اتا زاڭعا ادالمىز

ەلىمىزدىڭ اتا زاڭى – كونس­تيتۋتسيا تاتۋلىقتىڭ ىرگەتاسى, قازاق­ستاندىقتاردىڭ تەڭ قۇقىق­تارى مەن مۇمكىندىكتەرىنىڭ كەپىلى بولىپ تابىلادى. ول قوعامدا دەموكراتيانى دامىتۋعا جانە ەلدە ازاماتتىق بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى نىعايتۋعا سەرپىن بەر­دى. ەڭ باستىسى – كونستيتۋتسيا حا­لىقتىڭ قۇقىعى مەن بوستان­دى­عىن قورعايتىن نەگىزگى زاڭ. كونستيتۋتسيالىق نورمالاردىڭ الەۋەتى قوعامىمىزدىڭ بۇگىنگى جەتىستىكتەرىنىڭ تۇعىرى. وسىنىڭ بارلىعىنا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ساليقالى ساياساتىنىڭ, حالىق­تىڭ اۋىزبىرشىلىگىنىڭ ارقاسىن­دا قول جەتتى. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوز سوزىندە: «كونستي­تۋتسيا كۇنىندە ءبىز وتان الدىن­داعى جاۋاپكەرشىلىك پەن مەملەكەت قىزمەتىندەگى ازاماتتار ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى ەرەكشە تۇسىنەمىز», دەپ اتاپ ايتتى. اتا زاڭ اياسىندا ىشكى ىستەر ورگاندارى ازاماتتاردىڭ زاڭدى مۇددەسى مەن بوستاندىعىنىڭ, كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىنىڭ سەنىمدى تىرەگىنە اينالدى. پوليتسيا قىزمەتىنە قويىلاتىن تالاپتىڭ ءبىرى – ازاماتتاردىڭ حابارلامالارى مەن ارىزدارىن قاراستىرۋ كەزىندە, قىلمىستىق ىستەردى تەرگەۋدە زاڭدىلىقتى بۇلجىتپاي ساقتاۋ. بۇل ورايدا جۇرگىزىلگەن شارالار قىلمىستار جونىندەگى حابارلامالاردى قابىلداۋ مەن تىركەۋ ءراسىمىن تالاپقا ساي ات­قارۋعا, ازا­ماتتاردىڭ ارىزدارعا جەدەل ارەكەت ەتۋگە جانە ولاردى قاراس­تىرۋ ءۇشىن ۋاقىتتى سوزباۋعا ءمۇم­كىندىك جاسادى. بۇگىندە قۇقىق بۇزۋشىلىقتار مەن قىلمىستار جايىنداعى ارىز­داردىڭ باسىم كوپشىلىگى ءبىر تاۋلىك ىشىندە قاراس­تىرىلادى. «يۋگو-ۆوستوك» جانە «كوكتال» شاعىن اۋداندارىندا بيۋدجەتتىك قۇرالداردى جۇمساماي-اق ىشكى شتاتتى قايتا ءبولۋ ەسەبى­نەن اۋدان­دىق پوليتسيا بولىمدەرى قۇ­رىلىپ, قىزمەت اتقارۋدا. بۇل قادام قىلمىستار مەن قۇقىق بۇزۋ­شىلىقتار جونىندەگى حابار­­لامالارعا جەدەل ارەكەت ەتۋگە جاعداي جاسادى. ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ اۋماعىندا جاڭا اۋداندا قوعامدىق ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتەتىن پوليتسيا ءبولىمى سالىنۋدا. پوليتسيا قىزمەتىنىڭ ءتيىم­دىلىگىن جانە ازاماتتاردىڭ سە­نىمىن ارتتىرۋ ماقساتىندا پولي­تسياعا حابارلاسقان جاندارعا كۇن­دەلىكتى جاۋاپ بەرۋ امالى ەنگى-ءزىلدى. اعىمداعى جىلدىڭ تامىزىندا تەلەفون ارقىلى جەدەل باسقارۋ ورتالىعىنىڭ «102» نومىرىنە قوڭىراۋ شالعان 500-دەن استام ازاماتقا ساۋال قويىلدى. جۇرگىزىلگەن ساراپتامانىڭ ءناتي­جەسىندە ابونەنتتەردىڭ 85 پايىزى ەلوردالىق پوليتسيانىڭ قىزمەتىنە وڭ باعا بەردى. ماسەلەن, ازاماتشا ناتاليا لي وقيعا ورنىنا شۇعىل جەتىپ, التىن بۇيىمداردى ۇرلاۋ قىلمىسىن «ءىزىن سۋىتپاي» اشقان پوليتسەيلەردىڭ كاسىبيلىگى ءۇشىن العىس ءبىلدىردى. عالامتور ارقىلى ازاماتتارمەن كەرى بايلانىس ورناتۋ كەڭىنەن قولدانىلادى. قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارى قاجەتتى ساۋالدارىن مەنىڭ جەكە بلوگىما جولداي الادى. اكىمنىڭ رەسمي سايتىندا «حالىقتىق باقىلاۋ» جانە «ۆيرتۋالدى قابىلداۋ» ايدارلارى بار, وندا قالانىڭ بەيجاي قالمايتىن تۇرعىندارى وزدەرىنە ءمالىم بولعان قۇقىق بۇزۋشىلىقتار تۋرالى حابارلاپ وتىرادى. كو­بىنەسە ولار جول قوزعالىسى ەرە­جەسىن جانە تىنىشتىقتى بۇزۋ, كولىكتى تۇراققا دۇرىس قويماۋ, كەز كەلگەن جەردە قوقىس تاستاۋ سەكىلدى بۇزۋشىلىقتار. بارلىق فاكتىلەر مۇقيات قاراستىرىلىپ, شارالار قابىلدانۋدا. استانا قالاسى ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى جۇمىستىڭ جاڭا ءتۇرى مەن ادىستەرىن, ونىڭ ءىشىن­دە يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار­دى بەلسەندى ەنگىزۋدە. ولاردىڭ ىشىندە جاڭا جوبا «اي-تي-سي», «اقىل­دى» باعدارشامدار ورناتۋ, سونداي-اق جقە بۇزۋدى ءتىر­كەيتىن اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيە بار. قوعامدىق ءتارتىپتى كۇزەتۋ جانە قىلمىسقا قارسى كۇرەستە قۇقىق قورعاۋ باعىتىنداعى قوعامدىق قۇ­رىلىمداردىڭ, جەكە كۇزەت قۇرى­لىمدارىنىڭ, شۇعىل كومەك كور­سەتۋ قىزمەتتەرىنىڭ كومەگى كەڭى­نەن قولدانىلۋدا. وسكەلەڭ ۇرپاقتى وتانسۇيگىشتىككە تاربيەلەۋگە جانە سالاماتتى ءومىر سالتىن ساقتاۋعا زور كوڭىل بولىنەدى. دەپارتامەنت جانىندا سپورتتىق جارىستار جانە ءتۇرلى كونكۋرس­تار ۇنەمى وتكىزىلىپ وتىراتىن بالالار اۋلا كلۋبى قۇرىلعان. ەلوردا پوليتسەيلەرى كوپ بالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلارعا كومەك كورسەتۋگە باعىتتالعان ءتۇرلى الەۋمەتتىك اكتسيالارعا ءداستۇرلى تۇردە قاتىسىپ وتىرادى. جاڭا وقۋ جىلى قارساڭىندا «مەكتەپكە جول» قايىرىمدىلىق اكتسياسى شەڭبەرىندە بىرنەشە وتباسىنا ماتەريالدىق كومەك كورسەتىلدى. ءبىزدىڭ ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزدى ءىس-شارا – ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىن وتكىزۋگە دايىندىق شىنداپ كوڭىل قويۋدى تالاپ ەتەدى. وعان قاتىسۋ ءۇشىن استاناعا شامامەن 2 ملن ادام كەلەدى. حالىقارالىق جوسپارداعى ءىس-شارانىڭ ماڭىزدىلىعى ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەردىڭ ءتيىمدى ورىندالۋى ءۇشىن, اسىرەسە, ۆيزا جۇمىستارىن, كوشى-قون باقىلاۋىن, قوناقتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءجا­نە ماڭىزدى نىسانداردى كۇزە­تۋگە ءارى قىلمىستىڭ جانە قۇ­قىق بۇزۋ­شىلىقتىڭ الدىن الۋعا جاۋاپ­كەرشىلىكتى ورىندارىنا تۇسەدى. 2016 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ەلوردالىق پوليتسەيلەر تاۋلىك بويى قوعامدىق ءتارتىپ كۇزەتىن ساقتاۋعا جانە ەكسپو-2017 اۋماعىندا قو­عام­دىق ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋگە جۇمىلدىرىلدى. اعىمداعى جىلعى 22 تامىزدان باستاپ قىتاي حالىق رەسپۋب­ليكاسىنىڭ وكىلدەرى پوليتسەيلەردى ءموبيلدى ينسپەكتسيالىق-تەكسەرۋ كەشەنىمەن جۇمىس جاساۋعا وقى­تۋدى باستادى. ول تەوريالىق جانە پراكتيكالىق ءبولىمى بويىنشا ەكى كەزەڭدە وتەدى. وقۋدى اياقتاعاننان كەيىن قىزمەتكەرلەر ءتيىستى سەرتيفيكاتتار الاتىن بولادى. ەلىمىزدىڭ باس قالاسىنداعى تىنىشتىقتى ساقتاۋ جانە قوعامدىق ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋ, ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قورعاۋ پوليتسياعا تاپسىرىلعان. مىنە, بۇل ورايدا ەلوردا پوليتسياسى استانا ۇلگىلى قۇقىقتىق ءتارتىبى بار قاۋىپسىز قالا بولۋى ءۇشىن بار كۇشىن سالادى. امانتاي اۋباكىروۆ, استانا قالاسى ءىىد باستىعى, پوليتسيا گەنەرال-مايورى