اۆتوكولىك قۇراستىرۋ ىسىندەگى ىلگەرىلەۋشىلىك

ماشينە جاساۋ سالاسى, سونىڭ ىشىندە اۆتوكولىك ءوندىرىسى ەكونوميكالىق سالالاردىڭ ىشىندەگى ەڭ كۇردەلىسى سانالاتىنى بەلگىلى. سوندىقتان بۇل سالالار الەمنىڭ اقش, جاپونيا, رەسەي, يتاليا, فرانتسيا, گەرمانيا سەكىلدى ازداعان ەلدەرىندە عانا دۇرىس دامىعان. قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىن العاننان كەيىن مىنە, وسىنداي كۇردەلى سالانى يگەرۋ جونىندە تالپىنىس تانىتقان ەلدەردىڭ قاتارىنا قو­سىلدى. العاشقى ناتيجەلەر جامان ەمەس سەكىلدى. جۋىقتا وسكەمەن قالاسىندا ورنالاس­قان «ازيا اۆتو» اۆتوكولىك قۇراستىرۋ زاۋى­تىندا ۇلكەن وقيعا بولدى. مۇندا زاۋىتتىڭ قىسقا تاريحىنداعى 25 مىڭىنشى اۆتوكولىك كونۆەيەردەن شىعارىلدى. ول – الەمگە تانىمال ماركالاردىڭ ءبىرى «Chevrolet Cruze» اۆتوكولىگى ەدى. «ازيا اۆتو» زاۋىتى العاش رەت 2002 جىلى قۇرىلعان بولاتىن. بۇگىنگى كۇنى بۇل كاسىپ­ورىن قازاقستان اۆتوكولىك ءوندىرىسىنىڭ تۋ ۇستاۋشىسىنا, وتاندىق اۆتوكولىك تۇتىنۋ رىنوگىنىڭ نەگىزگى قامتاماسىز ەتۋشىلەرىنىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر. – ءبىز ەڭ العاش ءوز جۇمىسىمىزدى «نيۆا» ماركالى اۆتوكولىكتەردى قۇراستىرۋ ىسىنەن باستاعان بولاتىنبىز. قازىرگى كۇنگە دەيىن بۇل مودەل زاۋىتتىڭ نەگىزگى ونىمدەرىنىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. 2005 جىلدان باستاپ «Skoda» ماركالى اۆتوكولىكتى قۇراستىرۋعا كىرىستىك. مۇنان كەيىنگى ەكى جىلدا «Chevrolet» قۇ­راستى­رۋدى يگەردىك. كەيىنگى جىلدارى ولارعا تاعى دا جاڭا ماركالار كەلىپ قوسىلدى. ءسويتىپ جىل وتكەن سايىن قاناتىمىزدى كەڭىرەك جازۋ ۇستىندەمىز, – دەيدى اتالعان كومپانيانىڭ باسشىسى ەرجان مانديەۆ. وتكەن جىلى اۆتوكولىك قۇراستىرۋ زاۋىتى تاعى ءبىر جاڭا ارىپتەسپەن ىسكەرلىك قارىم-قاتىناس  جونىندەگى كەلىسىم-شارتقا قول قوي­دى.  بۇل – وڭتۇستىككورەيالىق كىا كومپانيا­سى. وسىنىڭ نەگىزىندە زاۋىتتا وتكەن جىلدىڭ مامىر ايىنان باستاپ Cerato Mohave Sorento سەكىلدى وسى ەل وندىرىسىندەگى جوعارى سۇرا­نىسقا يە اۆتوكولىكتەردى قۇراستىرۋ ءىسى باس­تالىپ تا كەتكەن بولاتىن. ونى ساتۋ ءىسى قار­قىندى تۇردە ءجۇرۋ ۇستىندە. قازىردىڭ وزىندە قازاقستان رى­نو­گىنداعى بارلىق ساتىلاتىن شەتەلدىك اۆتوكولىكتەردىڭ ىشىندە بۇل ماركا ءۇشىنشى ورىنعا يە بولىپ وتىر. ويتكەنى, تۇتىنۋ­شىلار زاۋىت قۇراس­تىرعان كىا اۆتوكولىك­تەرىنىڭ جاسالۋ ساپاسى مەن ارلەنۋىنە, باعا­سىنىڭ ارزاندىعىنا قىزىعۋشىلىق تانىتۋ­دا. اۆتوكولىكتىڭ جەڭىل باسقارىلاتىندىعىن اتاپ كورسەتۋدە. بۇگىنگى كۇنى «ازيا اۆتو» زاۋىتىنىڭ ءون­دىرىستىك جەلىسىندە 14 ءتۇرلى اۆتوكولىك قۇراستىرىلادى. تاياۋداعى ۋاقىتتا ولاردىڭ سانىن 20-عا جەتكىزۋ جوسپارلانۋدا. وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا مۇندا Skoda-نىڭ تاعى دا جاڭا ەكى مودەلى يگەرىلدى. ال ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 1 توقسانىندا كىا-نىڭ جاڭا 4 ءتۇرىن شىعارۋ قولعا الىنباق. جالپى «ازيا اۆتو» اۆتوكولىك قۇراستىرۋ زاۋىتى دۇنيەگە كەلگەن شىعىس قازاقستان وبلىسى ەلىمىزدەگى ەڭ ونەركاسىپتى وڭىرلەردىڭ ءبىرى. مۇندا ماشينە جاساۋ, ولاردىڭ ءتۇرلى بۇيىمدارىن شىعاراتىن كاسىپورىندار كوپ­تەپ سانالادى. ماسەلەن, وسكەمەنمەن كور­شىلەس سەمەي قالاسىندا بۇرىن كەمە قۇراس­تىرۋ, تياگاچ شىعارۋ زاۋىتتارى بار ەدى. ونىڭ ۇستىنە بۇل قالادا سوڭعى كەزدەرى ءتۇرلى كابەلدەر ءوندىرىسى جاقسى دامىعان. وسىنى پاي­دالانىپ, سەمەيلىكتەر اۆتوبۋس قۇراستىرۋ ءىسىن قولعا العان بولاتىن. وڭتۇستىك كورەيانىڭ Daewoo كونتسەرنىمەن بىرلەسىپ قۇرىلعان سەمەي اۆتوكولىك قۇراستىرۋ زاۋىتىندا اتالعان ەلدىڭ اۆتوبۋستارىن شىعارۋ ءىسى قولعا الىندى. العاشقى جوسپار بويىنشا جىل سايىن مىڭعا تارتا Daewoo اۆتوبۋستارىن شىعارۋ جوسپار­لانعان ەدى. وكىنىشكە وراي, مۇنداي ءورشىل جوسپاردىڭ جۇزەگە اسۋىنا الەمدى شارپى­عان ەكونوميكالىق داعدارىس بوگەت جاسا­دى. دەگەنمەن, العاشقى اۆتوبۋستار كونۆەيەردەن شىعارىلىپ, ولاردىڭ بىرقا­تارى استانا قالاسىنىڭ 10 جىلدىق تويىنا تارتۋ ەتىلدى. قالعانى ىشكى رى­نوكتا ساتىلدى. سونىمەن قاتار, بۇل زاۋىت­تا سوڭعى كەزدەرى «بەلارۋس» تراك­تور­لارىن شىعارۋ جونىنەن تالپىنىستار جاسالۋدا. اۆتوكولىك وندىرىسىمەن اينالىسۋدىڭ ءساتتى تالپىنىستارى تاعى ءبىر ونەركاسىپتى ءوڭىر قوستاناي وبلىسىندا دا بايقالىپ وتىر. جۋىقتا مۇندا «اگروماشحولدينگ قازاقستان» اكتسيونەرلىك قوعامىنا قاراستى قوستاناي ديزەل زاۋىتىنىڭ نەگىزىندە جولسىز جەرلەرمەن جۇرۋگە لايىقتالعان ۋاز, Ssang Yong اۆتو­كولىكتەرىن قۇراستىراتىن جاڭا ءوندىرىس ورنى دۇنيەگە كەلدى. قولداعى مالىمەتتەرگە قاراعان­دا, مۇنداعى وندىرىسشىلەر قازىردىڭ وزىندە بىرنەشە Ssang Yong اۆتوكولىگىن قۇراس­تىرىپ سى­ناقتان وتكىزىپ ۇلگەرگەن. ال ۋاز اۆتوكو­لىكتەرىن شىعارۋ ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ەكىنشى جارتىجىلدىعىنا جوسپارلانۋدا. بۇل جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءىسى قوستاناي وبلىسى اكىمىنىڭ قاداعالاۋىمەن وبلىستىق كاسىپكەرلىك جانە ونەركاسىپ باسقارماسى مەن «توبىل» الەۋمەت­تىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسىنا جۇكتەلگەن. ال ينفراقۇرىلىم مەن لوگيستيكا ءۇشىن «اگروماشحولدينگ» جاۋاپ بەرەدى. سونىمەن قاتار, بۇل زاۋىتتا قازىرگى كۇنى وڭتۇستىككورەيالىق اۆتوكولىكتى قۇراستىرۋ ءىسى دە قولعا الىنباق. قوستانايداعى اۆتوكولىك ونەر­كا­سىبىن دا­مى­تۋ ىسىنە شەتەلدىك ءبىر­قاتار كومپانيالار ىقىلاس تانى­تۋدا. قازىرگى جۇرگىزىلىپ جاتقان كەلىسسوزدەرگە قاراعاندا مۇندا بىرتە-بىرتە «ميتسۋبيشي», «يسۋدزۋ», «سۋزۋكي», «تويوتا» اۆتوكولىكتەرىن شىعارۋ ءىسى قولعا الىناتىن بو­لادى. زاۋىتتىڭ وندىرىستىك قۋاتى جىلىنا 10,5 مىڭ اۆتوكولىك شى­عارۋعا دەيىن جوسپارلانىپ سالىنۋدا. بۇل ىسكە رەسەيدىڭ «سوللەرس» كومپانياسى مەن «Allur Auto», «Caspian Group» سەكىلدى كومپانيالار قاتىسۋدا. ءسويتىپ, قازاقستاندا بىرتە-بىرتە اۆتوكولىك ونەركاسىبى دامىپ كەلەدى. قازاق­ستاندىق تۇتىنۋ رىنوگىنىڭ دامۋ قارقىنى, سونىمەن قاتار رەسەيمەن جانە بەلارۋسپەن بىرىگىپ كەدەن وداعىنىڭ قۇرىلۋى اتالعان ءىستىڭ جەمىستى بولاتىندىعىنان مول ءۇمىت كۇتتىرەدى. ماسەلەن, داعدارىس كەزەڭى دەپ سانالعان 2010 جىلدىڭ وزىندە ەلدىڭ ىشكى رىنوگىندا جەڭىل اۆتوكولىكتەر ساتۋ ءىسى 2009 جىلمەن سالىستىرعاندا 12 پايىزعا وسە ءتۇستى. 2010 جىلى ەلىمىزدە 22 800 اۆتوكولىك ساتىلدى. ال بيىلعى جىلى رىنوك كولەمى تاعى دا 30 پايىزعا وسە تۇسەدى دەگەن بولجامدار جاسالۋدا. بۇل بولجام نەگىزسىز ەمەس سەكىلدى. ويتكەنى 2011 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا وتكەن جىلدىڭ وسى مەرزىمىمەن سالىستىر­عاندا ەلىمىزدە اۆتوكولىك ساتۋ ءىسى 32 پايىزعا وسكەندىگى ءمالىم بولدى. رەسمي تىركەلگەن ديلەرلەردىڭ ءوزى عانا 1677 اۆتوكولىك ساتىپ ۇلگەرگەن. ال اقپان, ناۋرىز ايلارىندا بۇل قارقىن ودان ءارى كۇشەيە تۇسەتىندىگى بايقالۋدا. سۇڭعات ءالىپباي.