سوعان وراي ۇلتتىق ۇلاندا بۇل كۇن جىل سايىن «ەرلىككە تاعزىم كۇنى» بولىپ اتالىپ وتەدى. ەسكە الۋ شارالارى, ەلدى, وسكەلەڭ جاس ۇرپاقتى ەلدىككە, ەرلىككە, بىرلىككە شاقىرۋعا ارنالعان تاعىلىمدىق شارالار جەر-جەردە, رەسپۋبليكا بويىنشا ءار اسكەري بولىمدە ۇيىمداستىرىلادى. ماسەلەن, 7 ءساۋىر كۇنى الماتىدا ەرەكشە اسەرلى شارالارعا تولى بولدى. ۇلتتىق ۇلاننىڭ «وڭتۇستىك» ءوڭىرلىك قولباسشىلىعى 5571 اسكەري بولىمىندە ەل ءۇشىن وت كەشكەن ەرلەردى ەسكە الۋ شاراسى ءوتتى. وندا ءسوز العان «وڭتۇستىك» وڭىرلىك قولباسشىلىعىنىڭ كولباسشىسى گەنەرال-مايور قايرات اقتانوۆ: «كورشىڭنىڭ ۇيىندە شۋ شىقسا, سەن دە تىنىش جاتا المايسىڭ. توقسانىنشى جىلداردىڭ الماعايىپ جىلدارىندا دا جاعداي وسىلاي بولىپ ەدى. كورشى تاجىك-اۋعان شەكاراسىندا سوعىس وتى ۋشىعىپ تۇردى. كۇندە قان توگىلۋ, قاندى قاساپ, وت كەشۋ. وسى تۇستا ءبىزدىڭ ەلدىڭ مىڭداعان جاستارى دا تمد مەملەكەتتەرى اراسىندا جاسالعان حالىقارالىق كەلىسىم اياسىندا وسى وتتى نۇكتەدەن تابىلدى, تاۋ حالىقتارىنا تىنىشتىق تىلەپ, ىشتەي قان جۇتا اققان قارت پياندج وزەنىنىڭ جاعاسىن باستى. سول قانتوگىستە ەرلىكپەن انتقا ادالدىقتارىن دالەلدەگەن قازاقستاندىق الداسپان نامىستى 7-ءشى روتانىڭ جاۋجۇرەك جىگىتتەرىنىڭ قاي-قايسىنىڭ بولسىن باتىرعا لايىق ورنى بار. ولار ءبىزدىڭ ماڭگىلىك جادىمىزدا», دەدى.
سونىمەن قاتار, وسى كۇنى قورعانىس مينيسترلىگى قۇرلىق اسكەرلەرىنىڭ ينستيتۋتىندا «ەرلىك كۇنى» ايرىقشا اتاپ ءوتىلدى. وعان اۋعان سوعىسى مەن وزگە تاجىك-اۋعان شەكاراسى قاقتىعىسىنىڭ ارداگەرلەرى, ەلىمىزدەگى تاجىكستان ەلشىلىگىنىڭ ءاسكەري اتتاشەسى, وقۋ ورنىنىڭ باسشىلىعى مەن كۋرسانتتارى قاتىستى.
الدىمەن شارانى ۇيىمداستىرۋشى رەتىندە ءسوز العان «ارداگەر» اۋعان سوعىسى جانە جەرگىلىكتى قاقتىعىستاردىڭ ارداگەرلەرى مەن ءمۇگەدەكتەرىنىڭ رەسپۋبليكالىق قوعامدىق وداعىنىڭ توراعاسى, زاپاستاعى پودپولكوۆنيك سەرىكباي بايمولدينوۆ: «تاجىك-اۋعان شەكاراسىنداعى سول قارالى وقيعاعا بيىل 22 جىل تولىپ وتىر. قايتكەنمەن, قايسار ۇلدارىمىز ايقىن باسىمدىقپەن تويتارىس تانىتقان جاۋعا بارىنشا توتەپ بەرىپ, جاۋىنگەرلىك بورىشتارىن وجەتتىكپەن وتكەردى. ابىرويدى تاپتاتپاي, انتقا دەگەن ادالدىقتارىن تانىتتى. ىشكى اسكەر جاۋىنگەرلەرىنىڭ ەرلىك ىستەرىن ەلباسى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كۇشتەرىنىڭ جوعارعى باس قولباسشىسى ن.ءا.نازارباەۆ تا جوعارى باعالاپ «قازاقستاندىق باتالوننىڭ ساربازدارى تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى سىرتقى شەكاراسىنىڭ تاجىك-اۋعان بولىگىن ەرلىكپەن كۇزەتتى. بوزداقتارىمىز مەملەكەتىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ جولىندا جانىن پيدا ەتتى. ولار ءبىزدىڭ بەيبىتشىلىگىمىز بەن تىنىشتىعىمىزدى قورعادى», دەگەن بولاتىن. سول ۋاقىتتان بەرى سول 17 جاۋىنگەردىڭ ەرلىگىن ۇلتتىق ۇلان ىلعي 7 ساۋىردە اتاپ ءوتىپ كەلەدى. ول ەرلەرىمىز ەڭ اۋەلى بۇكىل ەلىمىزدىڭ سەنىپ تاپسىرعان سەنىمىن اقتادى. سوندىقتان دا مەن جانە ءبىزدىڭ ارداگەرلەر قاۋىمداستىعى وسى كۇندى «ەرلىك كۇنى» دەپ بەلگىلەپ, ەرلىكتى دارىپتەيتىن شارالاردى ەلىمىزدەگى بارلىق قورعانىس سالاسىنىڭ ۇجىمدارىندا وتكىزۋدى ۇسىنىپ وتىرمىز. وسى ۇسىنىسىمىزدى قولداپ, وسكەلەڭ ۇرپاققا تاعىلىمدى تاربيە بولاتىنىن جەتە ءتۇسىنىپ, وسىنداي شارانى وتكىزۋگە اتسالىسىپ وتىرعان قۇرلىق ءاسكەرلەرى اسكەري ينستيتۋتىنىڭ باسشىلىعىنا العىسىمدى ءبىلدىرەمىن. ەندىگى جىلداردان باستاپ بۇل اتاۋلى كۇن «ەرلىك كۇنى» ەلىمىز بويىنشا بۇكىل وتان قورعاۋشى جۇرتشىلىقتىڭ ورتاق شاراسى بولىپ وتەتىنىنە كامىل سەنەمىن», دەدى.
مۇنان سوڭ ءسوز العان تاجىكستان ەلشىلىگىنىڭ اسكەري اتتاشەسى پولكوۆنيك ماقسۇتجان جۇماەۆ قازاقستاندىق جاۋىنگەرلەردىڭ تاجىك حالقىنا دەگەن باعا جەتپەس كومەگى ءۇشىن 2007 جىلى دۋشانبە قالاسىندا ۇلكەن مونۋمەنت ورناتىلعانىن اتاپ ءوتتى. سول ەرلىك وقيعاسىنىڭ كوزى ءتىرى كۋاگەرلەرى − ۇلتتىق ۇلاننىڭ ارداگەرلەرى, زاپاستاعى پولكوۆنيك ەرلان الدانازاروۆ, زاپاستاعى پودپولكوۆنيك قايرات عۇسمانوۆ جينالعان قاۋىم الدىندا سول ءبىر قيىن قىستاۋ كۇندەر جايلى ەستەلىكتەرىمەن ءبولىسىپ, تاعىلىمدى اڭگىمە ءوربىتتى.
شارا سوڭى پاتريوتتىق رۋحتا شىرقالعان اندەرمەن جالعاستى. «ەرلىك كۇنى» جايلى بىزبەن ءوز ءپىكىرىن بولىسكەن «وڭتۇستىك» وڭىرلىك قولباسشىلىعى قولباسشىسىنىڭ ءتاربيە جانە الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق جۇمىستار جونىندەگى ورىنباسارى پولكوۆنيك سابىرجان ءسۇلەيمەنوۆ: «باتىرلارىمىزدى ۇلىقتاۋ − حالقىمىزدىڭ سالتى. ءبىز ەش ۋاقىتتا دا ەل ءۇشىن جانىن پيدا ەتكەن ارىستارىمىزدى ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. قايتا سول ەرلەردىڭ ەرلىك ىستەرىمەن جاس ۇرپاقتى وتانسۇيگىشتىك رۋحتا ءتاربيەلەي ءبىلۋىمىز قاجەت. بۇعان دەيىن 7 ءساۋىر بوزداقتارعا تاعزىم ەتۋ كۇنى بولىپ كەلدى. ەندى ول «ەرلىك كۇنىنە» اينالعالى وتىر. توبەمىزدە ءماڭگىلىك بەيبىت اسپان ورناسىن دەپ ءتىلەيمىن. بالا جىلاپ, اتا-انا قايعىرماسا ەكەن. سول ۇرىستا قازا تاپقان جاۋجۇرەك جىگىتتەرىمىزدىڭ قاي-قايسى بولسا دا باتىر اتاعىنا لايىق. ولاردىڭ رۋحتارىنا مىڭ تاعزىم ەتەمىن», دەدى.
ارمان اۋباكىروۆ,
مايور
الماتى
