ماڭعىستاۋ وڭىرىندە تۇيە شارۋاشىلىعىنىڭ بولاشاعى جارقىن.
ول ۇشىن بىرلەسكەن كاسىپورىندار قۇرىپ, جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەردىڭ بىلىمدەرىن جەتىلدىرۋ, ءسۇت جانە ەت ونىمدەرىنە سۇرانىستى ارتتىرۋعا جۇمىستانادى. سونداي-اق, تۇيە ءسۇتىنىڭ ەكسپورتقا شىعاتىن كۇنى الىس ەمەس. بۇل تۋرالى «ماڭعىستاۋ يندۋستريالدىق پالاتاسى» زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگى توراعاسىنىڭ كەڭەسشىسى نۇربول وقۋوۆ مالىمدەدى.
قر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى ستاتيستيكا كوميتەتىنىڭ رەسمي سايتىندا جاريالانعان اقپاراتقا كوز جۇگىرتسەك, ەلىمىز بويىنشا تۇيە باسىنىڭ 30%-ى ماڭعىستاۋدا شوعىرلانعان, ياعني 179.800 تۇيەنىڭ بۇگىندە 48.700 ماڭعىستاۋ وڭىرىندە وسىرىلەدى ەكەن.
بۇل رەسمي دەرەك, ال رەسمي ەمەس دەرەككە سەنسەك, رەسپۋبليكاداعى تۇيە سانىنىڭ 50 پايىزدان استامىن وسى ماڭعىستاۋدان تابۋعا بولادى. ونىڭ ۇستىنە تۇيەنىڭ ەرەكشە قاسيەتى – ءشول جانە شولەيت جەرلەردىڭ قاتاڭ جاعدايلارىنا توزىمدىلىگى. ال ماڭعىستاۋ – ءشولدى ايماق, جەرگىلىكتى شارۋا قوجالىقتارى دا كوبىنە تۇيە وسىرۋمەن اينالىسقاندى ءجون سانايدى.
ايتا كەتۋ كەرەك, ماڭعىستاۋ وڭىرىندە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ اقساپ تۇرعان تۇستارى جوق ەمەس. جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەر, اسىرەسە شالعايدا مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىندار ەت نەمەسە ءسۇت ونىمدەرىن ساتا الماي الەك.
مالدىڭ ءجۇنىن تاپسىرۋدىڭ ءوزى كوپ جاعدايدا قيىنعا سوعادى. تۇيە سۇتىنە سۋبسيديا قاراستىرىلماعان. وسى ماسەلەلەردىڭ شەشۋ جولدارىن ماڭعىستاۋ يندۋستريالدىق پالاتاسى تاپقانداي. جەرگىلىكتى تۇيە ءسۇتىنىڭ ەكسپورتتالاتىن كۇنى الىس ەمەس. ياعني, پالاتانىڭ ماماندارى ماڭعىستاۋداعى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋ ديناميكاسى جاڭا دەڭگەيگە شىعاۋرعا اتسالىسپاق.
جاڭا جىل قارساڭىندا «KAZNEX INVEST» ەكسپورت جانە ينۆەستيتسيالار ۇلتتىق اگەنتتىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن دۋبايدا وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەرىنىڭ فورۋمى وتكەن بولاتىن. وعان ماڭعىستاۋ يندۋستريالدىق پالاتاسى جانىنان قۇرىلعان «بولاشاق» اۋىلشارۋاشىلىعى وندىرىستىك كووپەراتيۆىنىڭ قىزمەتكەرلەرى دە قاتىستى. اتالمىش كووپەراتيۆ «ماڭعىستاۋاگروسەرۆيس» كاسىپورنىنان ليزينگكە ءسۇت ونىمدەرىن وڭدەيتىن قۇرال جابدىق الىپ, ىسكە قوسىپ, تازا تۇيە ءسۇتىنىڭ العاشقى پارتياسىن شىعاردى جانە دۋبايدا وتكەن فورۋمدا دەگۋستاتسيا جاسالدى. اراب ەلىنىڭ جەرگىلىكتى حالىقى ماڭعىستاۋدان اپارعان تۇيە ءسۇتىنىڭ ءدامىن تاتىپ, ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تانىتقان. سەبەبى ماڭعىستاۋداعى تۇيە ءسۇتىنىڭ مايلىلىعى 6,7% بولسا, اراب ەلىندە وسىرىلەتىن تۇيە ءسۇتىنىڭ مايلىلىعى 3,4 % اسپايدى. سوندىقتان دا, جەرگىلىكتى ءسۇتتى اراب امىرگىلىگىڭ كاسىپكەرلەرى ساتىپ الۋعا دايىن جانە ەكسپورتتالعانىن قالايدى.
"اراب كاسىپكەرلەرى ماڭ,ىستاۋ شۇباتىنا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. بىزدەن شيكىزات ساتىپ الىپ, وزدەرىندە بالمۇزداق پەن كامپيت سەكىلدى ءتۇرلى ءونىم دايىنداۋدا. العاشقى ونىمدەرىن ءبىزدىڭ كاسىپكەرلەر پالاتاسىنا اكەلىپ كورسەتتى. ەگەر ارىپتەستىك مىقتاپ ورناپ جاتسا, الداعى ۋاقىتتا مۇنداي ونىمدەر قازاقستاندا دا شىعارىلىپ قالار", - دەيدى نۇربول وقۋوۆ.
ايتا كەتۋ كەرەك, دۋبايدا تۇيە فەرمالارى مەن ءسۇت وڭدەيتىن زاۋىتتار كوپ. تۇيە سۇتىنەن يوگۋرت, بالمۇزداق, كامپيت, ىرىمشىك, ماي جانە ت.ب. ءسۇت ونىمدەر شىعارىلىپ, ەۋروپا ەلدەرى مەن رەسەيگە ەكسپورتتالادى.
سونىمەن قاتار, الدىن-الا اۋىزشا كەلىسىم بويىنشا ءتورت ت ۇلىكتى ۇرىقتاندىرۋ (سەلەكتسيا) ۇسىنىسى دا ءسوز بولدى جانە بۇل باستاما تاجىريبە (ەكسپەريمەنت) رەتىندە قولعا الىنۋى مۇمكىن.
قازىرگى ۋاقىتتا «ماڭعىستاۋ يندۋستريالدىق پالاتاسى» زتب جانىنان قۇرىلعان «بولاشاق» اۋىلشارۋاشىلىعى وندىرىستىك كووپەراتيۆى ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى بەس اۋداندا (تۇپقاراعان, قاراقيا, مۇنايلى, ماڭعىستاۋ, بەينەۋ) جانە اقتاۋ, جاڭاوزەن قالالارىندا تۇيە ءسۇتىن قابىلدايتىن ورىندار (پۋنكتى) اشۋ بويىنشا جۇمىستانىپ جاتىر.
سونداي-اق, تاجىريبە الماسۋ ءۇشىن وقىتۋ سەمينارلارىن دا وتكىزۋ قاجەتتىگى تۋىنداپ وتىر. بۇل ماسەلە دە ماڭعىستاۋ يندۋستريالدىق پالاتاسىنىڭ باستى نازارىندا. الداعى ۋاقىتتا, اۋىل كاسىپكەرلەرىن بيزنەس تاقىرىپتارىنا وقىتۋ كۋرستارىن وتكىزۋ قولعا الىنىپ, الماتى مەن استانا قالالارىنان تاجىريبەلى وقىتۋشىلار (بيزنەس-ترەنەرلەر) تارتىلاتىن بولادى.
