كارى قۇرلىق قارتايعان ۇستىنە قارتايىپ جاتىر كوپتەگەن حالىقارالىق ۇيىمدار, عالىمدار مەن بىلىكتى ساراپشىلار «ەگدە ادامدار سانى ۇلعايعانى ەكونوميكاعا, دەنساۋلىق ساقتاۋعا جانە زەينەتاقى جۇيەسىنە قالاي اسەر ەتەدى؟» دەگەن سۇراققا جاۋاپ ىزدەپ جاتىر. ال ازىرگە دامىعان ەلدەردە وكىمەتتىڭ ەگدە جاستاعى ازاماتتار الدىنداعى مىندەتى كۇننەن-كۇنگە ارتىپ كەلەدى. بۇل ءۇردىستى الەمدىك باق وكىلدەرى «ساعات مەحانيزمى ارقىلى ىسكە قوسىلاتىن بومبا» دەپ تە اتايدى. بىلتىر ەۋروكوميسسيا 2060 جىلعا دەيىنگى نەگىزگى دەموگرافيالىق ۇردىستەرگە بولجام جاساعان بولاتىن. وعان سايكەس, الداعى جارتى عاسىردا ەۋروپادا تۋ كورسەتكىشى تومەندەيدى, زەينەتكەرلەر سانى ارتىپ, ادامداردىڭ ءومىر جاسى ۇزارادى. وسىلايشا, كارى قۇرلىق تۇرعىندارىنىڭ ءومىر جاسى بۇرىن-سوڭدى بولماعان كورسەتكىشكە جەتكەلى تۇر. ەرلەر اراسىندا ءومىر جاسىنىڭ ۇزاقتىعى 77-دەن 84-كە جەتسە, ايەلدەر اراسىندا 83-تەن 89 جاسقا دەيىن وسەدى دەپ بولجانۋدا. سونىمەن قاتار, ەڭبەككە جارامدى حالىق ۇلەسى ەداۋىر تومەندەپ, زەينەتكەرلەر سانى الداعى ونجىلدىقتا تەك وسەتىن كورىنەدى. ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمى جاقىندا بەرگەن ەسەبىندە: «سوعىستان كەيىنگى ۇرپاق, ياعني 1945 پەن 1964 جىلدار ارالىعىندا تۋعان ازاماتتار تولىعىمەن زەينەتكە شىققاندا, ولاردى كەدەيلىككە ۇشىراتپاۋ وتكىر پروبلەماعا اينالادى. زەينەتكەرلەرگە قوسىمشا تابىس كوزدەرىن ىزدەۋگە تۋرا كەلەدى», دەگەن بولاتىن. بۇگىندە بۇل ماسەلەنىڭ شەشۋ جولدارىن ىزدەپ, ءتۇرلى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ جۇرگەن حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ساراپشىلار از ەمەس. ال قاراپايىم حالىق ىشىندە, اربىردەن كەيىن, اتالعان ماسەلەگە تىكەلەي قاتىسى بار سول زەينەت جاسىنداعىلاردىڭ پىكىرى قانداي؟ بۇل ورايدا ءبىز زەينەت جاسىنا جەتسە دە, كارىلىككە بوي الدىرماي, جۇمىس جاساپ, بويلارىن سەرگەك ۇستاۋدى ءجون كورگەن ادامداردىڭ تاجىريبەسىن ۇسىنىپ وتىرمىز. كارل يۋگستەر – زەينەتكە شىقپاي ءجۇز جاساعان ادام
شۆەيتساريانىڭ تسيۋريح قالاسىنىڭ تۇرعىنى كارل يۋگستەر بۇل ماسەلەنى زەينەت جاسىن ۇزارتۋ ارقىلى شەشۋگە بولادى دەپ ەسەپتەيدى. كارل يۋگستەر جۇمىسقا بارۋ ءۇشىن كۇندەلىكتى تاڭەرتەڭ بيىك توبەگە شىعادى. ارى قاراي 10 مينۋت پويىزبەن جول جۇرەدى. جۇمىستا ول قارتايۋ ءۇردىسىن زەرتتەۋمەن اينالىسادى. بىراق ونىڭ وزگە كەڭسە قىزمەتكەرلەرىنەن ءبىر ەرەكشەلىگى بار. كارل يۋگستەر قازىر 97 جاستا. جاڭاعى جۇمىستىڭ بارلىعىن ول وسى جاسىنا قاراماي جاقسى اتقارىپ وتىر. دوكتور يۋگستەر ۇزاق ءومىر ءسۇرۋىم ءالى كۇنگە دەيىن زەينەتكە شىقپاعانىمنىڭ ارقاسى دەگەن پىكىردە. ول دەنەسىن شىنىقتىرۋعا 80-گە تولعاندا كوبىرەك كوڭىل بولە باستاعان.
75 جاسقا دەيىن كارل ءتىس دارىگەرى بولدى. ال قازىر – 95-تەن جوعارى جاستاعى ادامدار اراسىندا 200 جانە 400 مەترگە جۇگىرۋدەن الەمدىك رەكورد ورناتقان سپورتشى. ول اپتاسىنا ءۇش كۇن بەلسەندى تۇردە جاتتىعۋ جاساۋدى ادەتكە اينالدىرعان. «مەن جاسارۋعا تىرىسپايمىن, تەك دەنساۋلىعىمنىڭ مىقتى بولعانىن قالايمىن. ادامداردىڭ ساناسىنا 65 جاستان كەيىن ءومىر بىتەدى دەگەن تۇسىنىك قالىپتاسىپ قالعان. سوندىقتان زەينەتكە شىققان ادامداردىڭ كوبى وزدەرىنە دۇرىس كوڭىل بولمەيدى. زەينەتكە شىققان سوڭ ادام كوبىنە قارجىلىق داعدارىسقا ۇشىرايدى. زەينەتكەرلىك دەنساۋلىققا دا كەرى اسەرىن تيگىزىپ جاتادى», دەيدى ول. جالپى, كارل يۋگستەر ادامنىڭ وزىنە ءتيىستى كوڭىل ءبولىپ, بويىن سەرگەك ۇستاۋىنىڭ زور پايداسىن, جانە وعان ەشقانداي جاس مولشەرى كەدەرگى ەمەس ەكەنىن ومىرلىك تاجىريبەسىمەن دالەلدەپ جۇرگەن ادام.
كارىلىك ويدان باستالادى دەيدى 70جاستاعى سەم برايانت.
ءبىر قاراعاندا سەم برايانتتىڭ جاسى قانشادا ەكەنىن شامالاۋ قيىن. ونىڭ مىناداي سىمباتىنا جاس جىگىتتەردىڭ ءوزى قىزىعىپ, ءتىپتى, قىزعانا قاراۋى عاجاپ ەمەس. «قاشان زەينەتكە شىعاسىڭ دەپ سۇرايتىندار كوپ. الايدا, ولارعا زەينەتكە شىعۋ ويىمدا دا جوق ەكەنىن ايتامىن. مەنىڭشە, ۇنەمى ءبىر ىسپەن اينالىسىپ, تىنىم تاپپايتىن ادامدارعا قاراعاندا, دەمالىسقا شىعىپ الىپ, بوس جاتاتىندار ەرتەرەك قايتىس بولادى. مەن 27 جىل بويى كۇنىگە جاتتىعامىن», دەيدى 70-تەن اسقان سەم برايانت. كەرەمەت دەنە بىتىمىنەن بۇرىن Cەم برايانتتىڭ بوديبيلدينگ سپورتىنا 44 جاستا كەلگەنى تاڭ قالدىرادى. سەبەبى, كوبىنەسە مۇنداي جاستاعى ادامدار سپورت بىلاي تۇرسىن, قاراپايىم جاتتىعۋ جاساۋعا دا ەرىنەدى. ال سەم برايانتتى سپورتپەن اينالىسۋعا جەكە ومىردەگى قيىندىقتارى يتەرمەلەگەن. ايەلىمەن اجىراسۋى ونى كۇيزەلىسكە تۇسىرگەن ەدى. باسىندا ول جاتتىعۋ زالىنا كۇيىگىن باسۋ ءۇشىن عانا كەلىپ جۇرگەن. ۋاقىت وتە كەلە سەم جاقسى ناتيجە كورسەتە باستادى. ءسويتىپ نۇسقاۋشى وعان بوديبيلدينگتەن جارىسقا قاتىسۋدى ۇسىنعان. «مەن بۇرىن ەشقانداي بايقاۋلارعا نەمەسە جارىستارعا قاتىسقان ەمەسپىن. ول جارىستا شەبەرلەر اراسىندا ءتورتىنشى ورىن الىپ, سىيلىققا يە بولدىم. سودان كەيىن بۇل سپورتقا قىزىعۋشىلىعىم ارتا ءتۇستى», – دەيدى ول.
سول كەزدەن بەرى سەم جاتتىعۋدى توقتاتقان ەمەس. جۇيەلى تۇردە ءتۇرلى جارىستارعا قاتىسىپ, جۇلدەلى ورىندارعا قول جەتكىزىپ كەلەدى. «جاس ۇلعايعان سايىن ادام قارتايا بەرەدى دەگەن – قاتە تۇسىنىك. ادامدى قارتايتاتىن ونىڭ ويى. كارىلىك – ءبىزدىڭ ىشكى سانا-سەزىمىمىزدە قالىپتاسقان قۇبىلىس. ماسەلەن, قارتايدىم دەپ ەسەپتەسەڭىز, دەنەڭىز دە قارتايا بەرەدى. ءسويتىپ, قالايشا كارىلىككە بوي الدىرىپ قويعانىڭىزدى دا بايقاماي قالاسىز. ال مەن كارىلىككە سەنبەيمىن, ءتۇنى بويى بيلەپ, كوڭىل كوتەرە الامىن», دەيدى سەم برايانت. 70-تەن اسقان ونىڭ قازىرگى سىمباتىنا قاراپ, ايتىپ وتىرعاندارىنىڭ بارلىعى راس ەكەنىنە سەنبەۋ قيىن. سەم برايانت جاستارمەن بىرگە جارىستارعا قاتىسىپ, تانىمال بولىپ وتىرعانىنا ەشبىر قىسىلمايتىنىن ايتادى. كەرىسىنشە ول ادامداردىڭ وزىنەن ۇلگى العانىن قالايدى. «مەن ەشتەڭەمەن اينالىسۋعا زاۋقى جوق جاستاردى كوپ كورەمىن. ولاردىڭ ءومىر سالتى سونداي. ۇيدەن شىقپاي, دەمالىس بويى تەلەديدار الدىندا تاپجىلماي وتىرا بەرەدى. ال مەن بوس وتىرا المايمىن, ۇنەمى قوزعالىستا بولعىم كەلەدى», دەيدى ول.
ايدار ورىسباەۆ
