اباقتىدا الاسارماعان ارمان

قازاقتىڭ ارعى بەتتەگى ءۇل­كەن جازۋشىسى قاجىعۇمار شابدان ۇلى دۇنيەدەن ءوتتى. قازاقتىڭ تاۋقىمەتتى عۇمىر كەشكەن, نەشە سان ازاپ كورگەن, تاعدىرى وتە اۋىر جازۋشىلارىنىڭ ءبىرى قاجى­عۇمار شابدان ۇلىنىڭ قازاسىن ەستىپ, قاتتى قامىعىپ, قايعىرىپ وتىر­مىن. شىن ءمانىن­دە دە ونىڭ ءومىرى ايانىشقا تولى ءارى ماعىنالى ءومىر. ول كىسى كوزى جۇمىل­عانعا دەيىن اتاجۇرتىن زارىعا اڭساپ ءوتتى. سونى­مەن بىرگە, ول ءومىر بويى ءوزى ارعى بەتتە جۇرسە دە بەرگى بەتتەگى, ۇلكەن جۇرتتاعى ۇيەلمەن قازاقتىڭ تاۋەلسىزدىگىن اڭساپ ءوتتى. ءوزى قيىن-قىستاۋ كۇن كەشسە دە عاسىرلار بويى اڭساعان ارمانعا الاشىم جەتسە ەكەن دەدى. قاي­ران قاجەكەڭنىڭ سول رياسىز تىلەگىن, ۇلكەن جۇرە­گىنىڭ ءمىناجاتىن اللامىز قابىل قىلىپ, قازاق ەلى بوستاندىققا جەتىپ, تاۋەلسىزدىك العاندا, سوعان تۇرمەدە جاتىپ اقسار­باس ايتىپ قۋانعان دا وسى اعامىز بولاتىن. بىراق, سول تاۋەلسىز قازاق ەلىن ءوز كوزىمەن كورە المادى. اتامەكەندى اڭساپ, ارمانداۋمەن اھ ۇرىپ  ءوتتى. جان دۇنيەسى كۇيزەلدى, شىعارماشىلىق ازابىن مىڭ ەسەلەپ تارتتى. قاجىعۇمار اعامىز كەڭەس وكى­مەتىنىڭ قىسىمىنان قىتايعا اۋىپ كەتكەن الاشتىڭ تاعدىرىن ايشىقتاپ, كوركەم كەستەگە تۇسىرگەن, سول جاقتاعى قازاقتاردىڭ قيلى قاتپار­لى تاريحىن قات-قابات ەتىپ جازعان ماڭدايالدى جازۋشىلاردىڭ ءبىرى عانا ەمەس, بىرەگەيى ەدى. ول كىسىنىڭ «پانا» دەگەن رومانىن مەن ءوزىم ارابشا توتە جازۋدان ءوزىمىز تۇتىناتىن جازۋ­عا كوشىرىپ, تۇڭعىش رەت دۇنيەجۇزى قازاق­تارىنىڭ قاۋىمداس­تىعى ارقىلى جارىق كورۋى­نە قول­عا­بىسىمدى تيگىزىپ ەدىم. سودان كەيىن, ءومىرىنىڭ باستى ەڭبەگى, حال­قىنا قالدىرار ەڭ ۇلكەن مۇراسى بو­لىپ تابى­لا­تىن التى  تومدىق «قىلمىس» رو­ما­نى جازىلىپ, ونىڭ قولجازباسى نەشەتۇرلى مەحناتپەن اتامەكەنگە جەتكىزىلگەن-ءدى. ول دا وتكەن جىلى قازاق­ستاندا جارىق كورىپ, تۇساۋكەسەرى ءوتىپ, ول راسىمگە جازۋشىنىڭ ال­ماتىداعى قىزى قاتىس­قان بولاتىن. مۇندا جەتۋگە ۇشارعا قانات بولماي زارىققان جازۋ­شى سول ەڭبەگىنىڭ شىققان حابارىن ەستىپ, قۋانعانىن دا ەستىگەن ەدىك. بۇل رومان­دار­دىڭ جارىققا شىعۋى دا تاۋەل­سىز­دىگىمىزدىڭ ارقاسى ەكەندىگى انىق. ونى قاجەكەڭ دە ءتۇسىنىپ, اشىق ايتىپ, ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. اعانىڭ ەڭ ۇلكەن ارمانى اتاجۇرتتى كورۋ ەدى. كوزىمنىڭ سوڭعى ءبىر تامشىسى اتاجۇرتتىڭ توپىراعىنا تامسا, دۇنيە­دەن ارمانسىز وتەر ەدىم دەيتىن دە تىلەگىن بىلەمىز. بىراق ول شەكارادان ءوتىپ, اتاجۇر­تى­نا كەلە المادى. ءال­بەتتە, ونىڭ ساياساتقا تىرەلەتىن نەشە ءتۇرلى سەبەپتەرى بار. مەن قاجىعۇمار شابدان ۇلى تۇرمە­دە جاتقانىندا مىناداي ولەڭ جازعان ەدىم. تاعدىردىڭ قيلى-قيلى جازۋى بار, ءىرىسى سول جازۋدىڭ قاجىعۇمار: اباقتىدا – مارقايدى اباقتىدا – قارتايدى. اباقتىدا – بەل جازىپ, اباقتىدا – جانتايدى... اباقتىعا اپارىپ, قاماعالى قاپا عىپ, شىققان ءىزى جوق ءالى, كىرگەن ءىزى اپ-انىق. بۇل ولەڭدى مەن كوزىنىڭ تىرىسىندە جازعام. وسى ولەڭ ءبىر ادامداردىڭ كومەگىمەن تۇرمەدە جاتقان قاجىعۇمارعا تابىستالعان. سونىمەن بىرگە, مەن قاجىعۇمار تۋرالى «تاس بەسىك» دەگەن پوەما جازدىم. «قازاق ادەبيەتى» گازەتىندە جاريالانعان وسى داستاندى دا قاجىعۇمار ءوز كوزىمەن كورىپ, وقىپ, ريزا بولعان ەكەن. ال ەندى ءوز باسىم قاجىعۇماردى كورە العان جوقپىن. ءبىر كەزدە قىتايعا بارعانىمدا, كەزىكسەم دەپ تالاپ قويعان ەدىم. بىراق بۇل ماقساتىم ورىندالمادى. ءسويتىپ, ول كىسىنىڭ دە, مەنىڭ دە كوكەيىمدە ءبىر-ءبىر مۇڭلىق ارمان قالعان بولاتىن. كەشە ارعى بەتتە ءومىر بويى ازاپ ارقالاعان, ءومىر بويى اتامەكەنىن اڭساپ وتكەن سول ۇلكەن جۇرەكتى اياۋلى جازۋشىنىڭ قايتىس بولعان حابارىن ەستىدىك. تاع­دىر­دىڭ باسقا سالعانىنا, اللانىڭ جازعانىنا قولدان كەلەتىن قايران جوق. ءوزى كەتسە دە كوزىندەي بولىپ شى­عار­مالارى قالدى, ولار اتاجۇرتقا اداسپاي جەتتى, قا­لىڭ الاشپەن تابىستى. بار داتكە قۋاتى­مىز وسى. قاجى­عۇ­مار­دىڭ ءبىر باقىتى, ەڭ ۇلكەن باقىتى دا وسى. اعا­مىزدىڭ جاتقان جەرى تورقا بولسىن. ول جاقتاعى اعايىن-تۋعاندارىنا, جولداس-جورالارىنا, قالامداس دوستارىنا شىن جۇرەگىمنەن ەگىلىپ تۇرىپ كوڭىل ايتامىن. جاركەن بودەش ۇلى, اقىن, حالىقارالىق الاش سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى.