كەشە استاناداعى تاۋەلسىزدىك سارايىندا ءبىلىم بەرۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ رەسپۋبليكالىق تامىز كەڭەسى ءوتتى. ونىڭ جۇمىسىنا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى داريعا نازارباەۆا قاتىسىپ, ءسوز سويلەدى.
القالى جيىن ەلىمىزدەگى ەڭ ۇزدىك 25 وقۋشىنىڭ ورتاعا شىعۋىمەن باستالدى. العىرلىعىمەن اينالاسىنان ات وزدىرعان ونەگەلى ورەندەر اتىنان مىنبەگە كوتەرىلگەن دارحان ساعىندىقوۆ بولار بالانىڭ مىنەزىن بايقاتتى. پەرىشتە پەيىلدەن ايتىلعان ۋىز لەبىزدەرى كوپشىلىك كوڭىلىن كونشىتىپ تاستادى. «ءبىز تاۋەلسىزدىك رۋحىندا تاربيەلەنگەن ۇرپاقتىڭ وكىلىمىز. ءارتۇرلى پاندەر بويىنشا حالىقارالىق وليمپيادالار مەن عىلىمي جوبالار بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازدارىمىز. وزات وقۋىمىز ارقىلى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ باستاعان مەملەكەتىمىزدىڭ مەرەيىن كوتەرۋگە ءوز ۇلەسىمىزدى قوسامىز. وسى ورايدا جەتەلى جەتكىنشەكتەر وسىرۋگە ءومىرلەرىن ارناعان ۇلاعاتتى ۇستازدارىمىزعا العىسىمىز شەكسىز!».
سالا جۇمىسىن سارالاعان ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆ ەگەمەندىك العاننان بەرگى 25 جىل ىشىندە اتقارىلعان اۋقىمدى جۇمىستاردى ناقتى دەرەكتەرمەن ايشىقتادى.
ەندىگى باستى مىندەت – قازاقستاندىق ءبىلىم ساپاسىن دامىعان ەلدەردىڭ دەڭگەيىنە جەتكىزۋ. بۇل رەتتە وزگەلەردەن ۇيرەنەتىن ءۇردىستەردى مەيلىنشە مەڭگەرە وتىرىپ, ءوزىمىزدىڭ ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەرىمىزدى ساقتاۋعا بارىنشا ءمان بەرىلمەك. ءبىرىنشى كەزەكتە, مەملەكەتتىك ءتىلدى ودان ءارى دامىتۋعا جانە جاڭا ادىستەمەلەردى ەنگىزۋگە ايرىقشا نازار اۋدارىلادى. بۇگىنگى تاڭدا مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ 70 پايىزى قازاق سىنىپتارىندا وقيدى. بيىل جوعارى وقۋ ورىندارىنا بولىنگەن گرانتتاردىڭ 80 پايىزى قازاقشا ءبىلىم الاتىن ماماندىق يەلەرىنىڭ ەنشىسىنە ءتيدى.
مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەردىڭ ينفراقۇرىلىمىن جەتىلدىرۋگە قوماقتى قارجى سالىنۋى دا جارنامالاۋعا لايىق جاقسىلىقتىڭ بەلگىسى. «بالاپان» باعدارلاماسىنىڭ ارقاسىندا جەكەمەنشىك سەكتوردىڭ دا بەلسەندىلىگى ارتا ءتۇستى.
سونىڭ ناتيجەسىندە 2200 بالاباقشا مەن ورتالىقتار بوي كوتەردى. يگىلىكتى ءىس جالعاسىن تابارىنا سەنىمىمىز مول. قازىر قالتاسىنان قارجىسىن شىعارىپ, مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ورىنداۋعا تالپىنعان كاسىپكەرلەرگە قولايلى جاعداي جاساۋدىڭ قوسىمشا مۇمكىندىكتەرى قاراستىرىلۋدا.
ورتا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى نەگىزگى جەتىستىكتەردىڭ ءبىرى رەتىندە 2016 جىلى مۇعالىمدەر جالاقىسىنىڭ كوتەرىلگەنىن العا تارتقانىمىز ابزال. ويتكەنى, بۇل وتە ماڭىزدى ماسەلە. ەندى پەداگوگتارىمىزدىڭ ەڭبەكاقىسىمەن بىرگە, ولاردىڭ شاكىرتتەرىنە بەرەتىن ءبىلىم ساپاسى دا ارتىپ جاتسا, ارينە, نۇر ۇستىنە نۇر.
مينيستر, سونداي-اق, ءبىلىم بەرۋدىڭ وزەكتى پروبلەمالارىنا توقتالىپ, كۇرمەۋى قيىن كۇردەلى تۇيىندەردى شەشۋدىڭ ءتيىمدى جولدارىن تىلگە تيەك ەتتى. ماسەلەن, ورتا ءبىلىمنىڭ جاڭارتىلعان مازمۇنىنا كوشۋ, 12 جىلدىق وقىتۋ ۇلگىسىنىڭ ارتىقشىلىقتارىن جۇرتشىلىققا ءتۇسىندىرۋ, ورىس تىلىندە ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە قازاق ءتىلىن وقىتۋ ادىستەمەسىن جەتىلدىرۋ, ۇبت-داعى وزگەرىستەر سەكىلدى تاعى دا باسقا كۇن تارتىبىندەگى كۇيىپ تۇرعان جايتتارعا جان-جاقتى توقتالىپ, الداعى اتقارىلار مىندەتتەردى مەجەلەدى. جاڭا وقۋ جىلىندا وركەندى وزگەرىستەردىڭ ودان ءارى ءورىس الاتىندىعىنا سەنىم ءبىلدىردى.
قاراعاندى قالاسىنداعى ن.نۇرماقوۆ اتىنداعى مامانداندىرىلعان مەكتەپ-ينتەرناتى فيزيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى ايگەرىم كەنجاليەۆا رەسپۋبليكامىزداعى رەتىمەن جۇزەگە اسىرىلۋ ءۇستىندەگى رەفورمالارعا قولداۋ ءبىلدىردى. سەبەبى, مۇنىڭ ءبارى وقۋ-ءتاربيە ءىسىن ىلگەرىلەتۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى. جاس مامان زامان تالابىنا ساي بولۋ ءۇشىن ءوزىنىڭ ارنايى كۋرستارعا قاتىسىپ, اعىلشىن ءتىلىندە ساباق بەرەتىندەي دەڭگەيگە جەتكەنىن ماقتانىشپەن اڭگىمەلەدى. ونىڭ ويىنشا, ادام تالپىنسا المايتىن اسۋى جوق.
پارلامەنت ءماجىلىسى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۆلاديمير بوجكو «ماڭگىلىك ەل» جالپىۇلتتىق پاتريوتتىق يدەياسىنىڭ ازاماتتىق قوعامدى دامىتۋداعى ءرولى تۋرالى ورنىقتى وي تولعادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن قابىلدانعان تاريحي قۇجات قازىرگى تاڭدا ۇلتتىق يدەياعا اينالعانى انىق.
تاتۋلىق پەن تۇراقتىلىق سالتانات قۇرعان قازاقستاندا ءارالۋان ۇلت وكىلدەرىنىڭ بەيبىت كۇننىڭ استىندا بەسىك تەربەتىپ, بەرەكەلى ءتىرلىك كەشۋى قالىپتى كورىنىسكە اينالعالى قاشان.
كەيىنگى تولقىن وكىلدەرىن وتانسۇيگىشتىككە باۋلۋدا ورەندەرىمىزگە وتكەن تاريحىمىزدى, تۇعىرى بيىك تۇلعالارىمىزدى تانىتۋ ءتارىزدى تاعىلىمدى شارالارعا كوپتەپ كوڭىل ءبولۋ كەرەكتىگىن ەسكە سالعان پارلامەنتتەگى تومەنگى پالاتانىڭ ۆيتسە-سپيكەرى الماتىداعى بىرقاتار جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى ساۋالداما قورىتىندىلارى ويداعىداي بولماعانىنا قىنجىلىس ءبىلدىردى. ەڭ سوراقىسى سول, بىرقاتار ستۋدەنتتەر كەشەگى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا ەرلىكتىڭ قايتالانباس ۇلگىسىن كورسەتكەن قازاقستاندىق قاھارماندار – باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ, تالعات بيگەلدينوۆتىڭ, راقىمجان قوشقارباەۆتىڭ, سەرگەي لۋگانسكيدىڭ, لەونيد بەدانىڭ, ساعادات نۇرماعانبەتوۆتىڭ – كىم ەكەندەرىن ءبىلمەگەن. بۇل ەندى, ەل ەرتەڭى سانالاتىن جاستارىمىزعا جاراسپايتىن قىلىق. سوندىقتان بالاباقشالاردا, مەكتەپتەردە, ۋنيۆەرسيتەتتەردە مۇنداي جەتەسىزدىككە جول بەرمەۋ ءۇشىن جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلگەنى ءجون.
جارىسسوزگە شىققان ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى مۇرات جۇرىنوۆ, استانا قالالىق اتا-انالار كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى انار تولەباەۆا, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ۇلاسبەك سادىبەكوۆ جانە باسقالار ۇرپاق تاربيەسىنە قاتىستى كوپتىڭ كوكەيىندەگى اڭگىمەنى قوزعادى.
كەلەلى كەڭەستى قورىتىندىلاعان ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى داريعا نازارباەۆا سالماقتى وي ساباقتاپ, ءبىلىم بەرۋ ءىسىندەگى وزەكتى پروبلەمالارعا بايلانىستى پىكىرلەرىمەن ءبولىستى.
– مەن بۇگىن ءبىزدىڭ قوعامدى تولعاندىراتىن ءبىراز ماسەلەگە توقتالعىم كەلەدى, – دەدى ول. ءبىرىنشىدەن, مۇعالىم ماماندىعىنىڭ ابىرويىن كوتەرۋىمىز كەرەك. مەكتەپتەردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋ جۇمىستارىن جالعاستىرا بەرۋ قاجەت. بۇل ءۇشىن ءبىلىم مەكەمەلەرىنىڭ ۇيىمداستىرۋ-قۇقىقتىق مارتەبەسىن ايقىنداپ الۋعا ءتيىسپىز. قارجىلاندىرۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا بارلىق مەكتەپتەردى تولقۇجاتتاۋ جوسپارلانۋدا.
ەكىنشىدەن, مەملەكەت پەن بيزنەستىڭ ارەكەتتەستىگىنە كەڭ ءورىس اشقان دۇرىس. ويتكەنى, قازىر ەكونوميكا قيىن كەزەڭدى باستان كەشۋدە. ءبىزدىڭ قوعام بالاباقشالار مەن مەكتەپتەر سالۋ قايىرىمدىلىق قادامى ەكەنىن ءتۇسىندى. بيزنەس وكىلدەرى وزدەرىنىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىكتەرىن جەتە سەزىنەتىنى قاتتى قۋانتادى. وسى ورايدا, ينۆەستورلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرۋ وتە ماڭىزدى. مەملەكەتتىڭ ءمىندەتى – حالىق قاجەتىنە قارجىلارىن جاراتاتىندارعا ىڭعايلى جاعداي جاساۋ.
ۇشىنشىدەن, وقۋلىقتار مەن وقۋ جوسپارىنىڭ ساپاسىن جاقسارتقان دۇرىس. سەبەبى, بالامىزدىڭ وڭدى وقۋلىقپەن قامتاماسىز ەتىلگەنىن ارقايسىمىز قالايمىز. بيىلدان باستاپ ءبىرىنشى سىنىپتىڭ وقۋشىلارى بىرىڭعاي بازالىق وقۋلىقپەن وقيتىن بولادى. ولاردى دايىنداۋ بارىسىندا بۇعان دەيىن ايتىلعان كەمشىلىكتەر ەسكەرىلدى. بۇل جۇمىستار جوعارى دەڭگەيدە ورىندالۋعا ءتيىس.
ءبىز اقپاراتتىق تەحنولوگيالار زامانىندا ءومىر سۇرۋدەمىز. ينتەراكتيۆتى تاقتالار, مۋلتيمەديالىق قۇرال-جابدىقتار مۇعالىمدەردىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتەدى.
تورتىنشىدەن, ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ ءتارتىبى دە وزگەرەدى. بيىل ۇبت جاڭا فورماتتا ۇيىمداستىرىلادى.
بەسىنشىدەن, ۇشتۇعىرلى ءتىلدى ەنگىزۋگە كوڭىل بولىنەدى. بۇعان بايلانىستى ءبىراز داۋ-داماي تۋىنداۋىنا ءبارىمىز كىنالىمىز. ونى مويىنداۋعا ءتيىسپىز. ءۇش تىلدە ءبىلىم بەرۋ كەزەڭ-كەزەڭمەن جۇزەگە اسادى. بۇعان بايلانىستى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن ءالى دە جۇرگىزە بەرۋ كەرەك. دۇربەلەڭ جاساۋعا ەش نەگىز جوق. قازاق تىلىنە ەشقانداي قاۋىپ ءتونبەيدى. كەرىسىنشە, ءورىستىلدى مەكتەپتەردە مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋدى كۇشەيتۋ جوسپارلانىپ وتىر. قازاق ادەبيەتى مەن تاريحى بۇل مەكتەپتەردە قازاق تىلىندە وقىتىلماق.
التىنشىدان, قازاقستانداعى ءاربىر جەتىم بالا وتباسىندا ءوسۋى ءۇشىن جاعداي جاساۋىمىز قاجەت. بۇل باعىتتاعى جۇمىستار دا ءوز جەمىسىن بەرۋدە. ەلىمىزدە العاش رەت بالالار ءۇيىنىڭ جابىلۋ ۇدەرىسى بايقالا باستادى.
جەتىنشىدەن, تەحنيكالىق جانە كاسىبي ءبىلىم كوكجيەگى كەڭەيمەك. بۇگىنگى تاڭدا مەكتەپ بىتىرگەن كوپتەگەن ۇل-قىزدارىمىز بەلگىلى ءبىر ءبىلىكتىلىككە يە بولا الماي ءجۇر. ولارعا مەملەكەت ەسەبىنەن تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم الۋ ءمۇمكىندىگى تۋدىرىلادى. ول ءۇشىن قولدانىستاعى زاڭناماعا وزگەرىس ەنگىزۋ قاجەت.
جالپى العاندا, ويعا العان جوسپارلار جەتەرلىك. ونىڭ بارلىعىن ورىنداۋعا بولاتىنىنا مەنىڭ سەنىمىم مول.
وسىلايشا وي تولعاعان داريعا نۇرسۇلتانقىزى, تامىز كەڭەسىنە قاتىسۋشى بارلىق ۇستازداردى جاڭا وقۋ جىلىنىڭ باستالۋىمەن قۇتتىقتاپ, ەڭبەكتەرىنە تابىس تىلەدى.
تالعات باتىرحان,
«ەگەمەن قازاقستان»
