كوزبەن كورگەن كەلەڭسىز كورىنىستەر

مويىنداۋىمىز كەرەك, تاقىر جەرگە ەلوردانى سالعان ەلباسىنىڭ ەڭبەگى ەرەن. وعان تالاس جوق.  استانا كۇننەن كۇنگە كوركەيىپ, ءوسىپ-وركەندەپ كەلەدى. استانالىقتار دا, كەلىمدى-كەتىمدى قوناقتار دا از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ەلوردانىڭ ادام تانىماستاي وزگەرگەنىن تامسانا دا تاڭدانا اڭگىمەلەپ جاتادى. بۇل – شىندىق. ايتسە دە استانانىڭ «اتتەگەن-اي» دەيتىن الەۋمەتتىك ماسەلەلەرى دە جوق ەمەس. سونىڭ ءبىر-ەكەۋىنە توقتالايىق. ماسەلەن, سۋاعار.  مۇنى ەلباسىنىڭ ءوزى دە بىرنەشە رەت ايتتى. بىراق, ناتيجە شامالى. ەندى-ەندى قيمىل-ارەكەت بايقالاتىنداي. وڭ جاعالاۋدى قايدام, سول جاعالاۋدا كوشە بويلارىنان ارىقتار قازىلىپ جاتىر. جۇمىس ىستەپ جاتقانداردان ءجون سۇراعانىمىزدا,  سۋاعار ەكەنىن بىلدىك.  «ەندى جاڭبىر جاۋسا, قۇرعاق جەر ىزدەپ, سەكىرىپ سەكەڭدەمەيتىن بولدىق-اۋ» دەگەن ويعا كەلىپ, ءىشىمىز اجەپتاۋىر جىلىپ قالدى. جاسىراتىن نەسى بار, استانادا توكپە جاۋىن ءبىر ءسات توپەلەپ جاۋسا, كوشە-كوشە كولشىككە اينالادى. شالشىق سۋعا مالىنۋدان سەسكەنىپ, جان-جاعىنا جالتاق-جالتاق قاراپ, قاي تۇستان وتەرىن بىلمەي ابدىراپ تۇرعان ادامنىڭ ءۇستى-باسىن جۇيتكىپ وتكەن كولىكتىڭ مالمانداي قىلعانىن تالاي مارتە كوز كوردى. استانانىڭ وڭ جاعالاۋى ورنىققان قالا بول­عانىن بىلەمىز, ال سول جاعالاۋ جاڭادان سالىندى عوي. كوشەلەردى جوبالاعاندا سۋاعاردى دا قاراستىرۋعا بولماس پا ەدى؟ سوندا ەكى شىعىن شىقپاس ەدى. جاڭبىر جاۋسا, جۇرگىنشىلەر جان-جاعىنا جالتاقتاپ, ابىرجىگەن كۇي كەشپەس ەدى. «ەشتەن – كەش جاقسى». استانا قاناتىن كەڭ جايىپ كەلەدى دەدىك. جاڭا قۇرىلىستار سالىنىپ, جاڭا كوشەلەر توسەلەتىنى انىق. مىنە, وسىنداي قۇرىلىستاردى جوبالاۋ مەن جولداردى سالۋ بارىسىندا سۋاعارلاردى دا ەسكەرسە دەگەن وي عوي بىزدىكى. بۇل – ءبىر ماسەلە. وسى ماقالانى دايىنداۋ بارىسىندا استانا قالاسى اكىمدىگىنەن جاقسى حابار جەتتى. ءبىز كوتەرىپ وتىرعان ماسەلەگە بايلانىستى ءۇش جىلدىق جوسپار جاسالىپ, قاجەتتى قاراجات بولىنەتىن بولىپتى. دۇرىس-اق. ەندى وسى جوسپاردىڭ جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسۋىن تىلەيىك. ەكىنشى ماسەلە – استاناداعى كولىك كەپتەلەگى. بۇل تۋرالى دا بۇعان دەيىن ءتيىستى مەكەمەلەرگە قۇلاققاعىس رەتىندە ماقالا («جۇيكەنى جۇقارتقان جىپىلىق», «ەگەمەن قازاقستان», №106, 4 ماۋسىم, 2016 جىل) جازعان ەدىك.  ەڭ سوراقىسى, كولىك كەپتەلەگىن قولدان, جاساندى تۇردە جاسايتىنىمىز جانعا باتادى. پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى باعدارشامداردىڭ «كوزىن» جىپىلىقتاتىپ قويادى دا, الا تاياعىمەن جول قوزعالىسىن رەتتەيدى.تاڭەرتەڭگى ساعات جەتى جارىمنان باستاپ كەپتەلەكتە تۇرعان كولىكتەردىڭ بىرىنەن كەيىن ءبىرى دامىلسىز دابىلداتقان «داڭ­عازا داۋىسىنان» قۇلاق تۇنادى-اۋ, قۇلاق تۇنادى. كوشە بويىنداعى كوپ قاباتتى ۇيلەردىڭ تۇرعىندارىن شىرت ۇيقىدان وسى «داۋىس» وياتادى. ولاردىڭ دا ىشتەي كىجىنىپ, رەنىش بىلدىرەتىنى انىق. باسقاسىن ايتپاي-اق قويايىق, ماسەلەن, ورىنبور كوشەسىنىڭ بويى تاڭەرتەڭگى ۋاقىتتا ازان-قازان بولادى. «ماڭگىلىك ەل» مونۋمەنتى مەن مينيسترلىكتەر ءۇيى ارالىعىندا كولىكتەر ءيىن تىرەسىپ تۇرادى. كولىكتەردىڭ يەلەرى قاراپ تۇرمايدى عوي, جۇيكەلەرى سىر بەرگەندەرى سيگنالدى ءۇستىن-ۇستىنە باسىپ, كوشە بويىن يقۋ-قيقۋ قىلادى. كوڭىلگە قاياۋ, جۇيكەگە سالماق تۇسىرەتىن كورىنىس بۇل. ءبىر رەت ەمەس, ەكى رەت ەمەس, كۇندە وسى. ال جول بويىندا, باعدارشامداردىڭ قا­سىندا وپىر-توپىر بولىپ تۇرعان جاياۋ جۇرگىنشىلەر قانداي كوڭىل كۇيدە بولادى دەيسىز؟ كەيدە ولاردىڭ جولدان ءوتۋ ءۇشىن ون-ون بەس مينۋت كۇتۋىنە تۋرا كەلەدى. ويتكەنى, جول قوزعالىسىن رەتتەۋشى پوليتسەيدىڭ كەيدە كولىكتەردى ءبىر باعىتتا كوبىرەك جىبەرىپ قوياتىنى بار. مۇنداي كەزدە جولاۋشىلاردىڭ ۇزاعىراق كۇتۋىنە تۋرا كەلەدى. سوعان شىداماي, جۇرگىنشىلەر پوليتسەيدىڭ «سىباعاسىن» بەرگەنىن دە قۇلاق ەستيدى. ءجۇر­گىنشىنى دە تۇسىنۋگە بولادى, كۇيىنگەننەن ءوشىن پوليتسيا قىزمەتكەرىنەن الماعاندا قايتەدى ەندى؟ ءبىر شەتىنەن, قاراپتان-قاراپ بالاعات ءسوز ەستىگەن پوليتسەيدىڭ دە كىناسى جوق. ونىڭ جۇمىسى, تاپسىرمانى ورىنداپ تۇر. ءتىپتى, سىپايىلاپ ايتقاندا, «سىباعاسىن» الىپ جاتسا دا, ءبىر ورنىنان قوزعالۋعا مۇرشاسى جوق. كوردىڭىز بە, ءبىر كەپتەلەكتىڭ سالدارىنان قانشاما بەيكۇنا ادامنىڭ ساناسىنا سالماق ءتۇستى, كوڭىل كۇيى بۇزىلدى. عالىم ومارحان, «ەگەمەن قازاقستان» استانا