قازاقستان رەسپۋبليكاسى قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ قۇرلىق اسكەرلەرىنە قاراستى «وڭتۇستىك» وڭىرلىك قولباسشىلىعىنىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگى دە ەلدىك, ۇلتتىق مۇددەگە نەگىزدەلگەن. 2003 جىلى قۇرىلىپ, الماتى, وڭتۇستىك قازاقستان, جامبىل جانە قىزىلوردا وبلىستارىندا اكىمشىلىك تۇرعىدا شەكارالاندىرىلعان شتاب قولباسشىلىعى تاراز قالاسىندا ورنالاسقان. وڭىرلىك قولباسشىلىق قۇرامىنا ورتالىق باعىنىستاعى جانە اۋە قورعانىسى كۇشتەرىنىڭ بولىمدەرىنەن وزگە شەكارالىق شەكتەگى اسكەري بولىمدەر كىرەدى. ال «وڭتۇستىك» وڭىرلىك قولباسشىلىعىنىڭ مىندەتى – وڭتۇستىك-شىعىس ايماقتا قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ. بۇل مىندەتتەردى ءبۇگىندە ءوڭىر قولباسشىلىعى قارقىندى تۇردە جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. وسى كۇنگە دەيىن «ايشا ءبيبى», «كوكتال», «داربازا» وقۋ-جاتتىعۋ الاڭدارىندا اسكەري شارالار وتكىزىلىپ, بىرقاتار جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىلدى. مۇنداي شارالار ەل ءۇشىن ەڭبەك ەتۋگە نيەتتى جاستاردىڭ دا جىگەرىن جانىپ, قايراتىن شىڭداي تۇسەتىنى انىق.
جۋىردا عانا جامبىل وبلىسىنداعى «ماتىبۇلاق» جالپىاسكەري پوليگونىندا «وڭتۇستىك» وڭىرلىك قولباسشىلىعى بولىمدەرىنىڭ بريگادالىق تاكتيكالىق وقۋ-جاتتىعۋلارىنىڭ سوڭعى كەزەڭى ءوتكىزىلدى. تاكتيكالىق وقۋ-جاتتىعۋدىڭ سوڭعى كەزەڭىنە قاتىسۋشىلار ارنايى اسكەري قيمىلدار جۇرگىزۋدى ىسكە اسىرىپ, وزدەرىنىڭ بىلىكتىلىگىن, ءتاجىريبەلىلىگىن كورسەتتى. ءاسكەري ءبولىمدەردىڭ ۇدايى ورنالاسۋ
اۋدانىنان «ماتىبۇلاق» پوليگونىنا دەيىنگى اراقاشىقتىق 1000 شاقىرىمنان اسىپ ءتۇستى. ال تەحنيكالاردى تەمىر جول ارقىلى تاسىمالداۋ ماقساتىندا اسكەري حابار جەتكىزۋ ورگاندارى ارقىلى تەحنيكانى ارتۋ مەن ءتۇسىرۋدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن 10 ەشەلوننان اسا قۇراما دايىندالدى. اتالعان وقۋ-جاتتىعۋ الاڭدارىندا «وڭتۇستىك» وڭىرلىك قولباسشىلىعىنىڭ موتواتقىشتار, ينجەنەرلىك-ساپەرلىك, ارتيللەريالىق, بارلاۋ جانە تانك ءبولىمشەلەرى, بىرىكتىرىلگەن مەديتسينالىق ۆزۆودى, بايلانىس جانە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ بولىمشەلەرى بولدى.
سونداي-اق, وقۋ-جاتتىعۋعا دەسانتتى-شابۋىلداۋشى باتالونى, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى شەكارا قىزمەتىنىڭ ءجانە ۇلتتىق ۇلاننىڭ, اۋماقتىق قورعانىستىڭ شۇعىل توبى, سونىمەن قاتار, اۋە قورعانىسى كۇشتەرىنىڭ شۇعىل-تاكتيكالىق باسشىلىعى دا قاتىستى. مۇندا بارلىعى 4 مىڭنان اسا اسكەري قىزمەتشى, 600 بىرلىك اسكەري تەحنيكا, 2 مىڭنان اسا اتىس قارۋى, سونىمەن قاتار 12 ۇشاق پەن تىكۇشاق تا قاراستىرىلعان. وقۋ-جاتتىعۋدىڭ نەگىزىنە حالىقارالىق لاڭكەستەر مەن ءدىني ەكسترەميستىك ۇيىمداردىڭ ءوزارا قيمىلدارىنىڭ ناتيجەسىندە ورىن الۋى مۇمكىن دەگەن وقيعالار نۇسقاسىنىڭ كىرگىزىلۋى دە دۇرىس شەشىم. ويتكەنى, بۇگىنگى تاڭدا الەم حالقىن الاڭداتىپ وتىرعان وسىنداي جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ, ونى بولدىرماۋ ماسەلەلەرى دە قولباسشىلىقتىڭ قاتاڭ باقىلاۋىندا.
قولباسشىلىق قۇرامىنىڭ وقۋ-جاتتىعۋ كەزىندەگى تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى – جاۋىنگەرلىك قيمىلدار جۇرگىزۋدىڭ كلاسسيكالىق ەمەس جانە ستاندارتتى ەمەس فورمالارىن قولدانۋ بولىپ وتىر. «ماتىبۇلاق» جالپىاسكەري پوليگونىندا دا «تانك كارۋسەل» تاكتيكالىق تاسىلدەرى مەن تۋننەل ۇرىسى ءادىسى سىناقتان وتكىزىلگەن. تاكتيكالىق تاسىلدەردىڭ مىندەتىنە كىرەتىن قارسىلاسقا ءجيى سوققى بەرۋ, تانك ەكيپاجدارى قوزعالىپ بارا جاتقاندا قاپتالدان باسۋ, ءبىر-ءبىرىن اۋىستىرا وتىرىپ ۇدايى اتىس جۇرگىزۋ دە بۇگىنگى تاڭدا قولباسشىلىقتىڭ «بەس قارۋى ساي» ەكەنىن كورسەتەدى.
تۇراقتى بولىپ تۇراتىن وقۋ-جاتتىعۋدىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى ءوز الدىنا, جالپى قولباسشىلىقتىڭ ءبولىم باسشىلارى مەن جەكە قۇرامى جاتتىعۋ بارىسىندا دالالىق جاعدايدا اسكەرلەردى ورنالاستىرۋ, تاماقتاندىرۋ, جاۋىنگەرلىك كۇزەت, ءاسكەرلەردى بۇركەمەلەۋ جانە تۇرعىلىقتى ورنالاسۋ پۋنكتىنەن تىس جەردە اسكەري تەحنيكانى پايدالانۋ ماسەلەلەرىن قاراستىرادى. سونداي-اق, جەكە قۇرام جوعارى مورالدىق-پسيحولوگيالىق تۇراقتىلىق, توزىمدىلىك, سونىمەن قاتار قارۋ-جاراق پەن اسكەري تەحنيكانى پايدالانۋ شەبەرلىكتەرىن دە كورسەتىپ كەلەدى. بۇل تۇرعىدا دا اسكەريلەردىڭ الەۋەتى جوعارى. كاسىبي ماماندار ەگەمەن ەلىمىزدىڭ وركەندەۋىنە, ودان ءارى دامۋىنا ءجانە قاۋىپسىزدىگىنە ءوز ۇلەسىن قوسۋدا.
بۇگىندە مەملەكەت تاراپىنان اسكەري قىزمەتشىلەرگە جاسالىپ وتىرعان جاعداي جوعارى دەڭگەيدە. ساربازداردى مەديتسينالىق, الەۋمەتتىك قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارى جولعا قويىلعان. ءبىر عانا مىسال, وتكەن جىلى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا وراي جامبىل وبلىسىندا 120 پاتەرلى بەس تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلىپ, «وڭتۇستىك» وڭىرلىك قولباسشىلىعىنا قاراستى 91 678 اسكەري ءبولىمىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قونىس تويىن تويلاۋ باقىتىنا يە بولعان ەدى. ال «ءوڭتۇستىك» وڭىرلىك قولباسشىلىعى اسكەري باسقارماسىنىڭ قولباسشىسى, گەنەرال-مايور مارات قۇسايىنوۆ ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, اسكەري قالاشىقتاردىڭ ينفراقۇرىلىمىن جەتىلدىرۋگە, اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ تولىققاندى جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن ولاردىڭ وتباسى ءمۇشەلەرىنە دە قولايلى جاعداي جاسالىپ وتىرعانىن ايتادى. سونداي-اق, ەلىمىزدىڭ قورعانىس مينيسترلىگى دە جىل سايىن اسكەري قىزمەتشىلەرگە الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. ەلىمىزدىڭ قورعانىس سالاسىن دامىتۋ بۇگىندە ءوز جەمىسىن بەرىپ وتىر.
داڭقتى باتىر باۋىرجان مومىش ۇلى «تارتىپكە باس يگەن قۇل بولمايدى» دەگەن. تەمىردەي ءتارتىپتى تۋ ەتكەن قازاق مەملەكەتىنىڭ قورعانىس سالاسى شيرەك عاسىر ىشىندە بيىك بەلەستەردى باعىندىردى. ۇلى دالامىزدا عاسىرلار بويى قالىپتاسقان دالالىق ءتارتىپ تاۋەلسىزدىك داۋىرىندە جاڭاشا سيپات الىپ, ۇلتقا, مەملەكەتكە قالتقىسىز قىزمەت ەتۋ مارتەبەسىنە يە بولدى. ەل ەرلەردى دۇنيەگە كەلتىرەتىن بولسا, ەرلەردىڭ دە ەل ىشىنەن شىعاتىنى زاڭدىلىق. ەر ەلىنىڭ تىنىشتىعىن كۇزەتىپ, قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتكەن جاعدايدا قورعانىس سالاسىنىڭ بۇدان دا بيىك بەلەس-
تەرگە شارىقتاپ, سامعاي بەرەتىنى انىق.
حاميت ەسامان,
«ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى
