كەزدەسۋ بارىسىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق, ساياسي جانە مادەني-گۋمانيتارلىق جانە باسقا دا سالالارداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ نەگىزگى باعىتتارى قامتىلدى. قازاقستان باسشىسى جاھاندىق ساياساتتىڭ كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەردە ەكى مەملەكەتتىڭ ۇستانىمدارىنىڭ ۇقساستىعى قازاقستان مەن پولشا ۇنقاتىسۋىن جۇيەلى تۇردە وربىتۋگە قولايلى نەگىز بولاتىنىن اتاپ ءوتتى.
ءوز كەزەگىندە بەاتا شيدلو استانامەن ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ پولشانىڭ ورتالىق ازياعا قاتىستى سىرتقى ساياساتىنداعى باسىمدىققا يە باعىتى ەكەنىن ايتتى. ودان كەيىن ن.نازارباەۆ پەن ا.دۋدا قازاقستان-پولشا بيزنەس-فورۋمىنا قاتىستى. ەكى ەلدەن 400-دەن استام كاسىپكەر كەلگەن فورۋمدا پولشا تاراپىنا ەلىمىزدىڭ ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىكتەرى, شەتەلدىك ينۆەستورلار ءۇشىن مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى تانىستىرىلدى.
ەلباسى قاتىسۋشىلارعا ارناعان سوزىندە قازاقستاننىڭ پولشانى ەۋروپالىق وداقتاعى سەنىمدى ساياسي جانە ەكونوميكالىق سەرىكتەسى رەتىندە قاراستىراتىنىن اتاپ ءوتتى. قازاقستان مەن پولشا اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 2015 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 1,1 ملرد بولدى, بۇل قازىرگى الەۋەتىمىزدى تولىق كورسەتە المايدى. قازاقستاننىڭ پولشاعا ەكسپورتىندا ەنەرگيا رەسۋرستارى, شيكىزات جانە حيميا, كومىر ونەركاسىبى, قارا مەتاللۋرگيا, استىق پەن ماقتا, باسقا دا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى باسىم.
پولشادان قازاقستانعا جەتكىزىلەتىن نەگىزگى يمپورت تۇرلەرى – ەلەكترلىك-تۇرمىستىق قۇرىلعىلار مەن جابدىقتار, حيميا ونەركاسىبى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى, ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى, جيھاز. قازىر قازاقستاندا پولشا ازاماتتارىنىڭ قاتىسۋىمەن 100-دەن استام كاسىپورىن جۇمىس جۇرگىزۋدە. بىرقاتار پولياك كاسىپورىندارى فارماتسەۆتيكا جانە قۇرىلىس سياقتى سالالارداعى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدا. تاعى دا ونداعان پولياك كومپانيالارى بىزبەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا مۇددەلى ەكەنىن بىلەمىن. بۇگىندە قازاقستاندا پولياك كومپانيالارىنىڭ قاتىسۋىمەن قۇنى 100 ملن دوللار بولاتىن 3 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر, دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ سونداي-اق قازاقستاندى پولياكتاردىڭ شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ تاجىريبەسى قىزىقتىراتىنىن ايتتى. ءبىز مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باسىم باعىتى بولىپ سانالاتىن شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە جان-جاقتى قولداۋ كورسەتۋدەمىز. كاسىپكەرلەرگە كومەكتەسۋ ءۇشىن بيزنەسكە قولايلى جاعدايلار تۋعىزۋعا باعىتتالعان ۇلتتىق باعدارلامالار جۇزەگە اسىرىلۋدا. كاسىپكەرلەرگە اتاۋلى كومەك كورسەتەتىن «دامۋ» اتتى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ ارناۋلى قورى جۇمىس ىستەيدى. ءبىزدى سىزدەردىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەۋ, كولىك جانە لوگيستيكا, ەنەرگەتيكا, فارماتسەۆتيكا سالالارىنداعى تاجىريبەلەرىڭىز قىزىقتىرادى. مەن ەكى ەلدىڭ بيزنەس وكىلدەرىن قىزىقتىرۋى مۇمكىن بىرنەشە سالانى عانا اتاپ ءوتتىم.
بۇل رەتتە پولشا ۇكىمەتى قابىلداعان پەرسپەكتيۆالى نارىقتاردى يگەرۋدىڭ 2013-2016 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسىنىڭ الەۋەتىن بەلسەندىرەك پايدالانۋ قاجەت. وندا قازاقستان برازيليا, كانادا, تۇركيا جانە الجيرمەن بىرگە پەرسپەكتيۆالى بەس ەكونوميكالىق نارىقتىڭ ءبىرى رەتىندە كورسەتىلگەن. بۇدان بولەك, پولشادا ءبىزدىڭ ەلمەن بىرقاتار سالاداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى ارناۋلى باعدارلامالار جۇزەگە اسىرىلۋدا, دەدى قازاقستان باسشىسى. قازاقستان پرەزيدەنتى بيىل جىل سوڭىندا بريۋسسەلدە وتەتىن ەاەو مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى كونفەرەنتسيانى ەسكە سالا وتىرىپ, ينتەگراتسيالىق بىرلەستىكتەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى جولعا قويۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىقتىڭ جاڭا دەڭگەيىنە كوتەرىلۋ ءۇشىن قازاقستاندا قانداي جۇمىستار جاسالىپ جاتقانىنا, ونىڭ ىشىندە بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى ۇلت جوسپارى – «100 ناقتى قادام» جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىنداعى اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى ازايتۋ جونىندەگى شارالارعا توقتالدى. ەلباسى ەكى ەلدىڭ كولىك-ترانزيت الەۋەتىن ءتيىمدى پايدالانۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان, پولشا جانە رەسەي اراسىندا كولىك سالاسىنداعى ۇشجاقتى كەلىسىمدى پىسىقتاۋ جانە كاۆكاز ترانزيتتىك ءدالىزىن پايدالانۋ جونىندە باستاما كوتەردى.
سونداي-اق, قازاقستان باسشىسى بيزنەس-فورۋم ەكى ەل بيزنەسىنىڭ ءوزارا ءتيىمدى سەرىكتەستىگى ءۇشىن جاڭا پەرسپەكتيۆالارعا جول اشادى دەپ ۇمىتتەنەتىنىن جەتكىزدى جانە پولياك ىسكەر توپتارى وكىلدەرىن ەلىمىزدەگى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنا بەلسەنە اتسالىسۋعا شاقىردى. ەكى ەلدىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتى تۋرالى, سونداي-اق, قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەك پەن پولشا پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى – ەكونوميكالىق دامۋ ءمينيسترى ماتەۋش موراۆەتسكي بايانداپ بەردى. بيزنەس-فورۋمدا پولشا پرەزيدەنتى اندجەي دۋدا: ء«بىرىنشى كەزەكتە مەن بۇگىنگى بيزنەس-فورۋمعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ قاتىسىپ وتىرعانىنا وتە قۋانىشتىمىن! پرەزيدەنت مىرزانىڭ ۆارشاۆاعا كەلۋى پولشا مەن قازاقستاننىڭ قارىم-قاتىناسىنىڭ جاڭا تاراۋى باستالعانىنىڭ بەلگىسى دەپ سانايمىن. ساياسي قاتىناستاردا بارلىعى وتە جاقسى قالىپتاسۋدا.
ال بۇگىنگى فورۋم ەكونوميكالىق سالاداعى قاتىناستارعا جاڭاشا سەرپىن بەرۋگە, كاسىپكەرلەردىڭ ءوزارا بايلانىسىن نىعايتۋعا ىقپال ەتىپ, ەكى ەل ءۇشىن دە جەمىستى بولادى دەپ سەنەمىن. ءسوز جوق, قازاقستان ورتالىق ازياداعى ەكونوميكالىق كوشباسشى بولىپ تابىلادى. ال پولشا – ورتالىق ەۋروپانىڭ ەكونوميكالىق كوشباسشىسى. ەكى ەلدىڭ ءوز ايماقتارىنداعى تاۋار اينالىمىنىڭ اۋقىمىنا قاراساق, ءوزارا ىنتىماقتاستىقتىڭ الەۋەتى وتە زور دەۋگە بولادى. سىرتقى ەكونوميكالىق, ساياسي فاكتورلارعا قاراماستان, بۇل الەۋەتتى ەكى ەلدىڭ ەكونوميكالىق ۇستانىمىن نىعايتۋ ءۇشىن پايدالانۋ كەرەك», – دەدى وسى القالى جيىندا. ا.دۋدا اتاپ وتكەندەي, پولشالىق كاسىپكەرلەردىڭ قازاقستان اۋماعىندا ءتۇرلى جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ جاتقانىنا ءبىراز جىل وتكەن.
ال كەلەسى جىلى استانادا ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىنىڭ ءوتۋى پولشالىق كاسىپكەرلەر ءۇشىن جاڭا ەكونوميكالىق قادامدار جاساۋعا ۇلكەن مۇمكىندىك تۋعىزادى. قازاقستان دا پولشا سياقتى دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ مۇشەسى بولىپ تابىلاتىندىقتان, كاسىپكەرلىككە كەدەرگى كەلتىرەتىن كەلەڭسىزدىكتەرگە جول بەرمەيدى دەۋگە نەگىز بار. كاسىپكەرلەر ءبىر-بىرىمەن جاقىن تانىسسىن, كەلىسىمشارتتار جاساسسىن. قۇرىلىس, ماشينا جاساۋ, مۇناي حيمياسى جانە باسقا دا سالالاردا بىرلەسىپ جۇمىس ىستەسىن. بۇگىنگى فورۋمدى كاسىپكەرلەر ءۇشىن ەكونوميكادا, بيزنەستە جاڭا مۇمكىندىكتەردى باعىندىرۋ ءۇشىن جاسالىپ وتىرعان شارا دەپ قابىلداڭىزدار. قازاقستان سياقتى الەۋەتى اسا زور ەل پولشاعا وسى ەلدە عانا ەمەس, ورتالىق ازيادا دا ۇلكەن جوبالاردى قولعا الۋعا جول اشادى, دەدى ا.دۋدا.
بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا پولشانىڭ كاپيتالى بار جۇزدەن استام كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. جالپى كولەمى 100 ميلليون دوللاردى قۇرايتىن ءۇش ءىرى جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. سولاردىڭ اراسىندا اكتسيونەرى «حيمفارم» اق بولىپ تابىلاتىن Santo Member of Polfarma Group كومپانياسىن ايرىقشا اتاپ وتكەن ءجون. اتالعان كومپانيا قازاقستانداعى ءدارى-دارمەك وندىرۋشىلەردىڭ اراسىنداعى ەڭ ءىرىسى. قازاقستاندا شىعارىلاتىن ءاربىر دارىلىك زاتتاردىڭ بەسىنشىسى وسى كومپانياعا تيەسىلى. پولشانىڭ ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ 60 پايىزىن قۇرايتىن شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك تاجىريبەسى ءبىزدىڭ ەلىمىزدى دە قىزىقتىرادى. قازاقستاندا ازىرگە ەكونوميكانىڭ 30 پايىزى وسى سەكتوردا جۇمىس ىستەيدى.
ەلباسى اتاپ وتكەندەي, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى وركەندەتۋگە مەملەكەت تاراپىنان تۇراقتى تۇردە قولداۋ كورسەتىلىپ كەلەدى. قازاقستان باسشىسى ءوز سوزىندە ەلىمىزدىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن پايدالانۋدىڭ ەكى ەل ءۇشىن دە ءتيىمدى بولاتىنىن كوڭىلگە قونىمدى دايەكتەرمەن جەتكىزدى. ءبىزدىڭ ەلىمىز ارقىلى ەۋروپادان قىتايعا, وڭتۇستىك-شىعىس ازياعا ايتارلىقتاي قىسقا جولدار وتەدى. تىنىق مۇحيتىنان شىققان تاۋار قىتاي جاعالاۋلارىنان ەۋروپاعا تەڭىز ارقىلى 45 تاۋلىكتە جەتەدى. ال قازاقستانداعى تەمىرجولدار ارقىلى ەۋروپاعا 14 كۇندە جەتكىزۋگە بولادى. سول سەبەپتى دە ءبىز زاماناۋي كولىكتىك-لوگيستيكالىق حاب قالىپتاستىرۋدى جۇزەگە اسىرامىز, دەدى ن.نازارباەۆ. بيزنەس-فورۋمنان كەيىن, پولشاعا جاساعان مەملەكەتتىك ساپارى قورىتىندىلانار تۇستا مەملەكەت باسشىسى بريفينگ وتكىزدى. جۋرناليستەر ساۋالىنا جاۋاپ بەرگەن پرەزيدەنت پولشانى قازاقستان ءۇشىن ەۋروپاعا اشىلعان تەرەزە دەپ سانايتىنىن ايتتى. ەلباسى اتاپ وتكەندەي, ەۋروپاداعى ءىرى مەملەكەت شاعىن جانە ورتا بيزنەستى جەدەل تۇردە جولعا قويعانى بۇل ەلدىڭ ۇلكەن جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى دەۋگە بولادى.
ن.نازارباەۆ وتاندىق باق وكىلدەرىنە ارنالعان بريفينگ بارىسىندا, سونىمەن قاتار, رەسپۋبليكامىزدىڭ ەۋروپالىق وداقتاعى ماڭىزدى سەرىكتەسى بولىپ سانالاتىن پولشامەن قازاقستاننىڭ قارىم-قاتىناسىنىڭ ءمانى زور ەكەنىنە توقتالدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزارا ءىس-قيمىلدى دامىتۋدىڭ ەلىمىزدى قىزىقتىراتىن بىرقاتار باعىتتارىن اتاپ كورسەتتى. ماسەلەن, سونىڭ ءبىرى – اگروونەركاسىپ كەشەنى. پولشا جالپى قۇنى 25 ملرد دوللار بولاتىن دايىن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ەكسپورتتاي وتىرىپ, جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ ارقىلى اگرارلىق سەكتوردا زور تابىستارعا جەتتى. مەن پولياك كاسىپكەرلەرىنە ەلىمىزگە كەلىپ, ءبىزدىڭ فەرمەرلەرمەن بىرگە جۇمىس ىستەۋ جونىندە ۇسىنىس جاسادىم, دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. سونداي-اق, مەملەكەت باسشىسى پولشانىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋداعى تاجىريبەسىن زەرتتەۋ كەرەكتىگىنە, فارماتسەۆتيكا ءوندىرىسى, قۇرىلىس سالاسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلعا دەن قويۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى.
بۇدان بولەك, نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكونوميكالىق ءوزارا بايلانىستى جانداندىرا ءتۇسۋ ءۇشىن قازاقستان مەن پولشا اراسىنداعى سەنىمدى كولىك جولدارىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتىپ, اۋە قاتىناسى جولدارىن اشۋ جانە پولشا ازاماتتارى ءۇشىن ەلىمىزدە ۆيزاسىز رەجىم ەنگىزۋ سەكىلدى شارالارعا توقتالىپ ءوتتى. سوڭىندا قازاقستان پرەزيدەنتى كەشەگى وتكەن بيزنەس-فورۋم ەكى ەلدىڭ ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعىن ودان ءارى نىعايتۋعا تىڭ سەرپىن بەرەتىنىن ايتتى. قازاقستان پرەزيدەنتى پولشاعا مەملەكەتتىك ساپارىنىڭ سوڭىندا ەل استاناسىنداعى بەلگىسىز سولداتتىڭ بەيىتىنە گۇل شوعىن قويۋ راسىمىنە قاتىستى. مەموريال كەشەنىن ارالاپ كورىپ, قۇرمەتتى قوناقتار كىتابىنا قولتاڭبا قالدىرىپ, ساپارىن تۇيىندەدى.
ارنۇر اسقار, «ەگەمەن قازاقستان» – ۆارشاۆادان
سۋرەتتەر پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن الىندى
