قازىر ۇلىبريتانيانىڭ كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتى دوكتورانتۋراسىندا وقىپ جاتقان وڭتۇستىك كورەيا تۋماسى ەندجۋ كۋ ءوزىنىڭ قازاقستانعا ارنالعان ديپلومدىق جۇمىسىن قازاق تىلىندە جازىپ شىعىپتى. ول جوعارى وقۋ ورنىن ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ءبىتىرىپ, قازاق ءتىلىن جاقسى مەڭگەرىپ العان ەكەن. سوندىقتان عىلىمي زەرتتەۋىنىڭ ءتىلى رەتىندە قازاق ءتىلىن تاڭداپ الىپتى.
ءوزىن قازاق دوستارىنىڭ اراسىندا «ءىنجۋ» دەپ تانىستىراتىن ەندجۋدىڭ قازاقستانعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى بۇدان 12 جىل بۇرىن باستالىپتى. ءسويتىپ 2005 جىلى الماتىداعى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بىرىنە كەلىپ, وقۋعا تۇسەدى. ول الاتاۋدىڭ بوكتەرىنە كەلگەننەن ءوزى ءۇشىن تىڭ سالا بولىپ تابىلاتىن قازاق ءتىلىن جەتىك مەڭگەرۋگە بار كۇشىن سالادى.
– باسىندا ۇيرەنگەنىمدى ۇمىتىپ قالا بەرەتىن ەدىم. اقىرى ەكى جىلدىڭ ىشىندە مەڭگەرىپ شىقتىم. بىراق قازىر كۇندەلىكتى قولدانىستا جۇرمەگەندىكتەن, قازاقشانى سول كەزدەگىدەي تەز سويلەپ كەتە المايمىن. ءبىر بايقاعانىم, قازاق جانە كورەي تىلدەرى گرامماتيكالىق قۇرىلىمدارىنىڭ كوپ جەرلەرى ۇقساس. سول سەبەپتى مەن ءتىل ۇيرەنگەندە اسا كوپ قينالا قويعان جوقپىن, – دەيدى كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ PHD دوكتورانتى.
ەندجۋ كۋ ديپلومدىق جۇمىسىن جازار الدىندا ءبىراز قينالىپتى. سەبەبى قازاقستان تۋرالى عىلىمي جۇمىستىڭ نەگىزگى بولىگى ورىس تىلىندەگى ەڭبەكتەردەن جينالىپتى. ال بۇل ءتىلدى ول مۇلدەم بىلمەيدى. قۋانىشىنا وراي, پروبلەما تەز شەشىمىن تاپقان. وعان زەرتتەۋ بارىسىندا رەسپۋبليكانىڭ ەڭبەك نارىعىندا كوبەيىپ كەلە جاتقان قازاق تىلىندەگى ماماندار كومەككە كەلىپتى.
– قازىر قازاقستاندا قازاق ءتىلىنىڭ دامۋىنا ايرىقشا كوڭىل بولىنەدى. قازاقستان ازاماتتارى مۇنى مويىنداپ, ءتىلدى ۇيرەنۋگە دەن قويىپ كەلەدى. مەن بۇل ەلدە قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى وتە زور دەپ ويلايمىن. سوندىقتان ءوزىمنىڭ عىلىمي جۇمىسىمدى وسى تاقىرىپقا ارناۋعا شەشىم قابىلدادىم, – دەيدى ەندجۋ كۋ.
ال كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشى-پروفەسسورلار قاۋىمى كورەي دوكتورانتىنىڭ تاڭداۋىنا ەش تاڭعالماپتى. ولار قازىرگى تاڭدا كۇللى الەمدە قازاقستانعا دەگەن قىزىعۋشىلىقتىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن ايتىپ وتىر.
– بۇگىندە بىزدەگى جۇرتتىڭ قازاقستانعا دەگەن ىنتا-ىقىلاسى وتە جوعارى. مەن وڭتۇستىك كورەيادان كەلگەن ستۋدەنتتىڭ عىلىمي جۇمىسىن قازاق تىلىندە جازۋعا قۇشتارلىق تانىتۋىنىڭ ءوزى وسىنىڭ ءبىر ايعاعى دەپ ەسەپتەيمىن. بۇل قازاقستاننىڭ كەلەشەگى زور ەكەنىن انىق اڭعارتادى, – دەيدى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پروفەسسورى سيدحارت ساكسەنا.
ايتا كەتەتىن جايت, كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتى الەمدەگى ەڭ بايىرعى جانە تاڭداۋلى وقۋ ورىندارىنىڭ بىرىنەن سانالادى. ءبىر كەزدەردە مۇندا چارلز دارۆين, يسااك نيۋتون, ستيۆەن حوكينگ سياقتى ادامزاتتىڭ اسا تانىمال تۇلعالارى وقىپ, ءبىلىم الىپ شىققان.
مۇرات ايتقوجا
قازىر ۇلىبريتانيانىڭ كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتى دوكتورانتۋراسىندا وقىپ جاتقان وڭتۇستىك كورەيا تۋماسى ەندجۋ كۋ ءوزىنىڭ قازاقستانعا ارنالعان ديپلومدىق جۇمىسىن قازاق تىلىندە جازىپ شىعىپتى. ول جوعارى وقۋ ورنىن ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ءبىتىرىپ, قازاق ءتىلىن جاقسى مەڭگەرىپ العان ەكەن. سوندىقتان عىلىمي زەرتتەۋىنىڭ ءتىلى رەتىندە قازاق ءتىلىن تاڭداپ الىپتى.
ءوزىن قازاق دوستارىنىڭ اراسىندا «ءىنجۋ» دەپ تانىستىراتىن ەندجۋدىڭ قازاقستانعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى بۇدان 12 جىل بۇرىن باستالىپتى. ءسويتىپ 2005 جىلى الماتىداعى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بىرىنە كەلىپ, وقۋعا تۇسەدى. ول الاتاۋدىڭ بوكتەرىنە كەلگەننەن ءوزى ءۇشىن تىڭ سالا بولىپ تابىلاتىن قازاق ءتىلىن جەتىك مەڭگەرۋگە بار كۇشىن سالادى.
– باسىندا ۇيرەنگەنىمدى ۇمىتىپ قالا بەرەتىن ەدىم. اقىرى ەكى جىلدىڭ ىشىندە مەڭگەرىپ شىقتىم. بىراق قازىر كۇندەلىكتى قولدانىستا جۇرمەگەندىكتەن, قازاقشانى سول كەزدەگىدەي تەز سويلەپ كەتە المايمىن. ءبىر بايقاعانىم, قازاق جانە كورەي تىلدەرى گرامماتيكالىق قۇرىلىمدارىنىڭ كوپ جەرلەرى ۇقساس. سول سەبەپتى مەن ءتىل ۇيرەنگەندە اسا كوپ قينالا قويعان جوقپىن, – دەيدى كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ PHD دوكتورانتى.
ەندجۋ كۋ ديپلومدىق جۇمىسىن جازار الدىندا ءبىراز قينالىپتى. سەبەبى قازاقستان تۋرالى عىلىمي جۇمىستىڭ نەگىزگى بولىگى ورىس تىلىندەگى ەڭبەكتەردەن جينالىپتى. ال بۇل ءتىلدى ول مۇلدەم بىلمەيدى. قۋانىشىنا وراي, پروبلەما تەز شەشىمىن تاپقان. وعان زەرتتەۋ بارىسىندا رەسپۋبليكانىڭ ەڭبەك نارىعىندا كوبەيىپ كەلە جاتقان قازاق تىلىندەگى ماماندار كومەككە كەلىپتى.
– قازىر قازاقستاندا قازاق ءتىلىنىڭ دامۋىنا ايرىقشا كوڭىل بولىنەدى. قازاقستان ازاماتتارى مۇنى مويىنداپ, ءتىلدى ۇيرەنۋگە دەن قويىپ كەلەدى. مەن بۇل ەلدە قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى وتە زور دەپ ويلايمىن. سوندىقتان ءوزىمنىڭ عىلىمي جۇمىسىمدى وسى تاقىرىپقا ارناۋعا شەشىم قابىلدادىم, – دەيدى ەندجۋ كۋ.
ال كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشى-پروفەسسورلار قاۋىمى كورەي دوكتورانتىنىڭ تاڭداۋىنا ەش تاڭعالماپتى. ولار قازىرگى تاڭدا كۇللى الەمدە قازاقستانعا دەگەن قىزىعۋشىلىقتىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن ايتىپ وتىر.
– بۇگىندە بىزدەگى جۇرتتىڭ قازاقستانعا دەگەن ىنتا-ىقىلاسى وتە جوعارى. مەن وڭتۇستىك كورەيادان كەلگەن ستۋدەنتتىڭ عىلىمي جۇمىسىن قازاق تىلىندە جازۋعا قۇشتارلىق تانىتۋىنىڭ ءوزى وسىنىڭ ءبىر ايعاعى دەپ ەسەپتەيمىن. بۇل قازاقستاننىڭ كەلەشەگى زور ەكەنىن انىق اڭعارتادى, – دەيدى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پروفەسسورى سيدحارت ساكسەنا.
ايتا كەتەتىن جايت, كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتى الەمدەگى ەڭ بايىرعى جانە تاڭداۋلى وقۋ ورىندارىنىڭ بىرىنەن سانالادى. ءبىر كەزدەردە مۇندا چارلز دارۆين, يسااك نيۋتون, ستيۆەن حوكينگ سياقتى ادامزاتتىڭ اسا تانىمال تۇلعالارى وقىپ, ءبىلىم الىپ شىققان.
مۇرات ايتقوجا
ايەلدەر كۇرەسىنەن بىشكەكتە جالعىز جۇلدەنى قاناعات تۇتتىق
كۇرەس • بۇگىن, 17:20
گرەك-ريم كۇرەسىنەن بىشكەكتە ءتورت جۇلدە الدىق
كۇرەس • بۇگىن, 16:34
وسكەمەندە جول اپاتىنان ەكى جۇرگىزۋشى قازا تاپتى
وقيعا • بۇگىن, 15:42
پاۆلوداردا ۆولەيبولدان ماۋسىم ۇزدىكتەرى انىقتالادى
ايماقتار • بۇگىن, 15:22
استاناداعى بالالار اۋرۋحاناسىندا ءورت شىقتى
وقيعا • بۇگىن, 14:50
UWW پرەزيدەنتى نەناد لالوۆيچ قازاقستانعا كەلدى
قوعام • بۇگىن, 14:23
2025 جىلعى قازاقستاننىڭ باستى عىلىمي جەتىستىگى اتالدى
عىلىم • بۇگىن, 13:55
قالا كوركىنە اينالماق ەكو-پارك
ەكولوگيا • بۇگىن, 13:23
12 ءساۋىر – عىلىم قىزمەتكەرلەرىنىڭ كۇنى
پرەزيدەنت • بۇگىن, 12:25
ادامزاتتىڭ عارىش كوگىنە سامعاعانىنا – 65 جىل
تەحنولوگيا • بۇگىن, 12:10
استانادا وتكەن Nobel Fest x Teachers’ Summit فورۋمىندا نە ايتىلدى؟
عىلىم • بۇگىن, 11:22
قازاقستاندا عالىمداردىڭ تابىسى قانداي؟
عىلىم • بۇگىن, 11:11
عىلىم – ۇلتتىق قۋاتتىڭ ينتەللەكتۋالدى قالقانى
عىلىم • بۇگىن, 11:01
ايدى زەرتتەۋ: قازاقستان عىلىمىنداعى ىزدەنىستەر
عىلىم • بۇگىن, 10:20