كۇن بىرەۋ. ال اي شە؟

كوز الدىنداعىنى كورمەيتىن, ايا­عى­نىڭ استىنداعىنى بايقاماي­تىن ادامعا قازاق: «اي قاراپ ءجۇر­سىڭ بە؟» دەيدى كەيىپ. ال مەن اي قا­راپ ءجۇر­مىن. تۋرا ماعى­نا­سىندا.  كۇن­دە ءتۇن­دە اي تۋىسىمەن اسپان ارۋىن ىزدەيمىن. بۇلتتار­دىڭ ارا­سى­نا جاسىرى­نىپ قالسا دا, اسپانعا قا­راۋمەن بو­لا­مىن. نەگە دەرسىز؟ سەبەبى مىناۋ... وتكەن دەمالىس كۇندەرى اۋىلعا باردىق. شيەلى اۋدانىنىڭ ەڭبەك­شى اۋىلىنا. كۇن سەنبى ەدى. قارا­شا­ڭىراقتىڭ ءتۇتىنىن تۇتەتىپ وتىر­­عان بەكتورە اعام ءبىرتۇرلى اڭگىمە باس­­تا­دى. ادەتتە توماعا-تۇيىق, ءىشىن­دەگى­سىن سىرتقا كوپ جايمايتىن ادام­نىڭ اشىلىپ ءسوز باستاعانىنا توسىرقاپ وتىر ەدىك. ايتقان اڭگىمەسى قۇيقا­مىزدى شىمىرلاتىپ جىبەردى. – كەشە تۇندە دالاعا شىقتىم. اسپانعا قاراپ ەدىم, اي ۇشەۋ بو­لىپ تۇر ەكەن, – دەدى اعام. ال­عا­شىندا ءازىلى مە دەپ بەتىنە قارا­دىق. تۇرىنەن قالجىڭنىڭ نىشا­نى بايقالمايدى. قاپەلىمدە مۇن­داي ءسوز ەستيمىز دەپ پە ەدىك؟ الدىمەن اۋزىمىزعا: «ءتۇن­دە نە ءىشىپ ەدىڭىز؟» دەگەن ءسوز ءتۇسىپتى. جاسى الپىستى القىمداپ قالعان اعامنىڭ اراق اتاۋلىعا جولاماي­تى­نىن بىلە تۇرسام دا, وسى سۇراق وتىز ەكى ءتىستىڭ اراسىنان سۋىرى­لىپ شى­عىپ كەتتى. «ەشتەڭە», دەپ ءبىر توقتا­عان بەكەڭ اڭگىمەنى ودان ءارى جالعادى. – باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ «ۇش­­قان ۇياسىن» وقىپ ەدىم. ۇزاق ۋا­قىت كىتاپ وقىعاننان كوزىم تال­عان شى­عار دەپ ويلادىم. ەكى كو­زىم­دى ۋقا­لاپ اسپانعا قايتا قارا­دىم. اي ۇشەۋ. سوسىن ۇزاق ۋاقىت كوزىمدى جۇ­مىپ تۇردىم. تاعى ۇشەۋ كۇيىندە. جەتىقا­راقشىعا قا­را­دىم. ول – جەتەۋ. تە­مىر­­قا­زىق­ت­ى ىزدەدىم. جالعىز ءوزى جار­قىراپ تۇر. اقبوزات پەن كوك­بوزاتقا قارا­دىم. ولار ەكەۋ. ايعا قايتا قارا­دىم. ءۇش اي ءالى تۇر, – دەدى اعام. ءوز كوزىنە ءوزى سەنبەگەن بەكەڭ قىزدارىن شاقىرادى ۇيدەن. ءۇش قىزى قاتار شىعادى. ولار دا ءۇش ايدى كورەدى. تاڭ-تاماشا بولعان كۇيىندە ۇيگە كىرەدى. قالتافوننىڭ تاسپاسىنا سۋرەتكە تۇسىرمەك بول­عان ەكەن. ونىڭ اسپانداعى ءۇش اي­دى تۇسىرۋگە شاماسى جەتپەپتى. وسى اڭگىمەنى قۇرداستارىنا ايتىپتى. ولار ابدەن مازاق ەتىپتى. ءسويتىپ تۇرعاندا كورشى اۋىلدىڭ با­زارباي دەگەن ادامى كەلە قا­ل­دى. قۇرداستارى اعامدى مازاقتاپ, انا كىسىگە ءۇش ايدىڭ حيكاياسىن ايتا باستايدى. سوندا بازارباي: – ونى نەگە مازاقتاپ تۇرسىڭ­دار؟ مەن بەيسەنبى كۇنى تۇندە ەكى اي كوردىم. بىراق جۇرت مىناۋ «جىندانايىن دەپتى» دەمەسىن دەپ ەشكىمگە ايتپاعان ەدىم,– دەيدى ج ۇلىپ العانداي. ءۇش ايدىڭ كورىنۋىن ءتۇرلى سەبەپتەرگە بولجاپ وتىردىق. ءسال­دەن كەيىن اكەم كەلدى. وعان ايتتىق. سوسىن: «ايتپاقشى, وسى ءۇش ايدىڭ سۋرەتى «وسكەن وڭىرگە» شىقتى عوي. سونى كورەيىك», دەمەسى بار ما؟! ال كەلىپ اۋ­داندىق گازەتتى ىزدەيىك. تاپپاي­مىز. ال­عاشىندا مەن اۋدانداعى جۋر­نا­ليستەردىڭ 1 ساۋىرگە حالىقتى الدا­عا­نى شىعار دەپ ويلادىم. بىراق ءساۋىر­دىڭ 1-ىنە گازەت شىقپاعان. 30 ناۋرىز كۇنى جارىق كورگەن. دەگەنمەن ءۇش ايدىڭ سۋرەتى باسىلعان ءنومىردى تاپ­پا­دىق. دۇيسەنبى كۇنى ازانمەن اۋ­داندىق گازەتتىڭ رەداكتسياسىنا بار­دىق. سۋرەت 26 ناۋرىز كۇنگى نومىرىنە جاريالانىپتى. اسانعالي ساعىندىق ۇلى دەگەن ازامات تۇرادى اۋداندا. ءوزى «وسكەن ءوڭىردىڭ» ارداگەرى. بۇگىندە زەينەتكە شىققان. سول كىسى تاڭعى نامازعا ويا­نا­دى. دالاعا شىقسا, ءۇش ايدى كو­رە­دى. «ءبىسسمىللاسىن» ايتىپ, «ءالحام­دۋللاسىن» قايىرسا دا ءۇش اي كوزىنە كورىنە بەرەدى. سودان جالما-جان ءۇيى­نە كىرىپ, فوتواپپاراتىن الىپ, ءۇش ايدى تاسپاعا باسىپ الادى. ونى اۋداندىق گازەتكە اكەلەدى. التاي اعا (التاي ايىپ «وسكەن ءوڭىر» گازەتىنىڭ ديرەكتورى – ە.ب.) ءۇش ايدى گازەتكە باسىپ جىبەرەدى. سونىمەن شىعاتىن قورىتىن­دى نە؟ شيەلىدە ءۇش ايدىڭ كو­رىنگەنى انىق. كۋاگەرلەر جەتكىلىكتى. ونىڭ ءۇس­تىنە سۋرەتى بار. ال ەندى وسىنىڭ سەبەبىنە ءۇڭىلىپ كورە­يىكشى. ءوت­كەن­دە الەم­دىك عالىمدار ايدىڭ جەرگە جا­قىن­دايتىنىن ايت­قان. بىراق ول مەزەتتەن ءوتىپ كەتتىك. عالامدىق عالىم­دار اي­دىڭ جەرگە جاقىنداپ, قايتا­دان ءوز ءوسى­نە كەتكەنىن ايتا­دى. ەندى نە؟ ءمۇم­كىن اتموسفە­را­داعى توزاڭ­دار­دىڭ كوبەيگەنىنەن ايدىڭ بەتى مۇنارلا­نىپ كورىنىپ تۇرعان شىعار؟ يلانۋعا بولاتىن سياقتى. دەي تۇر­عان­مەن, تو­لىق­تاي سەندىرە المايدى. الدە ايگىلى ماي تايپاسىنىڭ ايت­قانى كەلەيىن دەپ تۇر ما؟ ولار 2012 جىلى اقىر­زامان بولادى دەپ ەدى عوي. مىناۋ سونىڭ نىشانى ما؟ اس­تا­فى­ر­اللا! ويلاساڭ, زارەڭ ءزار تۇبىنە كەتەدى. جالپى, قانداي ىستە بولماسىن جاقسى سويلەۋ پارىز. مۇنى دا قا­زاقى ىرىمشىلىعىمىزعا سالىپ جاق­سىلىققا بالايىق. مۇمكىن, مە­نىڭ اعام تاريحي ءساتتىڭ كۋاگەرى بول­عان شىعار... ەرجان بايتىلەس. قىزىلوردا وبلىسى.