىلجىتۋدىڭ جولدارىن تالقىلاۋ ۇستىندەمىز. ەڭ الدىمەن ءوز وقىتۋشىلارىمىزدى وسى ەلدەرگە جىبەرىپ, بىلىمدەرىن جەتىلدىرۋ باعىتىندا اڭگىمە وربۋدە. شەت ەلدەن وقىتۋشىلار شاقىرۋدىڭ جاعدايى قالاي؟ بۇل ماسەلە دە نازاردان تىسقارى قالىپ وتىرعان جوق. قىسقاسىن ايتقاندا, بۇل فورۋمنىڭ ۇيىمداستىرىلۋى ءبىز ءۇشىن بارىنشا ماڭىزدى.
فورۋم بارىسىندا يسلام الەمىندە قازاقستاننىڭ جوعارى بەدەلگە يە بولا باستاعاندىعىن بايقادىق. قازىردىڭ وزىندە جاس تاۋەلسىز مەملەكەت سانالساق تا, ءبىزدىڭ دە باسقالارعا ۇيرەتەرىمىز بارشىلىق ەكەندىگى كورىنىس بەرىپ قالدى. كوپتەگەن يسلام ەلدەرى وكىلدەرىنىڭ ءبىزدى باتىسپەن ءوز ارالارىندا ارااعايىندىققا جۇرە الاتىن ەل رەتىندە باعالاي باستاعاندىعى سەزىلەدى.
فورۋمداعى سوزىندە ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز ۇلكەن ويلارعا, يدەيالارعا تۇرتكى بولاتىنداي جاقسى-جاقسى ۇسىنىستار جاسادى. ونى قوناقتاردىڭ قاناعاتتانا قابىلداعاندىعى بايقالدى. بۇل – بۇگىنگى فورۋم, ءبىر ەسەپتەن العاندا, ۇلكەن ويلاردىڭ ورداسى بولدى دەگەن ءسوز. جالپى, ءوز باسىم ءبىزدىڭ قازاقستان ءۇشىن دە, جالپى يسلام الەمى ءۇشىن دە وسى فورۋم پايدالى بولدى دەپ ودان ۇلكەن ءۇمىت كۇتىپ وتىرمىن. ىسكە ءسات, دەمەكپىن.
گۇلنار سۇگىرباەۆا, استانالىق كاسىپكەر:
– مەن حالىقارالىق ساۋدا جۇيەسى بولىپ تابىلاتىن «رادامير» كاسىپورنىنىڭ باسشىسى بولىپ ىستەيمىن. ماعان فورۋم وتە ۇنادى, مۇندا وتە كوپ پايدالى اقپاراتتار ەستىدىك. ءوزىمىزدىڭ كەيبىر شەتەلدىك ارىپتەستەرىمىزبەن كەزدەستىم. ولاردىڭ كەيبىر اقپاراتتارى ارقىلى ءوزىڭنىڭ كەيبىر بىلە قويمايتىن دۇنيەلەرىڭدى تانىپ قالاسىڭ. سونىڭ ىشىندە كەيبىر سالالارعا بايلانىستى بۇگىنگى تاڭدا قولدانىلاتىن ساپالى ماتەريالداردىڭ اتتارىن جانە ولاردى قايدان, قالاي الۋعا بولاتىنىن دا ءبىلىپ قالدىم.
مەن كەشەدەن بەرى وسى فورۋمنىڭ جۇمىسىنا قاتىسۋدامىن. ەكى كۇنگى وتىرىس تا مەن ءۇشىن قىزىقتى بولدى. بۇگىنگى وتىرىسقا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءوزى قاتىسىپ, ءسوز سويلەدى. ەلباسىنىڭ يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمىنىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋ باعىتىندا ايتقان ۇسىنىستارى وتە دۇرىس دەپ سانايمىن. شىنىندا دا مۇسىلمان الەمى ارتتا قالعان دەگەن تۇسىنىك بار, سوندايدى بولدىرماس ءۇشىن قولدا بار الەۋەتىمىزدى ۇتىمدى پايدالانۋىمىز كەرەك. ال ونداي الەۋەتكە مۇسىلمان الەمى وتە باي ەكەندىگى بەلگىلى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, مەن پرەزيدەنتتىڭ سوزىنە ريزا بولدىم. جانىمدا وتىرعان مالايزيالىق, يندونەزيالىق – بارلىق ارىپتەستەرىم دە ءبىزدىڭ پرەزيدەنتتى ۇيىپ تىڭدادى.
مەن ءوزىم ەلباسىنىڭ جولداۋدا ايتقان تاپسىرمالارىنىڭ ءبىرى – استانا قالاسىن ازىق-ت ۇلىكپەن تولىق قامتاماسىز ەتۋگە اتسالىسىپ ءجۇرمىن. جۋىردا 2 مىڭ توننا كوكونىس ساقتاي الاتىن قويما سالۋ جۇمىسىنا كىرىستىم.
ابدۋل ازيز بەن ابدۋل راحيم, بيەف جاستار جانە سپورت بيۋروسىنىڭ توراعاسى:
– مەن فورۋمنان بۇگىنگى كۇنى ۇلكەن اسەر الدىم. سويلەگەن شەشەندەردىڭ ىشىندە ماعان, اسىرەسە, قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سوزدەرى ۇنادى. ەلباسى يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمىنىڭ جۇمىسىن, ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ ءوزارا ىنتىماقتاستىعىن جەتىلدىرۋ جونىندە ناقتى ۇسىنىستار جاسادى. مۇسىلمان الەمى ءوز الەۋەتىن تولىق پايدالاناتىن بولسا, ءبارى دە جاقسى دامىعان ەلدەر قاتارىنا وتەر ەدى. ول ءۇشىن ءاربىر ەلدىڭ ليدەرلەرى نۇرسۇلتان نازارباەۆ سەكىلدى جاھاندىق ماسشتابتا ويلانىپ, ورتاق پروبلەمالاردى شەشۋگە ۇمتىلۋى كەرەك. ازىرگە ونداي كوشباسشىلار كوپ بولماي تۇر.
كەيبىر مۇسىلمان ەلدەرى باتىسقا ارقا سۇيەپ, تەك وزدەرىنىڭ بايىعانىن عانا قالايدى. ال جانىنداعى كەيبىر ەلدەردە مۇسىلمان باۋىرلارى بۇل كەزدەردە اشتان ءولىپ جاتسا دا ولار باستارىن اۋىرتقىسى كەلمەيدى. وسىنداي ىستەرگە يكۇ مويىن بۇرىپ, مۇشە مەملەكەتتەر اراسىنداعى قاتىناستى تىعىز قالىپقا ءتۇسىرۋى كەرەك دەپ ويلايمىن.
فورۋمنىڭ جاستار قاناتىندا دا وسىنداي ماسەلەلەر كوپ ايتىلدى. مەنىڭشە, ايتىلعان پايدالى كەڭەستەردىڭ ءبارى ىسكە اساتىن شىعار. ءوزىم اللادان ونىڭ ورىندالۋىن تىلەيمىن.
«ەگەمەن قازاقستاننىڭ» تىلشىلەر توبى.
-----------------------------------------------
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات.
