«استانا-پەتروپاۆل» تاس جولىنىڭ «كوكشەتاۋ-پەتروپاۆل» بولىگىنىڭ جاڭارتىلىپ, سالىنا باستاعانىنا بەس جىل بولدى. باسىندا بۇل تەلىم دە حالىقارالىق ستاندارتقا ساي ءتورت جولاقتى بولادى ەكەن, ورتاسى ءبولىنىپ تۇرادى ەكەن, ءسويتىپ ەلىمىزدەگى ەكىنشى اۆتوبانعا اينالسا ەكەن دەگەن اڭگىمەلەر اقيقاتقا اينالماي تۇر. قاراجات بولىنبەدى مە, الدە بولىنگەن قاراجات قۇرىلىسقا جەتپەي, بۇرىلىسقا كەتتى مە, ايتەۋىر حالىقارالىق ماڭىزى بار رەسەيدىڭ قورعان, تۇمەن, ومبى ايماقتارىنا شىعاتىن پەتروپاۆلعا دەيىنگى تاس جول تاز قالپىندا قالىپ, ەكى جولاقتى تار جولدىڭ ءبىرى عانا بولىپ سالىنىپ جاتىر...
ەندى وسى ەكى جولاقتى جول قۇرىلىسىندا «بارماق باستى, كوز قىستى» سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ ورىن الىپ جاتقانىن كورگەندە ءۇنسىز قالا المادىق.
رەداكتسيامىزعا كەلگەن جاسۇلان قازىبەكوۆ اقساقالدى ەجەلدەن بىلەمىز. ول ۇزاق جىلدار ءسابيت, عابيت, سافۋان سياقتى جازۋشىلارىمىز شىققان جامبىل اۋدانىندا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن باسقاردى, ودان بىرنەشە جىل اۋدان اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بولدى.
ەندى وسى اقساقال بۇگىنگى زاڭسىزدىقتارعا, ءوزىن ادام عۇرلى ساناماعان شەنەۋنىكتەر مەن قۇقىق قورعاۋ سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ قياناتىنا قاراداي كۇيىپ, كۇيزەلىسكە ءتۇسۋدىڭ از-اق الدىندا ءجۇر ەكەن. «مىنا جولسىزدىقتاردى جوعارى جاققا جەتكىزەر دەگەن ءۇمىتپەن «ەگەمەندى» سوڭعى ينستانتسيا دەپ كەلىپ وتىرمىن, باسقالاردىڭ بارىنەن شوشىندىم», دەدى ول اڭگىمەسىن توتەسىنەن باستاپ.
اڭگىمەنىڭ ءبارى جوعارىدا اتالعان «كوكشەتاۋ-پەتروپاۆل» جولىنىڭ 392-418 شاقىرىمى ارالىعىنداعى جول قۇرىلىسىنا بايلانىستى. بۇل تەلىمنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ قۇقىن «كازپاكو» جشس 2014 جىلى تەندەردەن جەڭىپ العان ەكەن. جشس باسشىسى د.كۇتەربەكوۆ كەزىندە كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا ۆيتسە-ءمينيسترى قىزمەتىنەن ءىستى بولىپ, 2012 جىلى ءۇش جىلعا شارتتى جازامەن سوتتالىپ, مەملەكەتتىك قىزمەتتەن قۋىلعان ەكەن.
وسى جول تەلىمى تايىنشا اۋدانىنداعى روششينسك اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اۋماعىنان وتەدى. وكرۋگكە قارايتىن سارىباي اۋىلىنىڭ اۋماعىنان جاسۇلان قازىبەكوۆ 2012 جىلعى ناۋرىز ايىندا ۇزاق مەرزىمدى (5 جىل) پايدالانۋ قۇقىمەن 131 گەكتار جەردى جالعا الادى.
بۇل جەردە قازىبەكوۆتىڭ جەردى قالاي پايدالانعانى, قانشا شىعىن شىعارعانى جايلى اڭگىمەگە ءبىزدىڭ نەگىزگى تاقىرىبىمىزعا قاتىسى بولماعاندىقتان نازار اۋدارمايمىز, ايتەۋىر ونىڭ وسى جىلداردا جالداۋ اقىسىن تولەپ كەلگەنى انىق.
2015 جىلدىڭ مامىر ايىنان باستاپ «كازپاكو» جشس سارىباي اۋىلىنىڭ تۇسىنداعى ونىڭ جەرىنە باسا-كوكتەپ كىرىپ, ءۇستىندەگى قۇنارلى قاباتىن سىرىپ تاستاپ, استىنداعى قۇمداۋىت بالشىقتى جولعا توسەۋگە قازىپ الا باستايدى. ج.قازىبەكوۆ جەرىنە كەلسە ونىڭ استان-كەستەنى شىعىپ, ەكسكاۆاتورلار قازىپ, «كاماز»-دار بالشىعىن تاسىپ جاتىر ەكەن.
ايدىڭ, كۇننىڭ امانىندا جاسالىپ وتىرعان بۇل وزبىرلىق جاي عانا زاڭ بۇزۋشىلىق ەمەس, قىلمىس ەكەنى حاق. ويتكەنى, بۇل جەردىڭ يەسى بار ەكەنىن بىلە تۇرا (جەرگىلىكتى اۋىلدىق وكرۋگ اكىمى ايتقان), ونىمەن كەزدەسىپ, كەلىسىم الماي, ودان ءتيىستى وكىلەتتى ورگاننىڭ رۇقساتىن الماي بىرەۋدىڭ مۇلكىنە قول سۇعۋعا بولا ما؟
ادىلدىك ىزدەگەن جاسۇلان قازىبەكوۆ وبلىستىق ەكولوگيا دەپارتامەنتىنە ارىزدانادى. ويتكەنى, باسىپ كىرۋشىلەر اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنا قولدانىلۋعا ءتيىستى جەرىن جارامسىز قىلىپ, ءۇستىنىڭ قۇنارىن سىرىپ تاستاپ, ەكولوگياسىن ابدەن ءبۇلدىرىپ تاستاعان عوي.
29 مامىردا كەلىپ تەكسەرگەن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ باس ەكولوگ-ينسپەكتورى ا.بەكمۇحامەتوۆ قۇم ءوندىرۋ جۇمىستارىنىڭ زاڭسىز جۇرگىزىلىپ جاتقانىن انىقتاپ, الۋشىنىڭ 200 تەكشە مەتر الدىق (قازبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا 1500-دەن كەم ەمەس) دەگەنىنە قاناعاتتانىپ, «كازپاكو» جشس-ىنە 10 ماۋسىمداعى №97 قاۋلىمەن 991 مىڭ تەڭگە ايىپپۇل سالادى.
حوش. الايدا, بۇل العاشقى عانا جەڭىس ەدى... ەندى جەر يەسى جەردى قالپىنا كەلتىرۋ شىعىندارىن, شەككەن مورالدىق, ماتەريالدىق زياندارىن ءوندىرۋ ءۇشىن كۇرەسە باستايدى.
ءجونسىز قاۋلى – جوسىقسىز ىستەردىڭ جوقتاۋشىسى
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ە.سۇلتانوۆ د.كۇتەربەكوۆتىڭ ارەكەتتەرىن تەزىرەك زاڭداستىرۋعا ۇمتىلعان سياقتى. ويتكەنى, 2015 جىلدىڭ 24 ماۋسىمىندا اكىم «كازپاكو» جشس-ىنا تايىنشا اۋدانىنداعى روششينسك اۋماعىنداعى №5 جانە №6 جەر تەلىمدەرىنە «گەولوگيالىق-بارلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە رۇقسات بەرىلسىن» دەگەن №216 قاۋلىسىن شىعارادى. قازۋ ەمەس, بارلاۋ ەكەندىگى اپ-انىق ايتىلعان. «نە ماقساتپەن» دەگەن جەرگە: «ۆ تسەلياح ۆىپولنەنيا ي رەاليزاتسي گوسۋدارستۆەننوي پروگراممى رك پو رەكونسترۋكتسي ۋچاستكا كيلومەترى 392-418 اۆتوموبيلنوي دوروگي رەسپۋبليكانسكوگو زناچەنيا «استانا-پەتروپاۆلوۆسك»... دەلىنگەن. دەمەك, جول سالىپ جاتقان فيرماعا گەولوگيالىق-بارلاۋ جۇمىسىنا رۇقسات بەرىلسىن دەگەن ءسوز بولىپ شىققان. جانە وسى جاڭىلتپاشتىڭ سوڭىنا سويلەمنىڭ اياعىن ۇزبەي «بەز يزياتيا زەمەلنىح ۋچاستكوۆ ۋ چاستنىح سوبستۆەننيكوۆ يلي زەملەپولزوۆاتەلەي» دەگەن سوزدەردى قوسىپتى.
جول قۇرىلىسىمەن اينالىسىپ جاتقان فيرماعا قانداي گەولوگيالىق-بارلاۋ جۇمىسى جۇكتەلۋى مۇمكىن؟ بەلگىسىز. كوزىنە كورىنگەن جەرگە باسا-كوكتەپ كىرىپ, قۇمداۋىت توپىراعىن بۇرقىراتىپ قازىپ الىپ جاتقان «كازپاكو» قانداي بارلاۋ جاساي الادى؟ اكىم وسى قاۋلىنى «نا وسنوۆاني زاياۆلەنيا توو «كازپاكو» دەپ باستاعان. ءتارتىپ بويىنشا جەكەمەنشىك فيرمانىڭ مۇنداي ءوتىنىشىن الدىمەن جەر كوميسسياسى قاراپ, ءوزىنىڭ قورىتىندىسىن بەرۋى كەرەك. اكىمنىڭ قاۋلىسى سونىڭ نەگىزىندە عانا شىعادى. اسىعىس شىققانىنا قاراعاندا كۇماندى ويلاردىڭ ۇشىعى قويۋلانا تۇسەدى...
ونىڭ ۇستىنە... ءتىپتى, وسى قاۋلى «كازپاكونىڭ» ءىسىن اقتايدى دەگەننىڭ وزىندە ول شىققانعا دەيىنگى, ياعني ماۋسىمنىڭ 24-ىنە دەيىنگى قازۋ جۇمىستارى زاڭسىز ەكەنى ايدان انىق بولىپ تۇر. ويتكەنى, زاڭسىز ءىس جاسالىپ قالعان سوڭ عانا ونى اقتايتىن قاۋلى دۇنيەگە كەلگەن.
وسى جارتىكەش قاۋلىدان كەيىن ج.قازىبەكوۆتىڭ شاعىمدارىنا دەگەن كوزقاراس تا ادىلەتسىزدىك جاققا تارتىپ, وزگەرە باستايدى.
«كازپاكوعا» شارا قولدانۋدى سۇراپ جازعان ارىزىنا سقو مامانداندىرىلعان تابيعات قورعاۋ پروكۋرورى ۆ.بانكوۆسكي 2015 جىلعى 23 شىلدەدەگى جاۋابىندا «ۆ حودە ۆىەزدا سوترۋدنيكامي پريرودووحراننوي پروكۋراتۋرى نا تو جە مەستو پو تەلەفوننومۋ سووبششەنيۋ 03.07.2015 گ. فاكتوۆ ساموۆولنوي دوبىچي نەدر نە ۋستانوۆلەنو» دەيدى. ءتىپتى ايىلىن جيماعان-اۋ, تىم بولماسا «پو تەلەفوننومۋ سووبششەنيۋ» دەگەندى جازباسا كەرەك ەدى عوي. ال ەندى مىنا قىزىققا قاراڭىز... ءدال وسى جاۋاپتىڭ جوعارعى تۇسىندا ەكولوگيا دەپارتامەنتىنىڭ تەكسەرىپ, ايىپپۇل سالعانىن اتاپ وتكەن. ەندى نەگە «فاكتوۆ ساموۆولنوي دوبىچي نە ۋستانوۆلەنو» دەپ وزىنە ءوزى قارسى شىققان؟ ادامدى ويىنشىق كورۋدىڭ ءبىر مىسالى وسىنداي-اق بولار.
سونىمەن قاتار, ۆ.بانكوۆسكي ءوزىنىڭ جاۋابىندا «كازپاكو» مەن قازىبەكوۆتىڭ كەلىسىمشارت جاساماۋى زاڭسىز ەكەندىگىن اتاپ وتكەن جانە فيرمانىڭ جەر قازۋ جۇمىستارىن 2 ماۋسىمدا جۇرگىزىپ جاتقانىن, ال اكىمنىڭ قاۋلىسى 24 ماۋسىمدا شىققانىن, سوندىقتان قازبا جۇمىستارىنىڭ زاڭسىز جۇرگىزىلگەنىن جازادى. بىراق, امال نە, شارا قولدانۋ تۋرالى ءبىر اۋىز ءسوز جوق. تەك جەر ينسپەكتسياسى باسقارماسىنا «كازپاكو» جشس پەن قازىبەكوۆتىڭ اراسىندا كەلىسىمشارت جاساۋدى قامتاماسىز ەتۋ كەرەك دەگەن ۇيعارىم جىبەرەدى.
وعان جەر ينسپەكتسياسىنىڭ باستىعى م.مەڭدىباەۆ مىناداي جاۋاپ بەرەدى: «ۆ حودە پروۆەركي دوۆود كازبەكوۆا ج. نە ناشەل پودتۆەرجدەنيە, تاك كاك پرەدستاۆيتەل توو «كازپاكو» پرەدياۆيل پوستانوۆلەنيە اكيما سكو وت 24 يۋنيا 2015 گودا «و رازرەشەني نا يسپولزوۆانيە زەمەلنىح ۋچاستكوۆ دليا پروۆەدەنيا گەولوگورازۆەدوچنىح رابوت». ودان ءارى وسى قاۋلىنى قازبەكوۆ مەنىڭ قۇقىمدى اياققا تاپتادى دەپ بۇزعىزباعاندىقتان ول ءوز كۇشىندە دەپ كۇشەنىپ قويادى. ءسويتىپ, اكىمنىڭ تۇسىنىكسىزدەۋ قاۋلىسى ەندىگى جەردە كۇتەربەكوۆتىڭ قورعاۋشىسى بولىپ قىزمەت ىستەي بەرەدى.
كەلەسى شاعىمىن قازىبەكوۆ ءوزىنىڭ «كازپاكو» جشس-نان ماتەريالدىق زالال شەككەنىن, جەرىنىڭ قۇنارلى بەتىنىڭ سىپىرىلعانىن ايتىپ, وسى فيرماعا شارا قولدانۋىن سۇراپ وبلىس پروكۋرورى س.زايتلەرگە جازادى. ول ارىزدى تاعى دا سول ۆ.بانكوۆسكيگە جىلجىتادى, ال بانكوۆسكي بۇل جولى ىستە قىلمىستىق زاڭ بۇزۋشىلىق بار ەكەن, ال وندايدىڭ تەرگەلۋى قپك-ءنىڭ 201-بابى بويىنشا ىشكى ىستەر ورگاندارىنا جۇكتەلەدى, دەپ ءىستى تايىنشا اۋداندىق ءىىب-گە جىبەرەدى.
زاڭ بۇزۋشىلىق بارىن ول بۇرىن نەگە كورمەگەن؟ الدە قىزمەتىن اتقارا الماي ما؟ الدە بىرەۋدىڭ جاسىرىن بۇيرىعىن ورىنداپ, قىلمىسقا كوزجۇمبايلىق قىلىپ وتىر ما؟ بەلگىسىز.
ءىستى قاراۋ مىندەتىن موينىنا العان پوليتسيا مايورى ك.مۇقاجانوۆ بولعان ءىستىڭ ءبارىن قايتالاپ كەلىپ, ءىستى جابۋ كەرەك دەگەن شەشىم قابىلدايدى جانە 14 تامىزدا بۇل تۋرالى قازىبەكوۆكە قاتىناس جىبەرەدى.
اقىرىندا, «كازپاكونىڭ» جەرگىلىكتى فيليالىنىڭ باستىعى ن.جۇقابەتوۆ بىزدەن اقشا بوپسالادى دەپ ج.قازىبەكوۆتىڭ ءوزىنە جالا جابادى. ول ول ما, «كازپاكو» قازىبەكوۆتىڭ جەرىنە ەمەس, باسقا جەرگە كىردى دەپ جەر ينسپەكتسياسىنىڭ باسشىسى م.مەڭدىباەۆ ونىڭ جەر تەلىمىنىڭ وزگەرگەن سىزباسىنا دەيىن جاسايدى. قايتا قوزعالعان قىلمىستىق ءىستى بۇل جولى تايىنشا اۋداندىق ىشكى ىستەر ءبولىمىنىڭ تەرگەۋشىسى ر.ەرىمبەتوۆ قىسقارتادى, پروكۋرور زاڭعا سۇيەنىپ قايتا قوزعاۋدى تاپسىرسا سول تەرگەۋشى تاعى قىسقارتادى. ءىستى زاڭسىز قىسقارتقانى ءۇشىن قازىبەكوۆتىڭ شاعىمىنا وراي وعان وبلىستىق ءىىد باستىعىنىڭ 2016 جىلدىڭ 16 ناۋرىزىنداعى №222 بۇيرىعىمەن ەسكەرتۋ جاسالادى. تاعى قوزعالعان ءىستى ەندى دەپارتامەنتتىڭ تەرگەۋشىسى ا.ك.احمەتبەكوۆ قىسقارتادى. سويتسە بۇل احمەتبەكوۆ بۇرىننان ءىستى قىسقارتا بەرەتىن تايىنشا اۋداندىق ىشكى ىستەر باسقارماسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى م.ك.احمەتبەكوۆتىڭ تۋعان ءىنىسى ەكەن. زاڭدى جاقسى بىلەتىن جاسۇلان قازىبەكوۆ وبلىستىق ءىىد ءوزىندىك قاۋىپسىزدىك باسقارماسىنا ارىز جازىپ, اعاسى جىبەرگەن قاتەلىكتى ىنىسىنە تەكسەرتكەن ءىىد باستىعىنىڭ ورىنباسارى سەمبيننىڭ قىلىعىنىڭ ءوزى سىبايلاس جەمقورلىق زاڭىمەن قۋدالاناتىن قىلمىس ەمەس پە دەپ كورسەتىپ, ءىىد باستىعى, گەنەرال-مايور ب.ءبىلالوۆتىڭ اتىنا ارىز جازادى...
قىسقاسى, وسىلاي ءىستى شىراينالدىرۋ, ادام تاعدىرىمەن ويناۋ جالعاسا بەرەدى, جالعاسا بەرەدى. ونىڭ ءبارىن جازىپ شىعۋدى ءبىر ماقالانىڭ كولەمى دە كوتەرمەيدى. اشىنعان ج.قازىبەكوۆ مەڭدىباەۆتىڭ جانە باسقالاردىڭ ۇستىنەن شاعىم ايتىپ وبلىس پروكۋرورى زايتلەرگە ارىزدانادى. ءتىپتى, باس پروكۋراتۋراعا دەيىن ارىزدانادى. بىراق ءبارى ءباز-باياعى قالپىندا, «باياعى جارتاس – ءبىر جارتاس» كۇيىندە قالا بەرگەن. قازىبەكوۆتىڭ تالابى ورىندالمايدى. ءبىر عانا قىزمەت – مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى ءجونىندەگى دەپارتامەنت وزىنە م.مەڭدىباەۆتىڭ ءۇستىنەن جازىلعان شاعىمنىڭ دۇرىستىعىنا كوز جەتكىزىپ, اكىمگە ونىڭ تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىگىن قاراۋدى سۇراعان اكت جىبەرەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە م.مەڭدىباەۆقا سوگىس جاريالانادى.
ماسەلە قالاي شەشىلەدى؟
«كوكشەتاۋ-پەتروپاۆل» تاس جولىنىڭ 392-418 شاقىرىمىنىڭ جولىن سالامىن دەپ تەندەردى جەڭىپ العان «كازپاكو» فيرماسى كونكۋرسقا ۇسىنعان قۇجاتتارى بويىنشا قۇمدى, قيىرشىق تاستى قايدان الاتىنىن, قانداي كارەرلەردەن تاسيتىنىن الدىن الا ءبىلدى. قۇم الاتىن كارەر كەللەروۆكا سەلوسىنىڭ تۇبىندە دەپ كورسەتىلگەنى دە بەلگىلى بولىپ وتىر. بۇل جول قۇرىلىسى ءجۇرگىزىلەتىن روششينسك اۋىلدىق وكرۋگىنەن 15-20 شاقىرىم قاشىقتىقتا. وسىنى الىسسىنعان «كازپاكونىڭ» ماماندارى جول شىعىنىن ازايتۋ ماقساتىمەن قۇرىلىستان نەبارى 400-500 مەتر جەردەگى شارۋالاردىڭ جەرىنە باسا-كوكتەپ كىرىپ, قولدان كارەر جاساپ, قۇمداۋىت توپىراقتىڭ شاڭىن اسپانعا كوتەرىپ, جولعا سالاتىن ماتەريال رەتىندە رۇقساتسىز قازىپ الا بەرگەن. قازبەكوۆتىڭ جەرى دە سونىڭ ءىشىندە. «كازپاكو» ءدال وسى ماڭدا ونىڭ جەرىنەن باسقا تاعى دا 2-3 جەردەن وسىلاي قولدان كارەر جاساپ العان.
جوعارىدا جاسۇلان قازىبەكوۆتىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىنىڭ باسشىلىعىندا ۇزاق جىلدار قىزمەت ىستەگەنىن ايتتىق. جول قۇرىلىسىنىڭ ماسەلەسىن دە ول جاقسى بىلەدى. سوندىقتان «كازپاكو» جۇرگىزەتىن جول قۇرىلىسىنىڭ «كاراگاندادورپروەكت» ينستيتۋتى جاساعان جوباسىن كوتەرىپ, ونىڭ 392-418 شاقىرىمىنىڭ ونە بويىندا وسىنداي, زاڭسىز جولمەن قۇم تاسىعاندىقتىڭ ارقاسىندا 205 ملن. تەڭگە ۇنەمدەگەنىن ەسەپتەپ شىعارىپ, بارلىق ەسەبىن وبلىس پروكۋرورىنا جەتكىزگەن. سالىق تا تولەنبەيتىن بۇل زاڭسىز قاراجاتتار كىمنىڭ قالتاسىنا سۇڭگىپ جاتقانى بەلگىسىز دەيدى ول.
اۆتوموبيل جولدارى قۇرىلىسىنىڭ نورمالارى مەن ەرەجەلەرى سوناۋ كەڭەس وداعى ۋاقىتىندا جاسالعان. قۇرىلىس تەحنولوگياسى جەتىلدىرىپ وتىرعانىمەن جول ماتەريالدارىنىڭ شىعىنى, تىعىزدىعى مەن كولەمى ەشقاشان وزگەرمەيدى. الايدا, بىزدە ول قازىر مۇلدە ساقتالماي وتىر. ەگەر جولداردىڭ قۇرىلىسى اتالمىش نورمالارعا سايكەس جۇرگىزىلسە بيىل سالىنعان جولعا كەلەسى جىلى ءجوندەۋ جۇرگىزىلىپ, مەملەكەتتىڭ قاراجاتى بوسقا شاشىلماس ەدى.
وسى نورماعا سايكەس قۇم الاتىن كارەرلەر الدىن-الا بەلگىلەنەدى. ونداعى قۇمنىڭ ساپاسىنا قاراي (قۇرعاق, دىمقىل جانە ت.ب.) جوبا جاساۋشىلار جولدىڭ قالىڭدىعى قانداي, تىعىزدىعى قانداي بولۋى كەرەكتىگىن الدىن-الا جوبالايدى. وسى جوبانىڭ تالاپتارىن تولىق ورىندايمىن دەپ «كازپاكو» مەملەكەتتىك تەندەردى ۇتىپ الىپ, ىسكە كىرىستى. ال جول قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ بارىسىندا نەگىزگى ماتەريالدىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىن قۇمدى كەز كەلگەن جاقىن جەردەن قازىپ الىپ, جولعا سالىپ جاتىر. ال قۇمداۋىت توپىراقتىڭ ساپاسى كارەردەن الىنعان قۇمعا كەلمەيتىنى حاق. تىعىزدىقتارى دا ءارتۇرلى. ەندەشە بۇل جولدىڭ ساپاسىز بولاتىنىن, مەملەكەت قاراجاتىنىڭ بوسقا شاشىلاتىنىن الدىن-الا بولجاۋعا بولادى. جۇرتتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, قازىردىڭ وزىندە چاپاەۆ سەلوسى ماڭىنداعى اياقتالعان ۋچاسكەنىڭ ساپاسىز ەكەنى كورىنىپ جاتىر.
«ءاي دەر اجا, قوي دەر قوجا» بولماعان سوڭ جول سالاتىندار ويىنا نە كەلسە سونى ىستەي بەرەدى. ال وبلىس اكىمى 2015 جىلدىڭ 25 قىركۇيەگىندە عانا «كازپاكو» ءۇشىن جاڭا قاۋلى شىعارىپ, روششينسك اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اۋماعىنداعى اتالمىش جەرلەردى كولىكتىك ماقساتقا اۋىستىرىپ, ونىڭ توپىراعىن 2016 جىلدىڭ 8 شىلدەسىنە دەيىن الۋىنا رۇقسات بەرگەن. زاڭعا سۇيەنىپ جاسالعان قاۋلىنى دۇرىس-اق ەكەن دەلىك, الايدا وسى قاۋلىنىڭ 3 جانە 4-تارماقتارىن وقىعاندا اكىم مەملەكەتتىڭ مۇددەسىنەن گورى «كازپاكونىڭ» مۇددەسىن كوبىرەك ويلاي ما دەپ قالاسىڭ. وعان مىنا سوزدەر دالەل:
- «رەكومەندوۆات جشس «كازپاكو» (پو سوگلاسوۆانيۋ) ۆ سووتۆەتستۆي سو ست.105 زەمەلنوگو كودەكسا رك ۆوزمەستيت پوتەري سەلسكوحوزيايستۆەننوگو پرويزۆودستۆا ۆ سۆيازي س ۆرەمەننىم يزياتيەم زەمەل يز سەلسكوحوزيايستۆەننوگو وبوروتا ۆ سۋممە 1 059 800 تەنگە ۆ رەسپۋبليكانسكي بيۋدجەت.
- رەكومەندوۆات جشس «كازپاكو» (پو سوگلاسوۆانيۋ) ۆ سووتۆەتستۆي س دەيستۆۋيۋششيم زاكونوداتەلستۆوم پو وكونچاني رابوت پريۆەستي زەمەلنىە ۋچاستكي ۆ سوستويانيە پريگودنوە دليا يح دالنەيشەگو يسپولزوۆانيا پو تسەلەۆومۋ نازناچەنيۋ س وبيازاتەلنىم پروۆەدەنيەم رەكۋلتيۆاتسي».
كوزىقاراقتى وقىرمان مۇنداي «ۇسىنىس جاسالسىن» («رەكومەندوۆات»), «كەلىسىمى بويىنشا» ( پو سوگلاسوۆانيۋ) دەگەن سياقتى سۇيەيسالدى سوزدەردىڭ ورىندالۋ ەمەس, تەك كوز الداۋ ءۇشىن جازىلعانىن كورىپ تۇر. ناقتى تالاپ بولماعان سوڭ مەملەكەت مۇددەسىنىڭ ورىندالمايتىنى ءسوزسىز عوي.
ءسويتىپ, بىرەۋدىڭ زاڭدى جولمەن جالعا العان جەرىنە كىرىپ, ءتيىستى ورگانداردىڭ رۇقساتىنسىز كارەر اشىپ, جەردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا جارامدى قۇنارلى بەتىن سىرىپ تاستاعان, قويناۋىنداعى كەڭ تاراعان پايدالى قازبانى (قۇمدى) رۇقساتسىز العان جەكەمەنشىك كاسىپورىن «كازپاكونىڭ» ارەكەتتەرىن تيۋعا ەشكىمنىڭ ءالى كەلمەي وتىرعان سياقتى. بۇل ج.قازىبەكوۆتىڭ عانا ەمەس, مەملەكەتتىڭ دە مۇددەسىن تاپتاعاندىق دەسەك ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ويتكەنى, ونىڭ جەرى اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىندا پايدالانۋعا ەندى مۇلدە جارامايدى. شىن مانىندە كاسىپورىننىڭ زاڭسىز ارەكەتتەرىن تيۋعا بولادى, بىراق سوعان ءتيىستى ورگاندار بەلگىسىز ءبىر مىقتىنىڭ بۇيرىعىمەن باسپاي وتىرعانى دا حاق. وسىنداي مىقتىلار زاڭ بۇزۋشىلىقتاردىڭ قورعاۋشىسى بولا بەرسە بىزدە زاڭ ۇستەمدىگى ورنار ما؟ پرەزيدەنتتىڭ زاڭنىڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى تالابى ورىندالار ما؟ ارينە, ورىندالمايدى. سوندىقتان, ءتيىستى ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندار مۇنداي ىستەردى تۇبىرىمەن جويۋعا, زاڭ ۇستەمدىگىن ورناتۋعا بەلسەنە كىرىسەر دەگەن ۇمىتتەمىز.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان»
