يادرولىق قارۋسىز الەمگە ورتاق قادام

حەلسينكيدە قازاقستاننىڭ فينليانديا رەسپۋبلي­كا­سىنداعى ەلشىسى مۇرات نۇرتىلەۋوۆ فينليانديا بەيبىتشىلىكتى قورعاۋ وداعىنىڭ توراعاسى, حالىقارالىق يادروعا قارسى قوزعالىستىڭ تانىمال بەلسەندىسى, بۇرىنعى ەڭبەك, سونداي-اق, جۇمىسپەن قامتۋ جانە ەكونوميكا ءمينيسترى, ەۋروپارلامەنتتىڭ ەكس-دەپۋتاتى تاريا كرونبەرگپەن كەزدەستى. سۇحبات بارىسىندا ەلشى قازاق­ستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن يادرو­لىق قارۋسىزدانۋ, تاراتپاۋ جانە ازاماتتىق اتوم جوبالارىنا تەڭ قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ۇدە­رى­سىنە قازاقستاننىڭ قوس­قان تاريحي زور ۇلەسىنە نازار اۋداردى. حالىقارالىق قاتىناستارداعى وقيعالار مەن سىن-تەگەۋرىندەر اياسىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 70-ءشى سەسسياسى مەن يادرولىق قاۋىپسى­ز­دىك جونىندەگى سامميتتەر كوتەرگەن باستامالارىنىڭ ماڭىزى مەن زاماناۋيلىعى جانە ونى جۇزەگە اسىرۋدىڭ كۇن تارتىبىنەن ءبىر ءسات تە تۇسپەۋ كەرەكتىگى اتاپ ءوتىلدى. ت.كرونبەرگ قازاقستاننىڭ جا­ھاندىق قاۋىپسىزدىك پەن تۇراق­تى­لىقتى نىعايتۋعا باعىتتالعان باس­تامالارىن جوعارى باعالادى. «قا­زاقستان ۇلكەن سەنىم مەن قۇرمەت­كە يە. ول قارۋسىزدانۋ ۇدەرىسى بارى­سىن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, حالىق­ارالىق قاتىناستا يادرو­لىق ارسە­نالدىڭ ورنى مەن ءرولىن وزگەرتتى. الەمدەگى ءتورتىنشى يادرو­لىق ارسەنالىنان ءوز ەركىمەن باس تارت­قان, سەمەي يادرولىق سىناق پولي­گونىن جابۋ تۋرالى شەشىم قابىل­داپ, يادرولىق قارۋدان ازات ورتا­لىق ازيا ايماعىن قۇرۋ جانە باسقا دا كوپ­تەگەن باس­تامالارىمەن شىق­قان قا­زاقستان قانداي قۇرمەت پەن نا­سي­حاتقا دا لايىق», – دەدى ت.كرونبەرگ. ونىڭ پىكىرىنشە, قازاقستان اۋماعىندا ماگاتە-ءنىڭ باقى­لاۋ­ىن­داعى تومەن بايىتىلعان ۋران بانكىن قۇرۋ الەمدىك قوعام­داس­تىقتىڭ جوعارى سەنىمىنىڭ بەلگىسى بولىپ تابىلادى. قازاقستاندىق ديپلومات بە­ي­بىت­­شى­لىكتى قورعاۋ وداعىنىڭ ءتور­اعا­سىن سەمەي يادرولىق پوليگو­نى جا­­بىلۋىنىڭ 25 جىلدىعى ايا­سىن­دا قازاقستاندا وتەتىن مەرەي­توي­لى ءىس-شارالارعا قاتىسۋعا شاقىردى. جىل سايىن بەيبىتشىلىكتى قور­عاۋ وداعى حەلسينكي قالا­سىن­­دا جاپونياداعى يادرولىق بوم­­با­لاۋدىڭ قۇرباندارىن ەسكە الۋ­عا ارنالعان ءىس-شارالار ۇيىم­داس­تىرادى. وسى جىلى قازاق­ستان ەل­شىل­ىگى اتالعان وداقپەن ءبىر­­لەسىپ, سەمەي يادرولىق پوليگو­نى جا­بى­لۋى­نىڭ 25 جىلدى­عىنا ارنا­ل­عان فوتو­كور­مە ۇيىمداس­تىر­عانىن ايتا كەتەيىك. ءىس-شاراعا پارلامەنت دەپۋتاتتارى, حەلسينكيدە تىركەلگەن شەتەل­دىك ديپلوماتيالىق وكىلدىكتەرىنىڭ باسشىلارى, جەرگىلىكتى ازاماتتىق قوعام وكىلدەرى قاتىستى. قوعامنىڭ نازارىنا سەمەي پوليگونىنىڭ قۇرىلۋ تاريحى, سىناقتاردىڭ زارداپتارى مەن سالدا­رى, 1991 جىلى قازاقستان پرەزي­دەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ پوليگون­دى جابۋى جانە يادرولىق سىناق­تاردى بولدىرماۋ مەن يادرو­لىق قارۋدى تاراتپاۋ ۇدەرىس­تەرى بويىنشا ەلىمىزدىڭ جۇمساپ كەلە جاتقان كۇش-جىگەرى كولدە­نەڭ تارتىلدى. يادروعا قارسى قوزعا­لىستا قازاقستاننىڭ جەتەكشى ءرولى ءبىر­نەشە رەت اتاپ وتىلگەن ۆاشينگ­تونداعى, سەۋلدەگى جانە گااگاداعى ياد­رولىق قاۋىپسىزدىك بويىنشا جاھاندىق سامميتتەردەن فوتورەپورتاجدار ەكسپوزيتسيادا ەرەكشە ورىن الدى. «ەگەمەن-اقپارات»