كوكەيكەستى ماسەلەلەر قوزعالدى

پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر مەلس ەلەۋسىزوۆ بۇرناعى كۇنى وسكەمەنگە كەلىپ, ەكى كەزدەسۋ وتكىزدى. ونىڭ ءبىرىنشىسى اقپارات قۇرالدا­رى وكىلدەرىمەن, ەكىنشىسى د.سەرىكباەۆ اتىن­داعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشى­لارى­مەن جانە ستۋدەنتتەرىمەن بولدى. – وسكەمەن ماعان بوتەن قالا ەمەس, بۇرىندارى بولعان كەزىمدە دە قالا­نىڭ كۇردەلى ەكولوگياسى جايلى ءتيىستى ورىندارعا تۇرعىنداردىڭ ارىز-مۇڭ­دا­رىن جەتكىزگەنمىن. سوندىقتان قالا تۇرعىندارى سايلاۋ كۇنى وعان بەل­سەن­دى­لىكپەن قاتىسىپ, ءوز تاڭداۋىن جا­سايدى دەگەن ويدامىن. جالپى, ساي­لاۋ­عا بەلسەندىلىكپەن قاتىساتىن ءۇل­كەن­دەر جاعى مەن قاريالار, ال جاستار بولسا بەي-جاي, سالعىرت قارايدى. ال ۇيلە­رىندە وتىرىپ الىپ, سايلاۋ ءادىل وتپەيدى دەگەندەر تابىلىپ قالادى. ەگەر حالىق سايلاۋعا بەلسەندىلىكپەن قا­تىسسا ء(ما­سە­لەن, 90 پايىز), ەشقان­داي ارتىق اڭگىمە بولماس ەدى. القا­نىڭ ەكىنشى جاعى بار دەگەندەي, نەبارى 20 پايىز قاتىسسا, ارينە, داۋىستىڭ ءبىر جاققا اۋىسىپ كەتۋى مۇمكىن, – دەدى پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر مەلس ەلەۋسىزوۆ اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىمەن كەزدەسۋىندە. تابيعات پەن قورشاعان ورتانى قور­عاۋ ماسەلەسىنە كەلگەندە, ۇمىتكەر كو­سى­لىپ سالا بەردى. قازىر دۇنيە ءجۇزىن­دە اۋىز سۋدىڭ تاپشىلىعى بايقالىپ وتىر. كورشى قىتاي ەرتىستىڭ ەداۋىر ءبو­لىگىن بوگەپ, سونىڭ سالدارىنان قا­زاق­ستانداعى ەرتىس جانە بالقاش وزەن-كولدەرىندە سۋ تاپشىلىعى سەزىلە باس­تادى. ارال تراگەدياسى بۇكىل الەمدى الاڭداتىپ وتىر. دۇنيە ءجۇزى حالقى كۇن­نىڭ جىلىنۋى سالدارىنان ءماڭ­گى­لىك مۇزدىقتاردىڭ ەري باستاۋىنا الاڭداۋشىلىق بىلدىرۋدە. ەگەر مۇز­دىق­تار ەرىپ كەتسە, الەمدە سۋ تاپ­شى­لى­عى تۋىپ, سوڭى اپاتقا ۇلاسپاق. سون­دىقتان پرەزيدەنت بولا قالسام, وسى ماسەلەلەر باستى نازاردا بولادى. ال ەندى كۇنى كەشەگى جاپونياداعى جەر سىلكىنىسى مەن ءتسۋناميدىڭ سالدارى­نان مىڭداعان ادام قازا تاپقانى جاي­لى ايتاتىن بولساق, مەن ەرتەدەن ەلىمىزدە اتوم ستانسالارىن سالۋعا قار­سى­مىن. جاپونياداعى اتوم ستانسا­سىن­داعى ءورت, ەگەر اپات بولا قالعان جاع­داي­دا, ەكىنشى چەرنوبىل بولار ەدى. سون­دىقتان قازاقستاندا اتوم ستانسا­لا­رىن سالۋعا نەگىز جوق. ونىڭ ورنىنا جەل قۋاتىن پايدالانۋ ارقىلى ارزان ەلەكتر قۋاتىن پايدالانۋ الدەقايدا ءتيىمدى. وسكەمەننىڭ ەكولوگياسى ناشار. مۇندا تەك «كازتسينك» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى عانا قورشاعان ورتانى قورعاۋ باعىتىندا اۋقىمدى شارالاردى جۇزەگە اسىرىپ, جىل سايىن ميللياردتاعان تەڭگە قارجى جۇمساۋدا. ال باسقالارى ءۇنسىز. كانديداتتىڭ بۇل ايتقاندارى زەيىنمەن تىڭدالدى. «زەينەتكەرلىك جاسىن قىسقارتۋ ءجو­نىن­دە ويىڭىزدى بىلسەك؟» دەگەن ساۋالعا كەلەتىن بولسام, شىنىندا دا ەركەكتەر ءۇشىن – 63, ايەلدەر ءۇشىن 58 دەگەن جاس تىم ۇزاق. سوندىقتان زەينەت جاسىن بۇرىنعىسىنشا 60 جانە 55-كە تۇسىرۋگە مەن قارسى ەمەسپىن. قازىر جەر-جەردە ازىق-ت ۇلىكتىڭ باعاسى شارىقتاپ كەتتى. ونىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرۋمەن جەتكىلىكتى دەڭگەيدە شۇعىلدانباي وتىر­مىز. بۇگىن مەنىمەن وسىنداعى ءبىر قا­ريا كەزدەسۋگە نيەت ءبىلدىرىپتى. شا­ما­سى, وسى جايلاردى ايتپاق سياقتى. ەڭ باستىسى, ادامداردىڭ دەنساۋلىعىن ويلاپ, ولاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا كوڭىل بولەمىن, دەدى پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر م.ەلەۋسىزوۆ. سول كۇنى كەشكىلىك م.ەلەۋسىزوۆ شى­عىس قازاقستان مەملەكەتتىك تەحني­كالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە ۇستازدارمەن جانە ستۋدەنتتەرمەن كەزدەسىپ, ءوزىنىڭ باعدارلاماسىمەن تانىس­تىر­دى. ستۋدەنتتەر بەلسەندىلىكتەرىن توق­تات­پاۋ­­لا­رى ءتيىس, سىزدەرگە مەملەكەت بارلىق جاع­­­دايدى جاساپ وتىر. سوندىقتان ساي­لاۋعا بەل­سەندىلىكپەن قاتىسىڭىزدار, دەدى ۇمىتكەر. وڭداسىن ەلۋباي. وسكەمەن.