رەسمي باعداد بەرتىنگە دەيىن باسقا اراب ەلدەرىنە قاراعاندا, ايماقتاعى وزىندىك گەوساياسي ورنى بار ەل رەتىندە سىرتقى دەربەس ساياساتىن جۇرگىزىپ كەلگەن بولاتىن. يراكتىڭ بۇل قادامى سيرياعا, يرانعا قاتىستى ۇستانىمدارىنان ايرىقشا بايقالدى. سونىمەن بىرگە, يراك كۇردىستانى جانە باسقا دا كوپتەگەن بەلگىلى يراك ساياساتكەرلەرى, ونىڭ ىشىندە وپپوزيتسيالىق تۇلعالار تاۋەلسىز سىرتقى ساياسات جۇرگىزۋدە بەلسەندىلىك تانىتىپ وتىر. الايدا, ۇكىمەت باسىنا كەلگەن جاڭا يراك بيلىگى 2015 جىلى الەمدىك دەرجاۆالارمەن, ايماق ەلدەرىمەن قارىم-قاتىناستارىنا جاڭا ۇستانىم ەنگىزۋىمەن ەرەكشەلەندى. حايدار ءال-ءابادي باستاعان يراك ۇكىمەتى قازىرگى تاڭدا ايماق ەلدەرىنە دەگەن ساياسي تۇعىرناماسىن قايتا ەلەكتەن وتكىزىپ جاتىر.
يراك-اقش قاتىناسى نەگىزىنەن اسكەري بايلانىستارعا نەگىزدەلەدى. دەگەنمەن, بۇل بايلانىستار يراك اقش-قا تولىق تاۋەلدى بولعان كەزەڭىنەن باستاپ, امەريكا ەلدەن قارۋلى كۇشتەرىن شىعارعانعا دەيىنگى ارالىقتا كۇردەلى كەزەڭدى باستان وتكىزىپ كەلەدى.
امەريكا قۇراما شتاتتارى ۇزاق ۋاقىتتان بەرى يراكتاعى قالىپتاسقان جاعدايدى ءوز ىرقىندا ۇستاۋ جانە ونىڭ ايماقتاعى ۇتىمدى ورنالاسقان گەوساياسي ورنىن ءوز مۇددەلەرىنە ساي پايدالانۋ ءۇشىن وعان قاتىستى ساياسي-ديپلوماتيالىق, ەكونوميكالىق, ءاسكەري, الەۋمەتتىك جانە باسقا دا ماقساتتارداعى ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋعا ەرەكشە باسىمدىق بەرىپ وتىر.
ۆاشينگتون يراكتان ءوز اسكەرىن اكەتكەنىمەن, باعدادتىڭ بيلىك قۇرىلىمى مەن ءوز قاۋىپسىزدىكتەرىن قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىندىكتەرىنىڭ جەتكىلىكسىز ەكەنىن ەسەپكە الا وتىرا, وعان ىقپال ەتۋ تەتىكتەرىن ساقتاپ قالدى. ال يراك ءۇشىن اقش-تىڭ ەكونوميكالىق جانە قارجىلىق كومەگى ءالى دە ماڭىزدى. سونىمەن قاتار, يراكتىڭ ساياسي ەليتاسى دا اق ۇيمەن تىعىز ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدى قۋاتتايدى.
اقش يراكپەن اسكەري كەلىسىمشارتتار جاساسۋ ارقىلى دا وسى ەلدەگى ءوز مۇددەلەرىن جان-جاقتى ويلاستىرىپ وتىر دەسەك بولادى. ولار يراك اۋە كەڭىستىگىن قورعاۋ باعىتىندا اسكەري-تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىقتى جانداندىرا ءتۇستى. ۆاشينگتون F-16 اسكەري جويعىش ۇشاقتارىن جانە اۋە شابۋىلىنا قارسى قورعانىس قۇرىلىمدارىن جەتكىزۋ بويىنشا كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ, قازىرگى تاڭدا ونىڭ العاشقى پارتيالارى يراكقا اكەلىندى. اق ءۇي كوپ ميللياردتى كەلىسىمدەر يراننىڭ ايماقتاعى امبيتسياسىن تىزگىندەۋگە مۇمكىندىك بەرۋمەن قاتار, اقش اسكەرىن شىعارعاننان كەيىن يراكپەن اراداعى ۇزاق مەرزىمدى قاتىناستاردىڭ نەگىزىن قالاۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىن بولادى دەپ جوسپارلايدى.
اقش-تىڭ يراكقا دەگەن ايرىقشا قىزىعۋشىلىعىنىڭ تاعى ءبىر تۇسى, كومىرسۋتەگىنە بايلانىستى. باعداد ۆاشينگتوننىڭ ايماقتاعى باستى ەكونوميكالىق سەرىكتەسى سانالادى. ەكى ەلدىڭ ساۋدا قاتىناسى سوڭعى ون جىلدا 5 ەسەگە وسكەنى وسىنىڭ دالەلى بولسا كەرەك (2002 جىلى 3,8 ملرد دوللار بولسا, بۇل كورسەتكىش 2014 جىلى 21,6 ملرد-قا جەتكەن).
بىرقاتار ساراپشىلار اقش شيتتىك جانە سۇننيتتىك ەكسترەميزمنىڭ وسۋىنە, يراننىڭ ىقپالىنا, سونداي-اق سيرياداعى تۇراقسىزدىققا قارسى تۇرۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىن يراكتىڭ وداقتاسى بولاتىنىنا ۇلكەن ءۇمىت ارتادى.
يراكتىڭ كورشى ەلدەر اراسىنداعى باستى وداقتاسى يرانمەن قارىم-قاتىناسى دا جوعارى دەڭگەيدە جالعاسۋدا. باعداد پەن تەگەران جاقىن بولاشاقتا ساۋدا اينالىمىن 25 ملرد دوللارعا جەتكىزۋدى كوزدەۋدە. يراك پەن يران رەسمي تۇردە ءوزارا ءمۇددەلى ەكونوميكالىق جانە ساۋدا قارىم-قاتىناستارىن دامىتۋعا نيەت ءبىلدىرگەنىمەن, ءبىرىنشى كەزەكتە ساياسي قاتىناستار تۇر. يراكتىڭ بۇرىنعى ۆيتسە-پرەزيدەنتى, كورنەكتى ساياسي تۇلعا ن.ماليكي ءوز ەلىنىڭ يرانمەن ساياسي اليانس قۇرۋىنا جول بەرمەيتىنىن مالىمدەگەن بولاتىن. دەگەنمەن, پرەمەر-مينيستر ح.ءال-ءابادي يرانمەن اراداعى جوعارى دەڭگەيدەگى بايلانىس تاراپتاردىڭ ءمۇددەلەرىنە ساي كەلەتىنىن تەگەرانعا جاساعان ساپارىندا جەتكىزدى. ايماق دەرجاۆاسى مارتەبەسىنە يە يران ءبىر كەزەڭدەردە يراكتى بەسىنشى كولوننا رەتىندە باقىلاۋلارىندا ۇستاپ كەلگەن ەدى. ەندىگى دايش (قازاقستاندا تىيىم سالىنعان) قاۋپى تونگەن تۇستا تەگەران باعدادپەن اسكەري ىقپالداستىق جولدارىن قاراستىرۋ ءۇستىندە. ولار وسى رەتتە يراكتاعى تۇعىرناماسىن بەكەمدەۋ ماقساتىندا بيلىك باسىنداعى شيتتىك ساياسي كۇشتەرمەن تىعىز بايلانىستارىن كۇشەيتە تۇسپەك.
يراكتا ورىن الىپ جاتقان كۇردەلى احۋالعا قاراماي, ونىڭ كورشى ەلدەردىڭ اراسىنداعى باستى وداقتاسى يرانمەن الداعى ۋاقىتتا دا قارىم-قاتىناسى جوعارى دەڭگەيدە ساقتالىپ قالماق. يران يراكتاعى تۇعىرىن نىعايتۋ ءۇشىن بيلىكتەگى شيتتىك ساياسي كۇشتەرمەن تىعىز بايلانىستارىن دا نىعايتادى دەپ توپشىلاۋعا نەگىز بار.
يراكتىڭ كوپتەگەن اراب ەلدەرىمەن قارىم-قاتىناسى جاڭا كەزەڭگە بەت بۇردى. ەلدى قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەسىندە اراب ەلدەرىنىڭ كومەگىنە جۇگىنۋدى ءجون دەپ تاپقان باعداد ساۋد ارابياسى, يوردانيا, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى, كۋۆەيت سياقتى بىرقاتار اراب ەلدەرىنە جوعارى دەڭگەيدە ساپارلارمەن باردى. بۇعان دەيىن باعدادتى يراننىڭ تيگىزىپ وتىرعان ىقپالىنىڭ كۇشتىلىگى تۋرالى ايىپتاپ كەلگەن سۇننيتتىك اراب ەلدەرى قازىرگى جاڭا باعداد بيلىگىمەن ىقپالداسۋعا نيەتتى ەكەندىكتەرىن بايقاتتى. ولار بۇل رەتتە, راديكالدى توپتارعا قارسى كۇرەستە باعداد ءبيلىگىمەن ىنتىماقتاسا وتىرىپ, بيلىك جۇيەسىندەگى سۇننيتتىك لاۋازىمداردىڭ ارتۋىن كوزدەۋى ىقتيمال ەكەندىگىن دە جوققا شىعارۋعا بولمايدى.
ايماقتىق ساراپشىلار دا يراكتاعى سوڭعى جىلدارى ۇزدىكسىز ورىن الىپ جاتقان تەراكتىلەرگە بايلانىستى ءتۇرلى كوزقاراستارىن بىلدىرۋدە. دەگەنمەن, باسىم كوپشىلىگى لاڭكەستىك ارەكەتتەردىڭ وزەگىن يراكتىڭ ىشىنەن ەمەس, سىرتىنان ىزدەستىرۋدە.
باعداد ساۋد ارابياسىمەن قارىم-قاتىناستارىن جاڭاشا تۇزە باستادى. يراك پرەزيدەنتى ف.ماسۋم باستاعان يراك دەلەگاتسياسىنىڭ كورولدىككە جاساعان ساپارى شەڭبەرىندە بىرقاتار قوماقتى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىلدى. ەر-رياد باعدادپەن 2008 جىلدان بەرى ءۇزىلىپ قالعان ديپلوماتيالىق بايلانىستارىن قايتا ورناتۋعا نيەتتەرىن تانىتتى. ولار وسى تۇرعىدا, جۋىق ارادا باعدادتا ءوز ەلشىلىگىن, ال يربيلدە (يراك كۇردىستانى) باس كونسۋلدىعىن اشۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋدا.
باعداد ءوز كەزەگىندە يراكتاعى داعدارىستارعا ءبىرىنشى كەزەكتە ساۋد ارابياسى كىنالى دەگەن ۇستانىمدارىننان اينىدى. ولار, كەرىسىنشە, دايش (قازاقستاندا تىيىم سالىنعان) دەگەنگە جانە تەرروريزمگە قارسى سوعىستا ەر-ريادتىڭ كومەگىنە جۇگىنۋدى ءجون كورىپ وتىر. بۇل تۋرالى ف.ماسۋمنىڭ ەر-ريادقا جاساعان ساپارى شەڭبەرىندە مالىمدەلدى.
ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناستارداعى وڭ وزگەرىستەر جاقىن بولاشاقتا دا جالعاسىن تاباتىنىنا كۇمان كەلتىرۋگە بولمايدى. كەرىسىنشە, كورشىلەرمەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدى كوزدەگەن يراك ۇكىمەتى الداعى ۋاقىتتا دا يراك-ساۋد ارابيياسى ىنتىماقتاستىعىن جاڭا كەزەڭگە كوتەرۋگە كۇش سالاتىنى انىق.
ن.ءال-ماليكي ۇكىمەتى تۇسىندا يراك پەن تۇركيا قارىم-قاتىناستارى كۇردەلى سيپاتتا ءوربىپ كەلگەنى بەلگىلى. جاڭا يراك بيلىگى ولارمەن دە بايلانىستاردى جوعارى دەڭگەيگە كوتەرۋ ماقساتىندا بىرقاتار ساياسي قادامدارعا بارىپ وتىر. ناتيجەسىندە, يراك پارلامەنتىنىڭ توراعاسى س.ءجابۋريدىڭ, سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ي.ءجافاريدىڭ انكاراعا, ال تۇركيا پرەمەر-مينيسترى ا.داۋىتوعلىنىڭ باعدادقا ساپارلارى جۇزەگە استى. تاراپتار بۇگىنگى كۇنى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتاعى قوردالانعان ماسەلەلەردى شەشۋ جولدارىن قاراستىردى.
يراكتىڭ الداعى ۋاقىتتا دا سىرتقى ساياساتتى وسى باعىتتا ءوربىتۋگە ۇمتىلاتىندىعى كورىنەدى. الەمدىك دەرجاۆالاردىڭ ايماقتاعى ساياساتى يراكتى ءوز قاۋىپسىزدىگى مەن ەل ءىشىندەگى تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋى ءۇشىن سىرتقى ساياساتتا مەيلىنشە بەلسەندى قيمىلدارعا جەتەلەيدى. ولار وسى رەتتە, اقش, يران, ساۋد ارابياسى, تۇركيا سياقتى الەمدىك جانە ايماقتىق دەرجاۆالارمەن ساناسا وتىرىپ, ەل ىشىندەگى بيلىك جۇيەسىن نىعايتۋدى ماقسات تۇتاتىندىعى كۇمان كەلتىرمەيدى.
ءسالىم ءامىروۆ,
ساياساتتانۋشى
رەسمي باعداد بەرتىنگە دەيىن باسقا اراب ەلدەرىنە قاراعاندا, ايماقتاعى وزىندىك گەوساياسي ورنى بار ەل رەتىندە سىرتقى دەربەس ساياساتىن جۇرگىزىپ كەلگەن بولاتىن. يراكتىڭ بۇل قادامى سيرياعا, يرانعا قاتىستى ۇستانىمدارىنان ايرىقشا بايقالدى. سونىمەن بىرگە, يراك كۇردىستانى جانە باسقا دا كوپتەگەن بەلگىلى يراك ساياساتكەرلەرى, ونىڭ ىشىندە وپپوزيتسيالىق تۇلعالار تاۋەلسىز سىرتقى ساياسات جۇرگىزۋدە بەلسەندىلىك تانىتىپ وتىر. الايدا, ۇكىمەت باسىنا كەلگەن جاڭا يراك بيلىگى 2015 جىلى الەمدىك دەرجاۆالارمەن, ايماق ەلدەرىمەن قارىم-قاتىناستارىنا جاڭا ۇستانىم ەنگىزۋىمەن ەرەكشەلەندى. حايدار ءال-ءابادي باستاعان يراك ۇكىمەتى قازىرگى تاڭدا ايماق ەلدەرىنە دەگەن ساياسي تۇعىرناماسىن قايتا ەلەكتەن وتكىزىپ جاتىر.
يراك-اقش قاتىناسى نەگىزىنەن اسكەري بايلانىستارعا نەگىزدەلەدى. دەگەنمەن, بۇل بايلانىستار يراك اقش-قا تولىق تاۋەلدى بولعان كەزەڭىنەن باستاپ, امەريكا ەلدەن قارۋلى كۇشتەرىن شىعارعانعا دەيىنگى ارالىقتا كۇردەلى كەزەڭدى باستان وتكىزىپ كەلەدى.
امەريكا قۇراما شتاتتارى ۇزاق ۋاقىتتان بەرى يراكتاعى قالىپتاسقان جاعدايدى ءوز ىرقىندا ۇستاۋ جانە ونىڭ ايماقتاعى ۇتىمدى ورنالاسقان گەوساياسي ورنىن ءوز مۇددەلەرىنە ساي پايدالانۋ ءۇشىن وعان قاتىستى ساياسي-ديپلوماتيالىق, ەكونوميكالىق, ءاسكەري, الەۋمەتتىك جانە باسقا دا ماقساتتارداعى ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋعا ەرەكشە باسىمدىق بەرىپ وتىر.
ۆاشينگتون يراكتان ءوز اسكەرىن اكەتكەنىمەن, باعدادتىڭ بيلىك قۇرىلىمى مەن ءوز قاۋىپسىزدىكتەرىن قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىندىكتەرىنىڭ جەتكىلىكسىز ەكەنىن ەسەپكە الا وتىرا, وعان ىقپال ەتۋ تەتىكتەرىن ساقتاپ قالدى. ال يراك ءۇشىن اقش-تىڭ ەكونوميكالىق جانە قارجىلىق كومەگى ءالى دە ماڭىزدى. سونىمەن قاتار, يراكتىڭ ساياسي ەليتاسى دا اق ۇيمەن تىعىز ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدى قۋاتتايدى.
اقش يراكپەن اسكەري كەلىسىمشارتتار جاساسۋ ارقىلى دا وسى ەلدەگى ءوز مۇددەلەرىن جان-جاقتى ويلاستىرىپ وتىر دەسەك بولادى. ولار يراك اۋە كەڭىستىگىن قورعاۋ باعىتىندا اسكەري-تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىقتى جانداندىرا ءتۇستى. ۆاشينگتون F-16 اسكەري جويعىش ۇشاقتارىن جانە اۋە شابۋىلىنا قارسى قورعانىس قۇرىلىمدارىن جەتكىزۋ بويىنشا كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ, قازىرگى تاڭدا ونىڭ العاشقى پارتيالارى يراكقا اكەلىندى. اق ءۇي كوپ ميللياردتى كەلىسىمدەر يراننىڭ ايماقتاعى امبيتسياسىن تىزگىندەۋگە مۇمكىندىك بەرۋمەن قاتار, اقش اسكەرىن شىعارعاننان كەيىن يراكپەن اراداعى ۇزاق مەرزىمدى قاتىناستاردىڭ نەگىزىن قالاۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىن بولادى دەپ جوسپارلايدى.
اقش-تىڭ يراكقا دەگەن ايرىقشا قىزىعۋشىلىعىنىڭ تاعى ءبىر تۇسى, كومىرسۋتەگىنە بايلانىستى. باعداد ۆاشينگتوننىڭ ايماقتاعى باستى ەكونوميكالىق سەرىكتەسى سانالادى. ەكى ەلدىڭ ساۋدا قاتىناسى سوڭعى ون جىلدا 5 ەسەگە وسكەنى وسىنىڭ دالەلى بولسا كەرەك (2002 جىلى 3,8 ملرد دوللار بولسا, بۇل كورسەتكىش 2014 جىلى 21,6 ملرد-قا جەتكەن).
بىرقاتار ساراپشىلار اقش شيتتىك جانە سۇننيتتىك ەكسترەميزمنىڭ وسۋىنە, يراننىڭ ىقپالىنا, سونداي-اق سيرياداعى تۇراقسىزدىققا قارسى تۇرۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىن يراكتىڭ وداقتاسى بولاتىنىنا ۇلكەن ءۇمىت ارتادى.
يراكتىڭ كورشى ەلدەر اراسىنداعى باستى وداقتاسى يرانمەن قارىم-قاتىناسى دا جوعارى دەڭگەيدە جالعاسۋدا. باعداد پەن تەگەران جاقىن بولاشاقتا ساۋدا اينالىمىن 25 ملرد دوللارعا جەتكىزۋدى كوزدەۋدە. يراك پەن يران رەسمي تۇردە ءوزارا ءمۇددەلى ەكونوميكالىق جانە ساۋدا قارىم-قاتىناستارىن دامىتۋعا نيەت ءبىلدىرگەنىمەن, ءبىرىنشى كەزەكتە ساياسي قاتىناستار تۇر. يراكتىڭ بۇرىنعى ۆيتسە-پرەزيدەنتى, كورنەكتى ساياسي تۇلعا ن.ماليكي ءوز ەلىنىڭ يرانمەن ساياسي اليانس قۇرۋىنا جول بەرمەيتىنىن مالىمدەگەن بولاتىن. دەگەنمەن, پرەمەر-مينيستر ح.ءال-ءابادي يرانمەن اراداعى جوعارى دەڭگەيدەگى بايلانىس تاراپتاردىڭ ءمۇددەلەرىنە ساي كەلەتىنىن تەگەرانعا جاساعان ساپارىندا جەتكىزدى. ايماق دەرجاۆاسى مارتەبەسىنە يە يران ءبىر كەزەڭدەردە يراكتى بەسىنشى كولوننا رەتىندە باقىلاۋلارىندا ۇستاپ كەلگەن ەدى. ەندىگى دايش (قازاقستاندا تىيىم سالىنعان) قاۋپى تونگەن تۇستا تەگەران باعدادپەن اسكەري ىقپالداستىق جولدارىن قاراستىرۋ ءۇستىندە. ولار وسى رەتتە يراكتاعى تۇعىرناماسىن بەكەمدەۋ ماقساتىندا بيلىك باسىنداعى شيتتىك ساياسي كۇشتەرمەن تىعىز بايلانىستارىن كۇشەيتە تۇسپەك.
يراكتا ورىن الىپ جاتقان كۇردەلى احۋالعا قاراماي, ونىڭ كورشى ەلدەردىڭ اراسىنداعى باستى وداقتاسى يرانمەن الداعى ۋاقىتتا دا قارىم-قاتىناسى جوعارى دەڭگەيدە ساقتالىپ قالماق. يران يراكتاعى تۇعىرىن نىعايتۋ ءۇشىن بيلىكتەگى شيتتىك ساياسي كۇشتەرمەن تىعىز بايلانىستارىن دا نىعايتادى دەپ توپشىلاۋعا نەگىز بار.
يراكتىڭ كوپتەگەن اراب ەلدەرىمەن قارىم-قاتىناسى جاڭا كەزەڭگە بەت بۇردى. ەلدى قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەسىندە اراب ەلدەرىنىڭ كومەگىنە جۇگىنۋدى ءجون دەپ تاپقان باعداد ساۋد ارابياسى, يوردانيا, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى, كۋۆەيت سياقتى بىرقاتار اراب ەلدەرىنە جوعارى دەڭگەيدە ساپارلارمەن باردى. بۇعان دەيىن باعدادتى يراننىڭ تيگىزىپ وتىرعان ىقپالىنىڭ كۇشتىلىگى تۋرالى ايىپتاپ كەلگەن سۇننيتتىك اراب ەلدەرى قازىرگى جاڭا باعداد بيلىگىمەن ىقپالداسۋعا نيەتتى ەكەندىكتەرىن بايقاتتى. ولار بۇل رەتتە, راديكالدى توپتارعا قارسى كۇرەستە باعداد ءبيلىگىمەن ىنتىماقتاسا وتىرىپ, بيلىك جۇيەسىندەگى سۇننيتتىك لاۋازىمداردىڭ ارتۋىن كوزدەۋى ىقتيمال ەكەندىگىن دە جوققا شىعارۋعا بولمايدى.
ايماقتىق ساراپشىلار دا يراكتاعى سوڭعى جىلدارى ۇزدىكسىز ورىن الىپ جاتقان تەراكتىلەرگە بايلانىستى ءتۇرلى كوزقاراستارىن بىلدىرۋدە. دەگەنمەن, باسىم كوپشىلىگى لاڭكەستىك ارەكەتتەردىڭ وزەگىن يراكتىڭ ىشىنەن ەمەس, سىرتىنان ىزدەستىرۋدە.
باعداد ساۋد ارابياسىمەن قارىم-قاتىناستارىن جاڭاشا تۇزە باستادى. يراك پرەزيدەنتى ف.ماسۋم باستاعان يراك دەلەگاتسياسىنىڭ كورولدىككە جاساعان ساپارى شەڭبەرىندە بىرقاتار قوماقتى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىلدى. ەر-رياد باعدادپەن 2008 جىلدان بەرى ءۇزىلىپ قالعان ديپلوماتيالىق بايلانىستارىن قايتا ورناتۋعا نيەتتەرىن تانىتتى. ولار وسى تۇرعىدا, جۋىق ارادا باعدادتا ءوز ەلشىلىگىن, ال يربيلدە (يراك كۇردىستانى) باس كونسۋلدىعىن اشۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋدا.
باعداد ءوز كەزەگىندە يراكتاعى داعدارىستارعا ءبىرىنشى كەزەكتە ساۋد ارابياسى كىنالى دەگەن ۇستانىمدارىننان اينىدى. ولار, كەرىسىنشە, دايش (قازاقستاندا تىيىم سالىنعان) دەگەنگە جانە تەرروريزمگە قارسى سوعىستا ەر-ريادتىڭ كومەگىنە جۇگىنۋدى ءجون كورىپ وتىر. بۇل تۋرالى ف.ماسۋمنىڭ ەر-ريادقا جاساعان ساپارى شەڭبەرىندە مالىمدەلدى.
ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناستارداعى وڭ وزگەرىستەر جاقىن بولاشاقتا دا جالعاسىن تاباتىنىنا كۇمان كەلتىرۋگە بولمايدى. كەرىسىنشە, كورشىلەرمەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدى كوزدەگەن يراك ۇكىمەتى الداعى ۋاقىتتا دا يراك-ساۋد ارابيياسى ىنتىماقتاستىعىن جاڭا كەزەڭگە كوتەرۋگە كۇش سالاتىنى انىق.
ن.ءال-ماليكي ۇكىمەتى تۇسىندا يراك پەن تۇركيا قارىم-قاتىناستارى كۇردەلى سيپاتتا ءوربىپ كەلگەنى بەلگىلى. جاڭا يراك بيلىگى ولارمەن دە بايلانىستاردى جوعارى دەڭگەيگە كوتەرۋ ماقساتىندا بىرقاتار ساياسي قادامدارعا بارىپ وتىر. ناتيجەسىندە, يراك پارلامەنتىنىڭ توراعاسى س.ءجابۋريدىڭ, سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ي.ءجافاريدىڭ انكاراعا, ال تۇركيا پرەمەر-مينيسترى ا.داۋىتوعلىنىڭ باعدادقا ساپارلارى جۇزەگە استى. تاراپتار بۇگىنگى كۇنى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتاعى قوردالانعان ماسەلەلەردى شەشۋ جولدارىن قاراستىردى.
يراكتىڭ الداعى ۋاقىتتا دا سىرتقى ساياساتتى وسى باعىتتا ءوربىتۋگە ۇمتىلاتىندىعى كورىنەدى. الەمدىك دەرجاۆالاردىڭ ايماقتاعى ساياساتى يراكتى ءوز قاۋىپسىزدىگى مەن ەل ءىشىندەگى تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋى ءۇشىن سىرتقى ساياساتتا مەيلىنشە بەلسەندى قيمىلدارعا جەتەلەيدى. ولار وسى رەتتە, اقش, يران, ساۋد ارابياسى, تۇركيا سياقتى الەمدىك جانە ايماقتىق دەرجاۆالارمەن ساناسا وتىرىپ, ەل ىشىندەگى بيلىك جۇيەسىن نىعايتۋدى ماقسات تۇتاتىندىعى كۇمان كەلتىرمەيدى.
ءسالىم ءامىروۆ,
ساياساتتانۋشى
سوڭعى جاڭالىقتار
تۇلعا • كەشە
اۋا رايى • كەشە
يران ورمۇز بۇعازىن قايتا جاپتى
الەم • كەشە
يران اۋە كەڭىستىگىن ءىشىنارا اشتى
الەم • كەشە
ءال-فارابي داڭعىلىندا جول ەرەجەسىن ورەسكەل بۇزعاندار ۇستالدى
ايماقتار • كەشە
جەردە ماگنيتتىك داۋىل باستالدى
وقيعا • كەشە
