ەرتەگىشى قىز

ۇيىندە "بالاپان" ارناسى قوسىلىپ تۇرعان اعايىن ءبىلۋى كەرەك. كۇندە كەشكىلىك "جولاۋشى مەن تاسباقا" دەگەن ەرتەگى وقىلادى. ويى ورامدى, ءتىلى جەڭىل, بالا ساناسىنا وتە ىڭعايلى ەتىپ جازىلعان وسى ەرتەگىنى ون جاستاعى وقۋشى قىز جازعان. جەتى جاسىنان باستاپ قولىنا قالام الىپ, ەرتەگى قۇراستىرىپ, ولەڭ شىعارىپ, ەرەكشە دارىنىمەن كوزگە تۇسكەن التىناي بەرىك قىزىلورداداعى №267 مەكتەپتىڭ 5-سىنىپ وقۋشىسى. التىنايدىڭ ەرتەگى جازۋ ءستيلى دە بولەك. الدىمەن سۋرەت سالادى. سوسىن سالىن­عان سۋرەتتىڭ جەلىسى بويىنشا ەرتەگى قۇراس­تىرادى. سودان سوڭ ۇيدەگى وزىنەن بولەك التى بالا­نى اينالاسىنا جيناپ الىپ, جاڭا جازعان تۋىن­دىسىن وقىپ بەرەدى. عاجاپ قوي, ءيا؟! – «ۇلان», «بالدىرعان», «اق جەلكەن», «ءمولدىر بۇلاق», «ەرتەگىلەر ەلىندە» سەكىلدى گازەت-جۋرنالدارعا التىنايدىڭ جازعان دۇنيەلەرىن ۇنەمى جولداپ تۇرامىز. جىبەرگەن شىعارمالارىمىزدىڭ بارلىعى رەداكتسيا­لانباي, قالام تيمەي, سول كۇيىندە جارىق كورەدى. ولاردان كەلگەن حاتتا قىزى­مىزدىڭ تالانتتى ەكەنى, جازۋى وتە جاقسى ەكەنى ايتىلادى. «بالاپان» ارناسىنىڭ 5-جىلدىق مەرەيتويىندا ەرتەگىلەر سايىسى ۇيىمداستىرىلعان. سوندا التىنايدىڭ «ۇقپاسقا ايتقان ءسوز جەتىم» اتتى ەرتەگىسى ۇزدىكتەر قاتارىنان تابىلىپ, ەڭ جاس اۆتور رەتىندە «مەنىڭ عاجايىپ ەرتەگىم» دەگەن كىتاپقا ەندى,– دەيدى ەرتەگىشى قىزدىڭ اجەسى شولپان شارىپبايقىزى. جاقىندا عانا «بالاپان» ارناسى التىنايدىڭ تاعى دا ءۇش ەرتەگىسىن اتتاي قالاپ العان. الداعى ۋاقىتتا قازاقستاندىق بالالار ونىڭ «تۇيە», «قامقورلىق», «ناۋرىز» اتتى شىعارمالارىن ارنادان تىڭدايتىن بولادى. شىناشاقتاي قىزدىڭ ولەڭ جازاتىنىن دا ايتتىق. بىلتىرعى كونستيتۋتسيا كۇنىندە التىناي ولەڭ شىعارىپ, وعان ىزگى تىلەگىن قوسىپ, ەلباسىنىڭ اتىنا حات جولدادى. مەملەكەت باسشىسى وقۋشىنىڭ حاتىن ۇلكەن ىجداھاتتىلىقپەن وقىپ, تانىسىپتى. «بولام دەگەن بالانىڭ بەتىن قاقپا, بەلىن بۋ» دەگەن ەجەلگى قاعيدامەن نۇرسۇلتان نازارباەۆ التىنايعا ءوزىنىڭ «ەۋرازيا جۇرەگىندە» اتتى كىتابىن سىيعا تارتقان. «اينالايىن التىناي! تالابىڭا نۇر جاۋسىن! جاقسى وقىپ, اقىلدى, ءبىلىمدى, ونەرلى قىز بولىپ ءوس» دەگەن اتالىق تىلەگىن قوسا جازىپ جىبەرگەن. التىناي سەكىلدى تابيعاتىنان تالانتتى جاستارعا قامقورلىق تا ەرەكشە بولۋى كەرەك. مۇنى ايتىپ وتىرعانىمىز, ءوز قاتارلاستارىنان دارالانىپ تۇرعان قىزدىڭ بۇگىندە قىرىقتان استام ەرتەگىسى بار. ونىڭ سىرتىندا ولەڭدەرى مەن اڭگىمەلەرى ءبىر بولەك. ولاردى كىتاپ ەتىپ باستىرىپ, جۇرتشىلىققا كەڭىنەن تارتسا, پايداسى مول بولارىنا سەنەمىز. اكەسى قاراپايىم جۇمىسشى, اناسى جەتى بالانىڭ تاربيەسىمەن ۇيدە وتىرعان وتباسىنىڭ بۇعان شاماسى كەلمەيدى, ارينە. سوندىقتان, «بۇلاق كورسەڭ, كوزىن اش» دەگەن ءپرينتسيپتى ۇستانعان ازاماتتار التىنايعا كومەكتەسسە, بالالار ادەبيەتىنە عانا ەمەس, ءوز بالاسىنىڭ تاربيەسىنە دە ەرەكشە ۇلەس قوسقان بولار ەدى-اۋ... ەرجان بايتىلەس, «ەگەمەن قازاقستان» قىزىلوردا